Zakrzepica - leczenie domowe od A do Z

Spis Treści

Kto jest narażony na wystąpienie zakrzepicy?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa bardzo często przed długi czas nie daje żadnych objawów. Nieleczona zakrzepica może prowadzić do groźnego powikłania, jakim jest zatorowość płucna. Stan ten jest spowodowany oderwaniem się skrzepliny i przedostaniem się jej wraz z prądem krwi do serca, a następnie do tętnic płucnych, co stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i wymaga pilnej interwencji lekarskiej.

Ponieważ zakrzepica jest chorobą, której objawy mogą być niezauważone, szczególną opieką powinny być otoczone osoby, u których obecne są czynniki ryzyka jej wystąpienia. Należą do nich przede wszystkim osoby powyżej 40 roku życia, otyłe oraz obciążone wywiadem rodzinnym. Ważnymi czynnikami ryzyka są rozległe urazy wielonarządowe, złamania kości miednicy, długotrwałe unieruchomienie,żylaki kończyn dolnych, przewlekły ucisk na naczynia żylne. Istotnym czynnikiem jest również występowanie choroby nowotworowej – w tym wypadku ryzyko zakrzepicy wzrasta wraz ze stopniem zaawansowania nowotworu. Do pojawienia się zakrzepicy mogą się również przyczynić różne interwencje medyczne w postaci leczenia farmakologicznego, bądź też zabiegów medycznych. Należą do nich duże zabiegi operacyjne, obecność cewnika w dużych naczyniach, doustne środki antykoncepcyjne, hormonalna terapia zastępcza, leczenie onkologiczne, jak również leki stymulujące produkcję czerwonych krwinek.

Leczenie zakrzepicy

Terapia choroby zakrzepowo-zatorowej powinna być prowadzona pod ścisłą kontrolą lekarza i zgodnie z jego zaleceniami. Nie należy samodzielnie przerywać leczenia, zmieniać dawkowania, bądź stosowanego leku. Niezwykle istotne jest także kontrolowanie odpowiednich parametrów z odpowiednią częstością, która jest uzależniona od rodzaju stosowanego leczenia.

W terapii zakrzepicy stosuje się farmakologiczne leczenie przeciwkrzepliwe, potocznie nazywane rozrzedzającym krew, niefarmakologiczne metody wspomagania prawidłowego przepływu krwi oraz w niektórych przypadkach leczenie trombolityczne, polegające na rozpuszczeniu istniejącego zakrzepu.

Leczenie farmakologiczne jest podstawą terapii zakrzepicy. Wykorzystywane są zarówno leki doustne, jak i podawane podskórnie, bądź dożylnie. Terapia zwykle rozpoczynana jest od leków, które charakteryzują się szybkim efektem działania. Należą do nich podawane podskórnie heparyny drobnocząsteczkowe, bądź też podawane podskórnie lub dożylnie heparyny niefrakcjonowane. Leki z heparyną drobnocząsteczkową występują w postaci ampułkostrzykawek umożliwiających samodzielne ich dawkowanie przez pacjenta w formie wstrzyknięć podskórnych. Wstrzyknięcia wykonywane są w fałd skóry na brzuchu.

W dalszym etapie leczenia zakrzepicy stosowane są doustne leki przeciwkrzepliwe. Na początku zażywa się je równolegle z lekami stosowanymi podskórnie, aż do momentu osiągnięcia ich optymalnego działania. Na podstawie oceny wyników badań laboratoryjnych, po kilku dniach odstawia się heparynę, pozostając jedynie przy farmakoterapii doustnej. Do doustnych leków przeciwkrzepliwych należą leki z grupy antagonistów witaminy K (warfaryna, acenokumarol) oraz nowe leki przeciwkrzepliwe, do których zalicza się rywaroksaban, dabigatran oraz apiksaban.

Stosowanie antagonistów witaminy K jest wygodniejsze niż stosowanie leków w postaci wstrzyknięć podskórnych, jednak należy pamiętać, że terapia ta wymaga od pacjenta zdyscyplinowania. Przede wszystkim leki te powinny być przyjmowane codziennie o stałej porze dnia. Ponadto należy pamiętać, że zarówno wiele leków (także tych dostępnych bez recepty), jak i niektóre pokarmy mogą wpływać na działanie antagonistów witaminy K. Podczas terapii tymi lekami konieczne jest oznaczanie co najmniej raz w miesiącu (wg zaleceń lekarza) wskaźnika INR, pozwalającego na monitorowania parametru krzepnięcia krwi. Z kolei nowe doustne leki przeciwkrzepliwe charakteryzują się większym bezpieczeństwem stosowania i nie wymagają kontroli wskaźnika INR. Jednak ich wadą jest wysoki koszt terapii.

Poza leczeniem farmakologicznym, ważną rolę w terapii zakrzepicy odgrywają również metody niefarmakologiczne. Należą do nich leczenie stopniowanym uciskiem oraz przerywany ucisk pneumatyczny. Leczenie stopniowanym uciskiem obejmuje wykorzystywanie opatrunków uciskowych, bądź tez pończoch lub podkolanówek uciskowych – zwykle II klasy ucisku. Metoda przerywanego ucisku pneumatycznego wymaga wykorzystania urządzenia, które wyposażone jest w specjalne mankiety zakładane na nogi. Działanie urządzenia polega na wypełnianiu mankietów powietrzem i w ten sposób wytwarzanie odpowiedniego ucisku.

Profilaktyka zakrzepicy

Ponieważ objawy zakrzepicy mogą być niezauważalne, warto zadbać o profilaktykę tej choroby, szczególnie jeśli należymy do grupy osób predysponowanych do jej wystąpienia. Aby uniknąć zakrzepicy przede wszystkim należy zadbać o utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Bardzo istotna jest również aktywność fizyczna oraz odpowiednie nawadnianie organizmu. Ważne jest również unikanie długotrwałego przebywania w pozycji siedzącej.

Piśmiennictwo:

1. Wojtukiewicz M.Z., Sierko E., Tomkowski W. et al. Guidelines for the prevention and treatment of venous thromboembolism in patients with cancers treated conservatively. Oncol Clin Pract 2016; 12: 67–91
2. Gutknecht P., Łuszczyńska-Nitka G., Siebert J. Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa w praktyce lekarza rodzinnego. Forum Medycyny Rodzinnej 2007; 1 (2): 115-124
3. Ludwikowska K. Sposoby leczenia zakrzepicy żył głębokich. Portal mp.pl