Spis Treści
Czym jest choroba Bowena?
Choroba Bowena – co to takiego? Nazwa tej choroby pochodzi od amerykańskiego dermatologa, który odkrył jej istnienie. Występuje ona najczęściej u osób, które ukończyły 60 lat, bardzo rzadko diagnozuje się ją u osób poniżej 30. roku życia. Jest to forma przedinwazyjnego raka skóry, co oznacza, że komórki się nie rozprzestrzeniają, ale namnażają wyłącznie w obrębie jednej tkanki. Nowotwór tego rodzaju nie wnika w głąb, nie przekracza granicy miejsca, w którym się rozwija i dlatego jest płaski. Jedną z odmian tego schorzenia jest erytroplazja Queyrata, czyli choroba Bowena na prąciu i w okolicy narządów płciowych. Zmiany skórne mogą występować w większych skupiskach albo pojedynczo.
Przyczyny i objawy choroby Bowena
Choroba Bowena skóry występuje zazwyczaj z powodu następujących przyczyn:
- Wiek powyżej 60 lat,
- Rasa kaukaska,
- Jasna karnacja,
- Wrażliwość na światło słoneczne,
- Zbyt duża ekspozycja na światło słoneczne,
- Narażenie na promienie jonizujące,
- Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego HPV typu: 16, 18, 31, 33, 35, 54, 58, 61, 62 i 73,
- Stosowanie leków immunopresyjnych, takich jak cyklosporyny, glikokortykosteroidy i azatiopryny,
- Niewykluczone, że czynniki genetyczne należą do czynników ryzyka, albowiem zaobserwowano występowanie choroby Bowena u osób spokrewnionych.
Choroba Bowena objawy wykazuje w postaci zmian skórnych, które w przebiegu schorzenia cechuje zróżnicowany obraz morfologiczny. Najczęściej mają one postać pojedynczych ognisk, które są wyraźnie odgraniczone od zdrowej skóry. Ich cechą charakterystyczną jest pokrycie łuskami, a czasem strupami, po ich odkryciu natomiast widać sączącą i nierówną powierzchnię. Czasem pojawiają się owrzodzenia i są one niepokojącym symptomem, świadczącym o inwazyjnym przebiegu choroby. Zmiany skórne przypominają te obserwowane w innych chorobach, przez co należy wykluczyć łuszczycę, liszaja zanikowego i barwnikowego oraz powierzchownego raka podstawnokomórkowego.
Czy choroba Bowena prowadzi do raka skóry?
Bardzo groźnym powikłaniem może być rak skóry – choroba Bowena na szczęście jednak bardzo rzadko przeradza się w nowotwór inwazyjny. Progresję zmian do inwazyjnego raka kolczystokomórkowego rozpoznaje się po pojawiających się w obrębie ogniska raka krwawieniach i owrzodzeniach. Nawrót do choroby Bowena po jej wyleczeniu zdarza się zaś u zaledwie 6% pacjentów w ciągu 5 lat od jej wyleczenia i z reguły są to osoby z zaburzeniami odporności.
Rokowania i prognozy
Choroba Bowena rokowania ma z reguły optymistyczne. Zmiany, które powstają w jej przebiegu, w większości przypadków nie są groźne, chociaż w 3% z nich istnieje ryzyko transformacji w nowotwór inwazyjny, a następnie w raka. Nie można lekceważyć zatem tej choroby, ponieważ pomimo tego, że zazwyczaj nie jest ona niebezpieczna, to nie można wykluczyć wystąpienia raka. Ryzyko transformacji jest wyższe w przypadku erytroplazji Queyrata – choroba Bowena prącia to aż 10% szans na nowotwór inwazyjny.
Rozpoznawanie i leczenie choroby Bowena: skuteczne metody terapii
W ramach rozpoznania należy najpierw skontaktować się z lekarzem pierwszego kontaktu w przypadku zaobserwowania niepokojących zmian w obrębie narządów płciowych, skóry lub błon śluzowych. Lekarz po badaniu podmiotowym i przedmiotowym podejmuje decyzję o konieczności skierowania pacjenta do dermatologa. Podejrzenie choroby Bowena jest wysnuwane na podstawie wyglądu zmian, ale wymaga potwierdzenia badaniem histopatologicznym materiału pobranego ze zmiany.
Gdy zdiagnozowana zostaje choroba Bowena, leczenie powinno zostać dobrane indywidualnie do pacjenta. Wśród stosowanych metod znajdują się:
- Krioterapia – niszczenie tkanek ciekłym azotem, wymrażając je bardzo niską temperaturą,
- Chirurgiczne usunięcie zmiany,
- Leczenie laserem,
- Terapia fotodynamiczna,
- Stosowanie kremu 5-fluorouracylowego i 5% kremu z imiquimodem,
- Radioterapia,
- Łyżeczkowanie – mechaniczne usunięcie rumienia przy zastosowaniu specjalnego przyrządu.
Czy choroba Bowena jest uleczalna?
Drobne zmiany w obrębie rumienia symptom przekształcenia w szkodliwą postać nowotworu. Trzeba być szczególnie wyczulonym na obecność owrzodzeń na powierzchni skóry, powiększenie się rumienia i intensywniejszy naciek podstawy (wnikanie komórek nowotworowych do zdrowych tkanek). Odpowiednio wczesne rozpoznanie i leczenie daje bardzo pozytywne rokowania, ale jej zlekceważenie grozi progresją w intensywną postać, czyli raka Bowena. W przypadku powoli się powiększających, niewielkich zmian u osób w starszym wieku, często postępowanie polega jedynie na obserwacji pacjenta.
Czy choroba Bowena jest zaraźliwa?
Jedną z przyczyn wystąpienia choroby Bowena stanowi zakażenie wirusem HPV. Należy w związku z tym przestrzegać zasad zmniejszających ryzyko zakażenia:
- Stosowanie prezerwatyw,
- Dokładne mycie rąk,
- Niekorzystanie ze wspólnych ręczników i gąbek.
Bibliografia:
- Brzeziński P. Choroba Bowena leczona przez trzy lata jako kontaktowe zapalenie skóry. Forum Med Rodz. 2011;5(3):266–270.
- Piłat P, Borzęcki A, Krasowska D. Rozległa choroba Bowena twarzy – leczenie skojarzone. Przegl Dermatol. 2014;101:201–204. doi:10.5114/dr.2014.43811.
dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.