Spis Treści
Co to jest rumień nagły?
Rumień nagły (rumień zakaźny) to często występująca i łagodnie przebiegająca wysypkowa choroba zakaźna najmłodszych dzieci i niemowląt. Około 90% przypadków zachorowania na nią ma miejsce w pierwszych dwóch latach życia, bardzo rzadko przytrafia się ona po ukończeniu 4 lat. Przyczynę tej choroby stanowi zakażenie wirusami HHV6, HHV7 albo rzadziej innymi wirusami. Rumień nagły zakaźność wykazuje na bardzo wysokim poziomie, a najczęściej źródłem zakażenia jest człowiek, zazwyczaj dziecko, nawet przechodzące rumień nagły bezobjawowo.
Trzydniówka – rumień nagły bywa tak określany – jako choroba wirusowa powodowana jest przez herpeswirusy HHV6 i HHV7, należące do grupy wirusów opryszczki. Nie istnieje szczepionka chroniąca przed zachorowaniem, a profilaktyka jest charakterystyczna dla chorób przenoszonych drogą kropelkową i obejmuje dbanie o higienę oraz odporność, częste mycie rąk i unikanie skupisk dzieci. Zdarza się, że dziecko przechodzi gorączkę trzydniową 2 – 3 razy.
Rumień nagły – kiedy zaraża? Trzydniówka występuje najczęściej u dzieci powyżej 6 miesiąca życia ze względu na odporność bierną niemowląt. Prawie 100% dorosłej populacji posiada przeciwciała przeciwko temu podtypowi herpeswirusa, dzięki czemu na rozwijający się płód są przenoszone przeciwciała z matki. Odporność bierna utrzymuje się przez pierwsze pół roku życia.
Rumień nagły – objawy
Rumień nagły u dziecka od 6 do 24 miesiąca życia wykazuje najczęściej objawy kliniczne. Rumień nagły bez gorączki przytrafia się bardzo często, objawy występują u zaledwie 20% zakażonych. Najczęściej podczas pierwszego zakażenia wirusem występuje u niemowląt i małych dzieci kilkudniowa gorączka, trwająca 3 – 7 dni. Gorączka jest nagła i wysoka, temperatura ciała sięga nawet 40 ℃, ale nie towarzyszą jej żadne inne objawy, a stan pacjenta i jego samopoczucie są tylko nieznacznie pogorszone.
Po ustąpieniu gorączki, na ciele pojawia się wysypka. Ma ona postać bladoczerwonych, plamistych wykwitów, które przypominają różyczkę, ale układają się w inny sposób. Początkowo można zauważyć te zmiany skórne na plecach i ramionach, a następnie szerzą się obwodowo. Nagły rumień na twarzy u dziecka zazwyczaj nie występuje, skóra twarzy w większości przypadków pozostaje niezmieniona, nie następują również zmiany w obrębie błon śluzowych. Wykwity utrzymują się przez 1 – 2 dni, po czym ustępują.
Nagły rumień na twarzy przytrafia się rzadko, ale kiedy występuje, ma on formę grudkowo – plamistej wysypki, która nie pozostawia przebarwień ani blizn. Infekcji często towarzyszy powiększenie węzłów chłonnych i biegunka, a najpoważniejszym objawem są drgawki gorączkowe. W przypadku ich pojawienia się konieczne może być leczenie na oddziale intensywnej terapii.
Rumień nagły u dorosłych
Rumień nagły u dorosłych objawy wykazuje podobne jak w przypadku dzieci, jednak są one poważniejsze, a choroba ma cięższy przebieg. Dorośli chorują jednak tylko sporadycznie, za to osoba dorosła może być bezobjawowym nosicielem stanowiącym źródło zakażenia – dzieje się to w okresie bezobjawowej reaktywacji zakażenia HHV6.
Szczególnie narażeni na rumień nagły są pacjenci po przeszczepach narządów, przyjmujący leki immunosupresyjne, które obniżają aktywność układu odpornościowego. Największe ryzyko uaktywnienia zakażenia HHV6 ma miejsce 2 – 3 tygodnie po przeszczepie szpiku, nerek lub wątroby.
Rumień nagły u dzieci
Rumień nagły u niemowlaka może się pojawić, jednak zdarza się rzadko z powodu odporności biernej do 6 miesiąca życia. Objawy są podobne u niemowlaków i starszych dzieci, obejmują one podwyższenie temperatury ciała, drażliwość, wysypkę i spadek apetytu. Sytuacje, w których rodzice powinni pilnie skonsultować się z lekarzem, to:
- Gorączka u dziecka, które nie ukończyło jeszcze 3 miesiąca życia,
- Nadmierna senność, zaburzenia widzenia, bóle głowy u dziecka,
- Szybki i niespokojny oddech,
- Odwodnienie dziecka – płacz bez łez, suchość języka i warg, oddawanie małych ilości moczu,
- Czerwone plamy, wybroczyny na skórze dziecka,
- Gorączka utrzymująca się przez więcej niż trzy dni.
Rumień nagły – leczenie
Trzydniówka ustępuje samoistnie, a jej leczenie jest objawowe. Leki dobierane są zatem w zależności od występujących dolegliwości, np. przeciwgorączkowe. Lekiem pierwszego rzutu u dzieci jest najczęściej paracetamol, stosuje się też chłodne okłady na czoło i kąpiele w letniej wodzie. Ze względu na zwiększoną potliwość, niezbędne jest dbanie o odpowiednie nawodnienie.
W diagnostyce przeprowadza się morfologię krwi. Wśród pacjentów z rumieniem nagłym stwierdza się leukopenię i względną limfocytozę. Rozpoznanie potwierdza czterokrotny wzrost miana przeciwciał w klasie IgM w badaniu serologicznym. Wykwity skórne są podobne do zmian towarzyszących ospie, różyczce i płonicy. Badanie przeciwciał przeciw różyczce wyklucza atypowe postaci różyczki.
Rumień nagły a ciąża
Rumień nagły w ciąży jest niebezpieczny, najbardziej w I trymestrze, gdyż stanowi zagrożenie dla płodu. Kiedy ciężarna jest zakażona, istnieje ryzyko niedokrwistości wewnątrzmacicznej u dziecka i poronienia, nawet jeśli kobieta nie wykazywała objawów choroby.
Rumień nagły a rumień zakaźny
Trzydniówka, jako choroba wirusowa, jest chorobą zaraźliwą. Wirusy obecne w ślinie i wydzielinie z nosa przenoszą się na kolejnych nosicieli. Często rumień nagły jest przyczyną epidemii w przedszkolach i żłobkach. Jest to choroba sezonowa, ponieważ najwięcej jej przypadków występuje wiosną i jesienią. Osoba zainfekowana zaczyna zarażać aż na 7 – 14 dni przed wystąpieniem pierwszych objawów i może przenosić wirusy aż do ustąpienia objawów.
Czy rumień nagły swędzi?
Po ustąpieniu gorączki pojawia się wysypka, której zazwyczaj nie towarzyszy świąd. Wysypka ta znika szybko, utrzymuje się od 2 godzin do 2 dni.
Bibliografia:
- Kliegman, R. M., St. Geme, J. W., Blum, N. J., Shah, S. S., Tasker, R. C., Wilson, K. M. (2018). Roseola infantum (Exanthem Subitum). W: R. M. Kliegman, J. W. St. Geme, N. J. Blum, S. S. Shah, R. C. Tasker, K. M. Wilson (Red.), Nelson Textbook of Pediatrics (20th ed.). Elsevier. Dostępne na: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448190/
- Leung AK, Lam JM, Barankin B, Leong KF, Hon KL. Roseola Infantum: An Updated Review. Curr Pediatr Rev. 2024;20(2):119-128. doi: 10.2174/1573396319666221118123844. PMID: 36411550.
- Pippin M, Laws G. A Classic Presentation of Roseola Infantum. Cureus. 2024 Jan 18;16(1):e52504. doi: 10.7759/cureus.52504. PMID: 38371053; PMCID: PMC10874238.
dr Bartek KulczyńskiDyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.