Ząbkowanie - jakie ma objawy, kiedy się zaczyna i jak wygląda kalendarz wyrzynania zębów u dzieci

Podczas gdy środowisko medyczne definiuje ząbkowanie jako „proces, w którym zęby niemowlęcia wyrzynają się lub przebijają dziąsła”, większość rodziców jest bardziej zaniepokojona tym, jak wpływa to na maluchy na co dzień. Chociaż nie możemy w pełni przewidzieć, jak dzieci zareagują na swój pierwszy ząb, możemy dowiedzieć się o objawach ząbkowania dziecka, o tym, jak go uspokoić, a także o samym procesie ząbkowania. Ogólnie rzecz biorąc, im więcej wiemy o ząbkowaniu, tym lepiej możemy pomóc naszym najmłodszym.

Kiedy zaczyna się ząbkowanie

Ząbkowanie może rozpocząć się u niemowląt nawet w 2 miesiącu, chociaż pierwszy ząb zwykle pojawia się dopiero w wieku około 6 miesięcy. Nie należy wpadać w panikę, kiedy pierwsze zęby zaczną wyrzynać się w 3 miesiącu życia. To, kiedy zaczyna się ten proces, jest cechą indywidualną.

U większości dzieci przebiega on stopniowo. Zdarza się jednak, że ząbkowanie u niemowlaka przebiega w sposób gwałtowny i wszystkie zęby wyrzynają się w jednym czasie, powodując kumulację bólu i innych symptomów. Kalendarz ząbkowania będzie się różnić w zależności od dziecka.

Ogólna zasada jest taka, że gdy dziecko zacznie ząbkować, co cztery miesiące pojawią się kolejne cztery zęby. Te pierwsze zęby są znane jako zęby pierwotne lub mleczne i z czasem zaczną być zastępowane stałymi dorosłymi zębami. Większość dzieci ma pełny zestaw 20 zębów mlecznych do 30 miesiąca życia. Wszelkie nieprawidłowości i opóźnienia należy konsultować ze stomatologiem dziecięcym. Specjaliści uważają, że niepokojące jest, jeśli u dziecka pierwszy ząb nie pojawi się do dwunastego miesiąca życia. Może to świadczyć o nieprawidłowej gospodarce mineralno-wapniowej u dziecka oraz niedoborze witaminy D3.

Objawy ząbkowania - jak rozpoznać ząbkowanie

Wiele dzieci ma niewielki lub żaden problem z ząbkowaniem, podczas gdy inne mogą odczuwać znaczny dyskomfort. Objawy ząbkowania nie są dobrze zdefiniowane, ale rodzice zazwyczaj bez trudu rozpoznają, kiedy się ono zaczyna. Najprostszym sposobem na to jak rozpoznać ten moment jest obserwowanie jak wyglądają dziąsła. Zazwyczaj dziąsła niemowlaka tuż przed ząbkowaniem mogą wydawać się nieco spuchnięte i nieco bardziej czerwone. Czasami mogą nawet wyglądać na nieco fioletowe lub posiniaczone i są rozpulchnione. Najczęstszym objawem, zarówno u niemowląt, jak i dzieci jest ból, który pojawia się i znika. Niektóre dolegliwości towarzyszące takie jak gorączka przy ząbkowaniu są związane z wydzielającymi się z dziąsła uszkodzonego przez wysuwający się ząb substancjami o działaniu prozapalnym.

Ząbkowanie może powodować następujące objawy i oznaki:

• zwiększone ślinienie
• wystawianie języka
• niepokój lub senność
• brak apetytu (odmowa jedzenia) lub nadmierne ulewanie z powodu bólu okolicy dziąseł, także wymioty przy ząbkowaniu
• wkładanie rąk do ust
• łagodna wysypka przy ząbkowaniu wokół ust
• pocieranie okolicy policzka
• łapanie się za uszy ucha w wyniku powstałego bólu.

Inne objawy bolesnego ząbkowania

Rzadko kiedy pojawia się krwawienie z dziąseł. Gdy dzieci zaczną się ząbkować, mogą ślinić się bardziej i żuć rzeczy. Można to jednak pomylić z normalnymi etapami rozwoju. W wieku około 3 miesięcy dzieci wkładają dłonie do ust, a następnie trzymają zabawki i przynoszą je do buzi. Więc nie każde ślinienie i wkładanie dłoni w usta są związane z wyrzynającymi się zębami. Należy zaznaczyć, że objawy ząbkowania u dzieci i niemowląt mogą być zupełnie różne. Proces ten może przebiegać inaczej u 3 miesięcznego, 6 miesięcznego dziecka, a inaczej u 3 latka lub rocznego dziecka.

Objawy ząbkowania u niemowląt

Wyrzynanie się zębów u niemowląt ma zazwyczaj bardziej skomplikowany przebieg niż w przypadku dzieci starszych. Oprócz wymienionych wyżej objawów może pojawić się np. biegunka. Największym przeżyciem, zarówno dla rodziców, jak i dziecka jest pierwsze ząbkowanie, ponieważ nie wiadomo, jak organizm zareaguje. U niektórych może pojawić się ospałość.

Objawy ząbkowania u dzieci

Starsze dzieci reagują różnie w zależności od rodzaju zęba, który się wyrzyna. Ząbkowanie trójki, piątki, czwórki czy kłów może dawać zupełnie inne objawy. Należy zaznaczyć, że wyrzynanie się późniejszych zębów u dzieci nie jest czymś nowym i organizm już wypracował sobie mechanizmy obronne. Dlatego dzieci starsze raczej nie są nadpobudliwe, nie mają problemów z zasypianiem. Jedynie skarżą się na ból i swędzenie dziąseł, co może być przyczyną ich marudności. Zazwyczaj podanie leku na ząbkowanie o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym w takim przypadku jest wystarczające.

Nietypowe objawy ząbkowania

Nie wszystkie objawy ząbkowania da się przewidzieć. Powyżej zostały wymienione te typowe dla niemowląt. Czasami objawy ząbkowania są tak nietypowe, że kojarzy się je z występowaniem infekcji bakteryjnej lub wirusowej. Do jednych z nich należy zaliczyć wysypkę skórną. Z licznych obserwacji wynika, że wraz z wyrzynaniem się zębów może pojawić się chrypka, katar i kaszel. Temat gorączki i ząbkowania jest dosyć wrażliwy.

Wyniki badań pokazują, że zazwyczaj podwyższona temperatura u dzieci podczas ząbkowania jest raczej wymysłem rodziców, niż stanem faktycznym.

Wydzielane przez dziąsła substancje o działaniu prozapalnym mogę wpłynąć nieznacznie na podwyższenie temperatury u niemowlęcia. Nie jest jednak to na tyle nasilony proces, aby wywołać wysoką gorączkę. Pojawienie się temperatury powyżej 38 stopni, trwającej dłużej niż 3 dni powinno wzbudzić niepokój u rodziców. Taki stan wymaga niezwłocznej konsultacji lekarskiej. Innym nietypowym objawem ząbkowania jest wysypka na buzi, policzkach i innych częściach ciała dziecka, np. plecach i brzuszku.

Enzym zawarty w ślinie podrażnia delikatną skórę dziecka. Nadmierne ślinienie i wkładanie rączek do buzi sprzyja rozprzestrzenianiu się tej wydzieliny po całym ciele. Przy dłuższym kontakcie skóry z enzymem ślinowym może spowodować powstanie krost i zaczerwienienia. Aby zapobiec ich powstaniu lub dalszemu rozprzestrzenianiu się należ zapewnić dziecku suche ubranka, w miarę możliwości usuwać nadmiar śliny lub zaopatrzyć dziecko w dodatkowe nieprzesiąkalne śliniaki.

Ile trwa ząbkowanie

Jednym z najczęstszych pytań zadawanych przez rodziców jest: „Jak długo trwa ząbkowanie u niemowląt?”. Aby na nie odpowiedzieć, dobrze jest znać zarówno ramy czasowe, jak i harmonogram, w którym występuje ząbkowanie. Na ogół ząbkowanie jest ciągłym procesem, który zachodzi między 6 a 24 miesiącem życia. Podczas gdy maleństwo ma dwadzieścia zębów, które zaczną się pojawiać w ciągu dwóch lat, ząbkowanie na szczęście powoduje tylko ból i podrażnienie w czasie, gdy ząb dziecka musi przedostać się przez dziąsło. Nie ustalono dokładnej ilości czasu potrzebnego na przecięcie dziąsła przez zęba, ale większość specjalistów oszacowała, że może pojawić się w dowolnym momencie między 1-7 dni na ząb. Jednak objawy ząbkowania zwykle trwają tylko kilka dni, więc jeśli dziecko odczuwa dyskomfort przez dłuższy czas, można bezpiecznie założyć, że nie jest to ząbkowanie.

Kalendarz ząbkowania

Większość dzieci zaczyna ząbkować między 4 a 7 miesiącem życia, ale może to mieć miejsce wcześniej lub później. Zasadniczo zęby malucha najprawdopodobniej pojawią się w następujących przedziałach na osi czasu:

4 do 7 miesięcy

W tym czasie rozpoczyna się proces ząbkowania. Pierwsze zęby, które się wyrzynają to zazwyczaj dolne środkowe siekacze, które są dwoma środkowymi zębami na dole. Dzieci stają się również bardziej mobilne. Zazwyczaj zaczynają chwytać i przyciągać przedmioty do siebie, siadają bez wsparcia, przenoszą przedmioty z jednej ręki do drugiej, a nawet mogą się czołgać. Ważne jest, aby uważać na małe przedmioty w zasięgu Twojego dziecka, ponieważ podczas ząbkowania będą chciały wkładać wszystko do buzi!

8 do 16 miesięcy

Między 8 a 12 miesiącem pojawią się górne środkowe siekacze dziecka lub górne środkowe zęby. Dodatkowo, między 9 a 16 miesiącem, pojawią się ich górne i dolne zęby tuż obok zębów środkowych (są to tak zwane dolne i górne siekacze boczne). Oprócz ząbkowania ważne jest, aby pamiętać, że w tym okresie rozwoju osiągane są inne istotne kamienie milowe ogólnych zdolności motorycznych. Większość dzieci jest w stanie podnieść się do pozycji siedzącej, stać bez pomocy, stawiać pierwsze kroki, podnosić i rzucać przedmiotami, toczyć piłkę i chwytać przedmioty między kciuk a palec.

Od 13 do 23 miesięcy

Zazwyczaj, między 13 a 19 miesiącem życia, pierwsze zęby trzonowe malucha pojawią się na dole i na górze w tym samym czasie. Niedługo potem ich kły zęby (ostre, spiczaste) najprawdopodobniej pojawią się w górnym i dolnym rzędzie, około 16 do 23 miesięcy.

23 do 31 miesięcy

Podczas ostatniego etapu ząbkowania w dolnym rzędzie pojawiają się bardzo tylne zęby malucha lub drugie zęby trzonowe. Podczas gdy większość objawów ząbkowania występuje podobnie u małych dzieci i niemowląt, istnieją pewne różnice w miarę dorastania dziecka. Przede wszystkim maluch może teraz być w stanie powiedzieć rodzicom o swoim dyskomforcie i bólu. Z drugiej strony, wiele małych dzieci nie wykazuje żadnych oznak dyskomfortu i wcale nie narzeka na ból, gdy pojawiają się ich trzonowce. W przypadku innych maluchów ból może być znacznie gorszy, ponieważ ich pierwsze trzonowce są większe w porównaniu do pozostałych zębów. Mogą nawet narzekać na bóle głowy lub szczęki!