Spis Treści
Co to jest choroba Stilla?
Stilla choroba to rzadka choroba tkanki łącznej, czyli tkanki zapewniającej podporę narządom oraz spajającej inne tkanki. Charakteryzuje się ona zapaleniem stawów i wielu narządów wewnętrznych, wysypką oraz gorączką. Przyczyna występowania tej choroby nie jest znana. Naukowcy sugerują, że może odpowiadać za nią przebycie infekcji i nieprawidłowa reakcja organizmu na nią, spowodowana predyspozycjami genetycznymi.
W większości przypadków zaczyna się ona przed 16 rokiem życia, jej objawy zaś mogą nawrócić albo wystąpić u osób dorosłych po raz pierwszy. Przebieg tej choroby ma trzy postaci:
- Jeden epizod choroby, który nigdy więcej się nie powtarza,
- Postać nawracająca, kiedy to choroba powraca w różnych odstępach czasu rzutami, a pacjent nie odczuwa objawów tej przypadłości pomiędzy kolejnymi rzutami,
- Postać przewlekła, w której objawy choroby są obecne nieustannie od momentu zachorowania.
Choroba Stilla – objawy
Objawy choroby Stilla nie są charakterystyczne, dlatego też zdiagnozowanie tego schorzenia bywa problematyczne. Najczęściej występują wszystkie główne objawy i pojawiają się one nagle. W ich gronie znajdują się:
- Gorączka powyżej 39 ℃ - utrzymuje się ona długo i trudno ją zbić przy użyciu leków przeciwgorączkowych, jest również oporna na działanie antybiotyków. Zazwyczaj przez większość doby temperatura ciała jest prawidłowa, natomiast gorączka występuje dwukrotnie w ciągu doby lub tylko wieczorem,
- Wysypka skórna – ma ona charakterystyczną, łososiową barwę i przybiera postać plamek oraz grudek. Najczęściej wysypka obserwowana jest podczas gorączki i raczej nie jest ona swędząca. Znajduje się ona tułowiu, udach i ramionach, a rzadziej na twarzy,
- Zapalenie stawów – w jednym czasie obejmuje ono kilka stawów i objawia się nie tylko bólem, ale również obrzękiem i zaczerwienieniem stawów oraz zwiększoną ciepłotą,
- Ból stawów – w większości przypadków ból odczuwany jest w stawach kolanowych i nadgarstkach. Czasem bolesność odczuwana jest także w stawach skokowych, barkowych, biodrowych i łokciowych, często towarzyszy bólowi sztywność stawów,
- Bóle mięśni – nasilają się zwłaszcza w trakcie gorączki,
- Powiększenie węzłów chłonnych – zwłaszcza w okolicach szyi,
- Powiększenie wątroby i śledziony,
- Ból gardła,
- Spadek masy ciała,
- Złe ogólne samopoczucie.
Choroba Stilla u dorosłych
Choroba Stilla u dorosłych rozpoznaje się u zaledwie 1 – 10 osób na milion w ciągu roku. Najczęściej przypadłość ta rozpoczyna się pomiędzy 16 a 35 rokiem życia i występuje równie często u kobiet i u mężczyzn. Przy zastosowaniu leków zmniejszających aktywność stanu zapalnego można całkowicie wyleczyć chorobę Stilla, a nawroty zdarzają się wtedy rzadko.
Nie istnieje niestety żadna metoda profilaktyki tego schorzenia wśród osób dorosłych. Prawdopodobnie istotne może się okazać wczesne leczenie zakażeń. Pacjenci cierpiący na przewlekłą chorobę Stilla powinni pozostawać pod opieką lekarza: rodzinnego, reumatologa bądź internisty. Ważne jest zastosowanie odpowiedniej rehabilitacji, a jeżeli w przebiegu choroby nastąpi deformacja stawów, wówczas lekarz ortopeda planuje rehabilitację i ewentualną operację.
Choroba Stilla u dzieci
W przypadku dzieci nie mówi się o chorobie Stilla, ale o młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów. Rozpoznanie schorzenia stawiane jest u dzieci spełniających kryterium wieku, u których objawy występują przez przynajmniej 6 tygodni, w tym co najmniej dwa tygodnie gorączki. Symptomami tej przypadłości są: powiększenie węzłów chłonnych, wątroby lub śledziony, gorączka, wysypka, zapalenie stawów.
Choroba Stilla – leczenie i rokowania
Czy choroba Stilla jest wyleczalna? W wielu przypadkach tak, a właściwie leczony pierwszy rzut choroby jest jednocześnie ostatnim. Niekiedy jednak schorzenie przyjmuje postać nawrotną lub przewlekłą i objawy powracają nawet wiele lat po pierwszym rzucie choroby. W leczeniu istotna jest diagnoza, a jedyne badanie, którego nieprawidłowych wynik jest powszechny wśród osób z chorobą Stilla, jest poziom ferrytyny przekraczający 1000 ng/ml. Wykonywane badania to poza tym stężenie CRP, badanie płynu stawowego pobieranego ze stawów zajętych chorobą oraz RTG stawów.
Leczenie choroby Stilla polega zazwyczaj na zastosowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych, czasem również glikokortykosteroidów. Jeżeli leczenie przy ich użyciu nie jest skuteczne, wówczas stosowane są leki biologiczne (tocilizumab, anakinra). Po trzech miesiącach remisji można stopniowo odstawiać leki. Wymagane są jednak regularne wizyty u lekarza, obejmujące kontrolne badanie krwi: morfologii, mocznika, ferrytyny, stężenia kreatyniny.
Bibliografia:
Bhargava J, Panginikkod S. Still Disease. 2024 Feb 26. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan–. PMID: 30855928.
Giacomelli R, Ruscitti P, Shoenfeld Y. A comprehensive review on adult onset Still's disease. J Autoimmun. 2018 Sep;93:24-36. doi: 10.1016/j.jaut.2018.07.018. Epub 2018 Aug 1. PMID: 30077425.
Tomaras S, Goetzke CC, Kallinich T, Feist E. Adult-Onset Still's Disease: Clinical Aspects and Therapeutic Approach. J Clin Med. 2021 Feb 12;10(4):733. doi: 10.3390/jcm10040733. PMID: 33673234; PMCID: PMC7918550.
dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.