Spis Treści
Co to jest zanokcica i jakie są jej przyczyny?
Zanokcica paznokcia to rodzaj zapalenia ropnego, czyli tzw. ropowicy, które toczy się w obrębie wałów paznokciowych (fałdów skóry otaczających paznokieć od strony proksymalnej i bocznej) i płytek paznokciowych. Choroba ta może się rozwijać wokół paznokci palców stóp lub dłoni. Wyróżnia się zanokcicę ostrą i przewlekłą.
Pierwszy rodzaj tego schorzenia wywoływany jest przez bakterie gronkowca złocistego, pałeczkę ropy błękitnej oraz paciorkowce. Wśród najmłodszych pacjentów za wystąpienie tej dolegliwości mogą odpowiadać też bakterie beztlenowe dostające się w okolice paznokci. Zanokcica przewlekła stanowi reakcję zapalną, rozwijającą się przez działanie czynników drażniących, prowadzących do oddzielenia się wału od płytki, co sprzyja rozwojowi zakażenia.
Zanokcica ostra powodowana jest przez uraz naskórka albo wału paznokciowego. Może do nich dojść podczas zabiegów kosmetycznych, np. obcinania paznokci lub skórek. Dochodzi do drobnych ran i mikrourazów, przez które wnikają chorobotwórcze patogeny. Wystąpieniu tej choroby sprzyja także obgryzanie paznokci, wrastające paznokcie i brak higieny.
Przewlekła zanokcica przyczyny znajduje najczęściej w postaci długotrwałego narażenia okolic paznokci na alergeny oraz czynniki drażniące. Może do tego dojść w wyniku częstego moczenia albo dezynfekowania dłoni oraz przez długotrwałe działanie drażniących substancji chemicznych, np. silnych detergentów chemicznych, kwasów i zasad. Z tego powodu tę chorobę najczęściej obserwuje się wśród kucharzy, sprzątaczek, pielęgniarek, lekarzy i zawodowych pływaków.
Zanokcica opryszczkowa wywoływana jest przez infekcję wirusa HSV 1 lub HSV 2 i najczęściej dochodzi do niej w wyniku samozakażenia u osób cierpiących na opryszczkę płciową albo wargową. Często występuje ona wśród niemowląt ssących kciuki z pierwotnym zakażeniem jamy ustnej przez wirus HSV 1. Dorośli chorują na tę odmianę np. z powodu kontaktu z okolicą narządów płciowych osoby zakażonej wirusem HSV 2.
Jakie objawy wskazują na zanokcicę?
Zanokcica objawy wykazuje poprzez:
- Spuchnięty palec przy paznokciu – najbardziej charakterystyczny objaw, wynikający z namnażania się bakterii i wytwarzania przez nie ropnej substancji wewnątrz wałów,
- Ropień pod paznokciem albo wałem paznokciowym,
- Rozwijający się stan zapalny wału paznokciowego,
- Opuchlizna i obrzęk wału paznokciowego,
- Widoczne pogrubienie skóry wokół zakażonego paznokcia,
- Wyciek substancji ropowiczej z tkanek otaczających paznokieć,
- Ból palca o charakterze pulsującym, utrudniający wykonywanie codziennych czynności.
Zanokcica przewlekła
Przewlekła zanokcica paznokci to trwały stan zapalny, obrzęk i zwłóknienie oraz cofanie fałdów paznokciowych. Powoduje to rozszczelnienie bariery pomiędzy paznokciami a skórą, co skutkuje gromadzeniem się wilgoci w pobliżu paznokci i kolonizacją drobnoustrojów. Obszar wału paznokciowego, kiedy jest narażony na te czynniki, traci naturalne zdolności regeneracyjne. Stopniowa utrata zaopatrzenia w naczynia krwionośne dodatkowo powiększa problem, a choroba staje się coraz trudniejsza do leczenia.
Zanokcica przewlekła dotyka wałów bliższych paznokci i w odróżnieniu od ostrej postaci choroby, obejmuje ona zazwyczaj wszystkie palce. Wał paznokcia w przebiegu schorzenia cofa się, pojawiają się zaniki naskórka wokół paznokcia. Na powierzchni płytki pojawiają się linie Beau, czyli głębokie, poprzeczne rowki. Płytka staje się również przebarwiona i pogrubiona.
Zanokcica u niemowlaka
Gdy zdiagnozowana zostaje zanokcica u dziecka – ale również u dorosłych – bardzo ważna jest odpowiednia pielęgnacja miejsc objętych schorzeniem. Wskazane jest przemywanie paluszków dziecka ciepłą wodą, ale nie powinno się ich długotrwale moczyć. W ramach profilaktyki należy pilnować dziecko, by nie dochodziło u niego w okolicach paznokci do uszkodzeń i dostania się bakterii do organizmu. Starsze dzieci powinno się pilnować, żeby nie obgryzały paznokci i nie obrywały skórek wokół płytki paznokciowej.
Metody leczenia zanokcicy – domowe, farmakologiczne, chirurgiczne
Co zrobić, gdy występuje zanokcica – jak leczyć tę przypadłość? Jeśli choroba objawia się jedynie niewielką tkliwością i zaczernieniem, wówczas stosuje się leczenie zapobiegawcze. W ostrej postaci tej dolegliwości zaleca się okłady z ciepłej wody i szarego mydła, których celem jest łagodzenie stanów zapalnych i zmniejszenie obrzęku. Kiedy pojawiają się pęcherze ropne bądź ropień, wówczas konieczne staje się zastosowanie specjalnych preparatów. Maści na zanokcicę zawierają antybiotyk działający wyniszczająco na bakterie wywołujące zakażenie.
Jeśli mimo podjętych starań dalej utrzymuje się zanokcica, leczenie chirurgiczne polegające na usunięciu ropy może się okazać niezbędne. W przypadku powstania ropnia lekarz przeprowadza wówczas jego drenaż. Konieczne jest zaprzestanie obgryzania paznokci i usuwania skórek, przy pracach fizycznych narażających na uszkodzenia naskórka trzeba zaś nosić rękawice ochronne. Trzeba również prawidłowo skracać płytkę paznokciową.
Jakie są powikłania zanokcicy i jak ich uniknąć?
Każdorazowo zanokcica powinna być leczona, żeby nie dopuścić do pojawienia się powikłań. Nieleczenie tego schorzenia grozi doprowadzeniem do ropnia, bólu i zapalenia macierzy paznokcia. Powoduje to zaburzenia wzrostu paznokcia, a nawet zanik płytki paznokciowej. Czasem paznokieć rośnie tak, jakby był oderwany od palca, a płytka jest uniesiona i odstająca. W celu uniknięcia takich powikłań niezbędna jest profilaktyka, do której należy:
- Unikanie urazów w okolicach wałów paznokciowych,
- Używanie drażniących środków chemicznych wyłącznie w rękawiczkach ochronnych,
- Nieobgryzanie paznokci,
- Unikanie odrywania skórek wokół płytki paznokciowej,
- Nienamaczanie skóry zbyt często,
- Ochrona skóry przed bakteriami.
Zanokcica a zastrzał
Zanokcica czasem bywa mylona z zastrzałem, ale są to dwa różne schorzenia. Różni je przede wszystkim miejsce występowania, ponieważ pierwsze z nich obejmuje zawsze górny wał paznokcia, podczas gdy zastrzał za każdym razem jest zakażeniem opuszki palca i jest efektem głębszego zranienia niż w przypadku opisywanej dolegliwości. Nieleczona zanokcica może jednak doprowadzić do zastrzału, a bakterie obejmują wtedy głębsze tkanki, w tym ścięgna i kości.
Czy zanokcica jest zakaźna?
Czy zanokcica jest niebezpieczna również dla osób postronnych? Sama choroba nie jest zaraźliwa, ale można przenosić na inne osoby bakterie i grzyby, które wywołują tę chorobę.
Bibliografia:
1. Maleszka R, Ratajczak-Stefańska V, Boer M, Kiedrowicz M. Choroby paznokci w praktyce kosmetologicznej. Ann Acad Med Stetin. 2010; 56(1): 57-64.
2. Rigopoulos, Dimitris Larios, George Gregoriou, Stamatis Alevizos, Alevizos. Acute and chronic paronychia. American family physician. 2008; 77. 339-46.
dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.