Wazektomia - co to jest i kto może ją zastosować?

Spis Treści

Co to jest wazektomia

Wazektomia to prosta operacja wykonywana przez lekarza. W jej efekcie małe rurki w mosznie, które przenoszą plemniki są odcięte lub zablokowane, więc plemniki nie mogą opuścić ciała mężczyzny. W efekcie nie dochodzi do zapłodnienia i ciąży.  Zabieg jest bardzo szybki i tego samego dnia można wrócić do domu.  Istnieją dwa rodzaje wazektomii: metoda nacięcia i metoda bez skalpela (bez cięcia). Metoda bezskalpelowa zmniejsza ryzyko infekcji i innych powikłań, a także wiążę się ze zdecydowanie krótszym czasem gojenia.

Standardowy zabieg polega na miejscowym znieczuleniu moszny. Następnie wykonuje się 2 małe nacięcia w skórze po każdej stronie moszny, aby dotrzeć do nasieniowodów. Następnie każdy nasieniowód jest cięty i usuwana jest jego niewielka część. Końce rurek są następnie zamykane przez wiązanie lub uszczelnianie za pomocą ciepła. Cięcia są zszywane, zwykle za pomocą szwów rozpuszczalnych, które znikają same w ciągu około tygodnia.

Wazektomia bez skalpela również przeprowadzana jest w znieczuleniu miejscowym. Następnie lekarz wykonuje mały otwór w skórze moszny, aby dotrzeć do rurek. Oznacza to, że nie trzeba przecinać skóry skalpelem. Nasieniowody są następnie zamykane w taki sam sposób, jak w przypadku konwencjonalnej wazektomii, albo przez zawiązanie, albo uszczelnienie. Przy tej procedurze występuje niewielkie krwawienie i brak szwów. Uważa się, że jest mniej bolesna i rzadziej powoduje komplikacje niż konwencjonalna wazektomia.

Począwszy od około 3 miesięcy po zabiegu, sperma mężczyzny nie będzie zawierać plemników, więc nie może spowodować ciąży.  Wazektomia nie zmienia sposobu odczuwania orgazmu lub wytrysku. Nie wpływa również na wygląd spermy - nasienie mężczyzn po zabiegu nadal wygląda tak samo.

Czy wazektomia jest odwracalna

Potencjalnym problemem związanym z wazektomią jest to, że mężczyzna może później zmienić zdanie na temat chęci spłodzenia dziecka. Chociaż odwrócenie wazektomii może być możliwe, nie ma gwarancji, że zadziała. Operacja odwrócenia jest bardziej skomplikowana niż wazektomia, może być kosztowna i w niektórych przypadkach jest nieskuteczna. Dostępne są również inne techniki spłodzenia dziecka po wazektomii, takie jak zapłodnienie in vitro. Techniki te są jednak drogie i nie zawsze skuteczne. Mężczyźni przed poddaniu się zabiegowi muszę być pewni, że nie będą chcieli spłodzić dziecka w przyszłości. To, czy odwrócenie wazektomii zadziała, zależy od tego jak dawno temu został przeprowadzony zabieg oraz od rodzaju techniki jaka została zastosowana. Duży wpływ maja również choroby współistniejące związane z układem moczowo-płciowym.

W zależności od tego, ile lat minęło od pierwotnego zabiegu, wskaźnik sukcesu wynosi od 60% do 95%, jeśli chodzi o powrót nasienia do wytrysku. Ciąża jest możliwa w ponad 50% przypadków po odwróceniu. Jednak wskaźniki powodzenia zaczynają spadać 15 lat po wazektomii.

Zabieg odwrócenia wazektomii może zająć do czterech godzin. W większości przypadków są to zabiegi ambulatoryjne, więc pacjent może wrócić do domu tego samego dnia.

Wazektomia skutki uboczne

Czasami po wazektomii mogą wystąpić działania niepożądane w ciągu kilku godzin lub nawet kilku dni. Te skutki uboczne w większości przypadków nie wykraczają poza okres rekonwalescencji. Chociaż sam zabieg trwa bardzo krótko, nierzadko później mężczyzna odczuwa pewien dyskomfort i ból. W takim przypadku pomocne może być przyjmowanie dostępnych bez recepty leków przeciwbólowych, takich jak ibuprofen. Inną opcją jest noszenie bielizny podtrzymującej, która unosi jądra. Po wazektomii należy spodziewać się siniaków i obrzęków moszny. Zwykle nie jest to powód do niepokoju, ponieważ bardzo szybko one ustępują.

Czasami mogą wystąpić krótkotrwałe powikłania związane z krwawieniem. Należą do nich krwawienie z miejsca operacji lub krwiak. Krwiak to zbiór krwi, który może naciskać na inne pobliskie struktury w ciele. Eksperci szacują, że krwawienie lub krwiak występuje u 4 do 20 procent wazektomii. Jednak krwawienie zwykle ustępuje samoistnie po zabiegu. Za każdym razem, gdy nacięcia lub instrumenty są wprowadzane do ciała, istnieje potencjalne ryzyko infekcji po zabiegu. Lekarz podejmie kroki w celu ograniczenia tego ryzyka do minimum. Obejmuje to mycie rąk, noszenie sterylnych rękawiczek i czyszczenie obszaru specjalnym roztworem mydła przed wykonaniem nacięcia. Lekarz zwykle nie przepisuje antybiotyków, aby zapobiec infekcji, chyba że mężczyzna poddający się zabiegowi ma aktywną infekcję lub inne czynniki ryzyka, takie jak historia infekcji miejsca operowanego.

Wazektomia powikłania

U większości mężczyzn wazektomia nie powoduje zauważalnych skutków ubocznych, a poważne powikłania zdarzają się rzadko.

Mężczyźni poddający się zabiegowi powinien liczyć się z wystąpieniem zapalenia najądrzy.  Najądrza  to przewody znajdujący się za jądrami. Umożliwiają plemnikom przepływ do nasieniowodu. Kiedy mężczyzna ma wazektomię, plemniki nadal mogą płynąć z najądrza do nasieniowodów, ale zostają cofnięte, ponieważ nasieniowód został przecięty. U niektórych mężczyzn może to powodować zapalenie gruczołu lub zapalenie najądrza. Objawy związane z tą chorobą obejmują ból i obrzęk. Zapalenie najądrzy po wazektomii występuje u około 1 do 3 procent wszystkich mężczyzn.

Przetoka naczyniowo-żylna jest bardzo rzadkim powikłaniem. Ten stan występuje, gdy wiele naczyń krwionośnych przylega do nasieniowodu, które następnie ulegają uszkodzeniu, gdy mężczyzna ma wazektomię. Może to spowodować gromadzenie się krwi, co prowadzi do powstania przetoki lub nieprawidłowego połączenia między nasieniowodem a pobliskimi naczyniami krwionośnymi. Objawy przetoki naczyniowo-żylnej mogą obejmować krew w moczu lub ejakulacie. Chociaż to powikłanie występuje bardzo rzadko, należy natychmiast zwrócić się o pomoc lekarską, jeśli wystąpią takie objawy.

Ziarniniak plemnika to grudka nasienia, która może powodować małe guzki lub cysty o wielkości od 1 milimetra do 1 centymetra. Chory może doświadczyć wielu zmian. Zwykle nie powodują żadnych objawów. Jednak niektórzy mężczyźni mogą odczuwać ból w obszarach ziarniniaka. Eksperci szacują, że od 15 do 40 procent mężczyzn poddawanych wazektomii doświadcza tego zjawiska. W niektórych przypadkach mężczyzna może wymagać chirurgicznego usunięcia.
Po wazektomii mężczyzna powinien mieć plemniki ujemne lub nieruchliwe w próbce nasienia. W rzadkich przypadkach nasieniowody, które zostały przecięte, mogą z czasem odrosnąć. W rezultacie mężczyzna może doświadczyć opóźnionego niepowodzenia wazektomii i ponownie mieć żywe plemniki w swojej próbce nasienia. Ostatnie badania szacują, że nieudana wzaektomia występuje u 0,05 do 1 procenta wszystkich mężczyzn poddawanych zabiegowi.

Ile kosztuje wazektomia

Zabieg podwiązania nasieniowodów nie należy do najtańszych. W Polsce zabieg nie jest refundowany przez Narodowy Fundusz Zdrowotny (NFZ).  Wykonuje się go w prywatnych placówkach medycznych, a jego koszty trzeba pokryć z własnej kieszeni.  W zależności od miasta za zabieg należy zapłacić w przedziale od 2000 do nawet 5000 zł. W naszym kraju zabieg cieszy się coraz większą popularnością wśród mężczyzn.

Źródło:

1. Schwingl PJ, Guess HA. Safety and effectiveness of vasectomy. Fertil Steril 2000; 73:923.