Wyjątkowość bielactwa: fakty i mity na temat tej choroby

Spis Treści

Bielactwo - co to jest?

Bielactwo  to choroba, która powoduje utratę koloru skóry w postaci plam. Przebarwione obszary zwykle powiększają się z czasem. Stan ten może wpływać na skórę dowolnej części ciała. Choroba pojawia się, gdy komórki produkujące melaninę umierają lub przestają funkcjonować. Bielactwo dotyka osoby o każdym typie karnacji, ale może być bardziej zauważalne u osób o brązowej lub czarnej skórze. Stan nie zagraża życiu ani nie jest zaraźliwy. Zaawansowanie choroby różni się w zależności od osoby. Niektórzy ludzie mają tylko kilka małych, białych plam, ale inni mają większe zmiany, które łączą się na dużych obszarach skóry.

Bielactwo – objawy

Obszary skóry najczęściej dotknięte bielactwem obejmują: usta i oczy, palce i nadgarstki, pachy, pachwiny oraz genitalia. Czasami może również rozwinąć się tam, gdzie znajdują się cebulki włosów, na przykład na skórze głowy. Brak melaniny w skórze może sprawić, że włosy w dotkniętym obszarze będą białe lub szare. Bielactwo często zaczyna się jako blada plama na skórze, która stopniowo całkowicie blaknie. Czasami zdarza się tak, że środek zmiany jest całkowicie biały, natomiast skóra wokół niej jest jeszcze jaśniejsza. Jeśli bezpośrednio pod zmienionym obszarem skóry  znajdują się naczynia krwionośne, plama może być  lekko różowa. Krawędzie  mogą być gładkie lub nieregularne. Czasami są czerwone i zaognione lub występują brązowawe przebarwienia (hiperpigmentacja). Bielactwo nie powoduje dyskomfortu na skórze, takiego jak suchość, ale czasami plamy mogą swędzieć.

Bielactwo – przyczyny

Bielactwo jest spowodowane brakiem pigmentu zwanego melaniną w skórze. Melanina jest produkowana przez komórki skóry zwane melanocytami i nadaje skórze jej kolor. W bielactwie nie ma wystarczającej liczby działających melanocytów, aby wytworzyć wystarczającą ilość melaniny w skórze. Powoduje to powstawanie białych plam na skórze lub włosach. Uważa się, że bielactwo niesegmentowne (najczęstszy typ) jest chorobą autoimmunologiczną. W stanach autoimmunologicznych układ odpornościowy nie działa prawidłowo. Zamiast atakować obce komórki, takie jak wirusy, atakuje zdrowe komórki i tkanki organizmu.

Do grupy ryzyka zaliczane są osoby, u których:

• członkowie rodziny cierpią na tą chorobę;
• istnieje rodzinna historia innych chorób autoimmunologicznych – na przykład, jeśli jeden z rodziców ma anemię złośliwą;
• zdiagnozowano chorobę autoimmunologiczną, czerniaka skóry lub chłoniaka nieziarniczego (nowotwór układu limfatycznego).

Bielactwo nie jest spowodowane infekcją i nie można się nim zarazić od kogoś, kto go ma.

Bielactwo wrodzone i nabyte

Bielactwo dotyka jeden procent ogólnej populacji i zwykle objawia się w drugiej i trzeciej dekadzie życia. Uważa się, że bielactwo jest stanem nabytym, chociaż pozytywny wywiad rodzinny występuje w 30 do 40 procent przypadków. Zgłoszono kilka przypadków bielactwa przy urodzeniu.

Jakich części ciała dotyka bielactwo?

Istnieją 2 główne rodzaje bielactwa:

• bielactwo niesegmentowe
• bielactwo segmentowe

W przypadku bielactwa niesegmentowego (zwanego również bielactwem dwustronnym lub uogólnionym) objawy często pojawiają się po obu stronach ciała jako symetryczne białe plamy. Symetryczne plamy mogą pojawić się na: grzbietach dłoni, ramionach, skórze wokół otworów ciała takich jak oczy, kolanach, łokciach, stopach. Bielactwo niesegmentowe jest najczęstszym typem bielactwa, dotykającym około 9 na 10 osób z tą chorobą.

W bielactwie segmentowym (znanym również jako bielactwo jednostronne lub miejscowe) białe plamy wpływają tylko na jednym obszarze ciała. Ten typ choroby jest mniej powszechny, chociaż częściej występuje u dzieci. Zwykle zaczyna się wcześniej i dotyka około 3 na 10 dzieci z bielactwem.

Bielactwo - jak je leczyć?

Wybór odpowiedniej metody leczenia zależy od wieku i wielkości obszaru objętego zmianami. Dostępne są leki i terapie oparte na świetle, które pomagają przywrócić kolor skóry lub wyrównać koloryt skóry, chociaż wyniki są różne i nieprzewidywalne. A niektóre terapie mają poważne skutki uboczne.
Stosowanie kremu kortykosteroidowego na dotkniętą skórę może przywrócić kolor. Jest to najbardziej skuteczne, gdy bielactwo jest wciąż na wczesnym etapie. Ten rodzaj terapii jest skuteczny i łatwy w użyciu, ale wymaga długotrwałego stosowania, aby zobaczyć efekty. Pigułki lub zastrzyki z kortykosteroidów mogą być opcją dla osób, których stan szybko się rozwija. Leki wpływające na układ odpornościowy, takie jak maści z inhibitorami kalcyneuryny: takrolimus lub pimekrolimus, mogą być skuteczne dla osób z niewielkimi obszarami depigmentacji, zwłaszcza na twarzy i szyi.  Wykazano, że fototerapia za pomocą wąskopasmowego promieniowania ultrafioletowego B (UVB) zatrzymuje lub spowalnia postęp aktywnego bielactwa.

Czy bielactwo jest dziedziczne?

Pomimo dużej liczby badań nad bielactwem, jego dokładna etiopatogeneza pozostaje niejasna. Najszerzej akceptowaną teorią jest to, że bielactwo jest wieloczynnikowe i występuje, gdy obecne są inne uwarunkowania genetyczne, które predysponują do pojawienia się plam w wyniku określonych czynników środowiskowych, np. dojrzewania, ciąży, infekcji, złej diety, silnych reakcji stresowych. Istnieje 7- do 10-krotnie zwiększone ryzyko bielactwa u krewnych pierwszego stopnia osoby z tą chorobą. Przypuszcza się również, że proces autoimmunologiczny może zostać zainicjowany w macicy u osób podatnych genetycznie.

Czy bielactwo może się cofnąć?

Samoistne cofnięcie się bielactwa jest zjawiskiem bardzo rzadkim. W fazie badań jest miejscowe stosowanie kremu leczniczego ruksolitynibu, który jest obecnie stosowany doustnie w leczeniu niektórych chorób krwi. Stosowanie u ochotników spowodowało znaczną poprawę objawów bielactwa na twarzy u prawie połowy uczestników badania. Jednak na ostateczne wyniki trzeba jeszcze poczekać.

Źródło:

1. Richmond JM, Frisoli ML, Harris JE. Innate immune mechanisms in vitiligo: danger from within. Curr Opin Immunol. 2013 Dec;25(6):676-82. doi: 10.1016/j.coi.2013.10.010. Epub 2013 Nov 12. PMID: 24238922; PMCID: PMC3935321.
2. Alshaikh AA, Bharti RK. Spontaneous Reversal of Vitiligo, a Rare Phenomenon Reported in a Case in Saudi Arabia with an Insight into Metabolic Biochemical Derangements. Medicina (Kaunas). 2023 Feb 22;59(3):427. doi: 10.3390/medicina59030427. PMID: 36984427; PMCID: PMC10053937.