Jak radzić sobie z reaktywnym zapaleniem stawów: praktyczny przewodnik

Spis Treści

Zespół Reitera – co to za choroba?

Reaktywne zapalenie stawów to choroba zapalna, pojawiająca się po wcześniejszej infekcji. Do zakażenia zespołem Reitera najczęściej prowadzą chlamydie albo pałeczki jelitowe. Stan zapalny spowodowany jest miejscową odpowiedzią układu odpornościowego na bakterie bądź ich fragmenty obecne w stawach. Przypadłość ta objawia się zapaleniem jednego albo kilku stawów, a także ich przyczepów ścięgnistych. Najczęściej jest to dolegliwość kończyn dolnych. Popaciorkowcowe reaktywne zapalenie stawów występuje u 1 – 4% pacjentów, u których wcześniej nastąpiła infekcja drobnoustrojami potencjalnie mogącymi spowodować wystąpienie zespołu Reitera.

Zespół Reitera – przyczyny i objawy

Najczęstszymi czynnikami etiologicznymi, które wywołują reaktywne zapalenie stawów, są:

• Pałeczki z rodziny Enterobactariacaese,
• Chlamydie,
• Inne drobnoustroje.

Objawy mogą pojawiać się już na 4 tygodnie przed wystąpieniem objawów stawowych, jednak są niecharakterystyczne: gorączka, złe samopoczucie, osłabienie. Objawy ze strony układu ruchu to natomiast ból i obrzęk stawu bądź kilku stawów, zwłaszcza kończyn dolnych. W przypadku zapalenia palców występuje objaw palców kiełbaskowatych. Zapalenie stawów jest asymetryczne, a poza nim pojawiają się bóle pośladków, krzyża i pleców, sztywność kręgosłupa, ból pięt, obrzęk, trudności w chodzeniu. Wśród objawów towarzyszących wymienić można:

• Obrączkowate zapalenie żołędzi,
• Wyciek z cewki moczowej oraz bolesne oddawanie moczu,
• Żółtawe i szarawe przebarwienia na paznokciach,
• Zapalenie spojówek,
• Błyszczące, niebolesne afty na podniebieniu, błonie śluzowej warg i policzków oraz na języku,
• Mikroskopowe zapalenie jelit.

Reaktywne zapalenie stawów po COVID

Zakażenie endemicznym ludzkim koronawirusem, jak udowodniono, może skutkować zwiększeniem tempa rozwoju reaktywnego zapalenia stawów. Zachorowanie na COVID-19 grozi zatem wystąpieniem opisywanej choroby, tym bardziej, że zespół Reitera stanowi powikłanie po infekcji drobnoustrojami, również wirusami.

Reaktywne zapalenie stawów – badania i leczenie

Kiedy podejrzewa się, że występuje reaktywne zapalenie stawów, badanie laboratoryjne obejmuje:

• OB.,
• CRP,
• Badania mikrobiologiczne w kierunku drobnoustrojów mogących wywoływać zespół Reitera,
• Badanie pływu stawowego,
• Badanie obrazowe – RTG stawów i rezonans magnetyczny,
• Badanie na obecność antygenu HLA B27.

W trakcie badania lekarz ocenia cechy świadczące o zapaleniu stawu, takie jakzaczerwienienie, obrzęk, ból, ograniczenie ruchomości i nadmierny ból. Poszukiwane są także objawy towarzyszące, czyli zaczerwienienie oka, problemy ze wzrokiem, ból pleców i zmiany skórne. Opisując podczas wywiadu medycznego przebyte infekcje, należy zwrócić szczególną uwagę na infekcje przewodu pokarmowego (wymioty, biegunki) i narządów płciowych (świąd, ból, wydzielina z cewki moczowej, ból przy oddawaniu moczu, nieprawidłowa wydzielina z pochwy).

Sposób leczenia zależy od stopnia zaawansowania choroby. W początkowej fazie stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz glikokortykiosteroidy stosowane doustnie lub jako zastrzyki. W sytuacji, kiedy te środki zawiodą, używa się leków reumatologicznych, a w szczególnie ciężkich przypadkach leków biologicznych. Stosuje się ponadto maści i kremy mające na celu zmiękczenie zrogowaciałego naskórka. Bardzo ważnym elementem leczenia jest fizjoterapia i ograniczenie aktywności fizycznej.

Zespół Reitera – czy da się wyleczyć?

Reaktywne zapalenie stawów to choroba, przy której wystąpieniu rokowania są na szczęście pozytywne. W większości przypadków choroba ustępuje, nawet w przypadku pacjentów z ciężkimi zmianami. U około 15% pacjentów następuje jednakże rozwinięcie się niepełnosprawności ruchowej związanej z zajęciem stawów kręgosłupa i stawów kończyn dolnych. U bardzo nielicznych pacjentów rozwijają się powikłania dotyczące oczu – utrata widzenia bądź zaćma.

Reaktywne zapalenie stawów – ile trwa?

Zespół Reitera jest chorobą o charakterze samoograniczającym się, natomiast objawy ustępują po 3 – 5 miesiącach. Kiedy dolegliwości utrzymują się dłużej niż przez pół roku, wówczas wskazują one na progresję do postaci przewlekłej. Powikłania w takiej sytuacji dotyczą najczęściej stawów krzyżowo – biodrowych. U co trzeciego chorego może się rozwinąć długotrwałe zapalenie stawów i inne nieprawidłowości w ich obrębie.

Bibliografia:

1. Puszczewicz M. Reactive arthritis. Reumatologia. 2016;54(1):68-71. doi:10.5114/reum.2016.60002.
2. Biernat-Kałuża E. Reaktywne zapalenie stawów jako interdyscyplinarny problem medyczny [Reactive arthritis as an interdisciplinary medical problem]. Acclin. 2014;1(3):222-230.
3. Biernat-Kałuża E. Farmakoterapia reaktywnego zapalenia stawów [Pharmacotherapy of reactive arthritis]. Acclin. 2014;1(3):230-235.

dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu

NowaFarmacja.pl

Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.

Dowiedz się więcej...