Wirus epsteina-barr (EBV) - jakie ma objawy i jak go leczyć

Spis Treści

Co to jest wirus EBV

Wirus Epsteina-Barr jest wirusem, który powoduje mononukleozę zakaźną, czyli tak zwaną „chorobę pocałunków”. Jednak nie jest to jedyna choroba, jaką powoduje wirus EBV, a pocałunki nie są jedynym sposobem na zakażenie się nim.

Zakażenia wirusem Epsteina-Barr są bardzo częste. Jednak większość osób przejdzie infekcje, nie doświadczając żadnych objawów i nie wiedząc o tym, że same zarażają.

Obecnie naukowcy badają związek pomiędzy wirusem EBV a innymi chorobami, takimi jak niektóre rodzaje nowotworów, schizofrenia i choroby autoimmunologiczne.

Jak można zarazić się wirusem EBV

Wirus Epsteina-Barr rozprzestrzenia się przez płyny ustrojowe, głównie ślinę. Zarazić się można poprzez:

• pocałunki,
• korzystanie z tych samych przedmiotów, takich jak szczoteczka do zębów, sztućce czy szklanki,
• jedzenie z tego samego talerza, picie z tej samej butelki,
• dotykanie zabawek i smoczków zaślinionych przez dzieci.

Wirus EBV najprawdopodobniej bytuje co najmniej tak długo na tych przedmiotach, jak długo pozostają one wilgotne.

Jednak ślina nie jest jedynym źródłem wirusa EBV, bo jest nim również krew i nasienie. Wirusem EBV można zarazić się w trakcie kontaktów seksualnych, przez transfuzję krwi oraz przeszczep organów (wirus EBV po przeszczepie szpiku występuje, jeśli dawca był zakażony).

Gdy dojdzie do zakażenia wirusem Ebsteina-Barr, dana osoba zaraża nim przez wiele tygodni, nim doświadczy objawów choroby. Po jej przejściu wirus pozostaje w ciele w formie nieaktywnej. Jednak nawet wtedy, po miesiącach lub latach od zakażenia, może dojść do ponownej aktywacji wirusa EBV. Taka osoba ponownie będzie zarażać.

Objawy wirusa EBV

Gdy dojdzie do zarażenia wirusem Ebsteina-Barr, pierwsze objawy pojawiają się 4 do 6 tygodni później. Najciężej chorobę przechodzą nastolatki i dorośli.

Do typowych objawów EBV wirusa należą:

• zmęczenie,
• gorączka,
• utrata apetytu,
• wysypka,
• ból gardła,
• powiększone szyjne węzły chłonne,
• osłabienie,
• obolałe mięśnie.

Dodatkowo w badaniu fizykalnym lekarz może wyczuć powiększoną śledzionę i wątrobę.

W przypadku reaktywacji wirusa zwykle nie występuje nawrót objawów, chyba że chory ma osłabiony układ odpornościowy.

Wirus EBV – jaki lekarz zajmuje się leczeniem

W przypadku wystąpienia objawów, które przypominają mononukleozę, należy udać się do lekarza pierwszego kontaktu.

Wirus Ebsteina-Barr diagnostyka

Jak zbadać wirusa EBV? Diagnozowanie odbywa się zwykle na podstawie objawów klinicznych. W przypadku standardowych badań krwi można znaleźć zmiany w morfologii – leukocytozę (zbyt dużą liczbę białych krwinek we krwi), jednak nie jest to objaw charakterystyczny. W przypadku wirusa EBV diagnostyka, która definitywnie potwierdza lub wyklucza zakażenie, polega na poszukiwaniu przeciwciał:

• heterofilnych – które występują przy aktywnym wirusie EBV,
• anty-VCA IgM – które występują w fazie ostrej i czasem przy reaktywacji zakażenia,
• anty-VCA IgG – które występują przez cały czas od momentu zakażenia, następnie po infekcji, podczas przewlekłego aktywnego zakażenia i czasem w przypadku reaktywacji, przy występowaniu chłoniaka Burkitta i raka nosogardła,
• anty-EA – które występują w ostrej fazie zakażenia, przy przewlekłym aktywnym zakażeniu i czasem przy występowaniu chłoniaka Burkitta i raka nosogardła,
• anty-EBNA – które nie występują w ostrej fazie zakażenia, ale przy przebytym zakażeniu, przewlekłym aktywnym zakażeniu, reaktywacji zakażenia, chłoniaku Burkitta lub raku nosogardła już tak.

W przypadku diagnostyki wirusa EBV, IgG dodatni wskazuje na obecność wirusa, jednak nie określa on, kiedy doszło do zakażenia. IgG jest najczulszym badaniem, które wykrywa przewlekły wirus EBV. Jeżeli chodzi o ceny takiego badania na wirus EBV. Te wahają się od 40 do 80zł. W zależności od placówki i wielkości miasta.

Leczenie wirusa EBV

Nie istnieje żaden szczególny rodzaj leczenia w związku z zakażeniem wirusem EBV. Jednak istnieje parę działań, które mogą pomóc:

• picie dużej ilości płynów,
• odpoczynek,
• sięgnięcie po leki przeciwbólowe i przeciwzapalne bez recepty (paracetamol, ibuprofen) na ból i gorączkę – to jedyne leki na wirus EBV.

Objawy przechodzą w ciągu 2 do 4 tygodni, jednakże u niektórych osób uczucie zmęczenia może trwać przez wiele tygodni, a nawet miesięcy.

Wirus EBV u dzieci

Wirus EBV u niemowlaka i dziecka przebiega lekko, objawy są nie do odróżnienia od przeziębienia lub grypy. Z tego powodu infekcja może minąć niezauważona.

Dziecko może zarazić się EBV w żłobku, przedszkolu, szkole czy w domu od swoich opiekunów.

Powikłanie wirusa EBV

W bardzo rzadkich przypadkach wirus EBV może prowadzić do powikłań, do których należą:

• anemia,
• spadek liczby płytek krwi, czyli tak zwana małopłytkowość (trombocytopenia),
• bakteryjne zapalenie gardła,
• problemy z oddychaniem,
• zapalenie wątroby,
• zapalenie mięśnia sercowego,
• choroby wpływające na funkcjonowanie układu nerwowego, takie jak zespół Guillaina-Barrégo, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie mózgu,
• pęknięcie śledziony.

W skrajnych przypadkach powikłania wirusa EBV leczy się w szpitalu.

Przewlekły wirus EBV

W bardzo rzadkich przypadkach zakażenie wirusem EBV przechodzi w formę przewlekłą. Polega ona na ciągłej obecności objawów i przeciwciał we krwi, które świadczą o aktywnej infekcji.

Wirus EBV a Hashimoto

Naukowcy wierzą, że wirus EBV może zmieniać ekspresję genów odpowiedzialnych za wiele chorób, m.in. choroby autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto, toczeń, cukrzyca typu I, reumatoidalne zapalenie stawów, celiakia, nieswoiste zapalenie jelit czy stwardnienie rozsiane. Wirus EBV może również powodować schizofrenię.

Wirus EBV - nowotwór

Spekuluje się, że wirus EBV powoduje pewne rzadkie rodzaje nowotworów, takie jak nowotwór żołądka, chłoniak Hodgkinsa, chłoniak Burkitta i rak nosogardła. Szacuje się, że wirus EBV odpowiada za 1-1,5 % nowotworów występujących na świecie i prowadzi do nich niezwykle rzadko.

Jednak potrzeba dalszych badań, aby potwierdzić związek pomiędzy zachorowaniem na wirusa EBV a stwardnieniem rozsianym i innymi chorobami.

Nie istnieje szczepionka na wirusa EBV. Jedyną formą ochrony jest powstrzymanie się od całowania oraz dzielenia napojów, jedzenia i osobistych przedmiotów, jak szczoteczki do zębów, z osobami, która przechodzą infekcję EBV. Jednak biorąc pod uwagę powszechność wirusa i jego zdolność do aktywacji bez objawów, zapobieżenie zakażeniu może być niemożliwe.

Literatura:

1.  Centers for Disease Control and Prevention. About Epstein-Barr Virus (EBV). https://www.cdc.gov/epstein-barr/about-ebv.html#transmission
2.  WebMD. Epstein-Barr Virus (EBV). https://www.webmd.com/a-to-z-guides/epstein-barr-virus#1-3
3.  Kuchar R. Mononukleoza zakaźna u dorosłych. https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-wirusowe/160210,mononukleoza-zakazna-u-doroslych
4.  Marczyńska M, Sawiec P. Mononukleoza zakaźna. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.1.9.
5. Richardson Gill K. Mononucleosis Symptoms in Children.
   https://www.healthline.com/health/symptoms-of-mono-in-kids
6.  Richardson Gill K. Everything You Need to Know About Epstein-Barr Virus. https://www.healthline.com/health/epstein-barr-virus