Spis Treści
Apatia – co to?
Apatia jest stanem psychicznym, w którym obserwuje się brak lub zmniejszoną zdolność odczuwania emocji oraz wrażliwość na różnego rodzaju bodźce. Dominującym uczuciem jest obojętność. Osoby doświadczające apatii przestają odczuwać przyjemność nawet z podejmowania tych aktywności, które dotychczas były przyjemnością i sposobem na relaks. Osoba z apatią wykazuje obojętność zarówno w stosunku do negatywnych, jak i pozytywnych wydarzeń życiowych. Apatia charakteryzuje się również niechęcią do podejmowania jakiejkolwiek aktywności. Osoby takie często wycofują się z życia społecznego, nie podtrzymują relacji z innymi ludźmi oraz unikają nawiązywania nowych. Apatia wiąże się z poczuciem rezygnacji. Brak motywacji do działania i obniżający się nastrój sprawiają, że osoby te ograniczają swoje potrzeby do minimalnego poziomu, a ich działania opierają się na zasadzie automatyzmów. Apatia jest jednym z objawów stanów depresyjnych.
Apatia – objawy
Dla apatii typowe są następujące objawy:
- utrata zdolności odczuwania i wyrażania emocji,
- uczucie ciągłego zmęczenia,
- trudności w zasypianiu,
- wybudzanie się w nocy,
- nadmierna senność,
- zmniejszona koncentracja,
- wycofanie się z życia towarzyskiego,
- ograniczenie aktywności fizycznej,
- zawężenie zainteresowań,
- poczucie rezygnacji,
- brak motywacji do podejmowania działań,
- trudności z wykonywaniem codziennych czynności,
- problemy z wywiązywaniem się z podjętych zobowiązań,
- obojętność.
Apatia – przyczyny
Stan apatii może być spowodowany różnymi czynnikami. Jedną z najczęstszych przyczyn są zaburzenia i choroby psychiczne, wśród których można wymienić depresję, chorobę afektywną dwubiegunową, czy schizofrenię. Apatia może wystąpić również na skutek traumatycznych wydarzeń, takich jak poważny wypadek samochodowy, ciężka choroba, śmierć bliskiej osoby. Warto jednak pamiętać, że każdy człowiek ma inny poziom wrażliwości. Z tego względu trauma jest pojęciem subiektywnym i dla każdego człowieka będzie oznaczała co innego. Inną przyczyną jest silny, przewlekły stres, którego źródłem mogą być problemy w pracy, nadmierne przepracowanie, problemy osobiste. Szybkie tempo życia, nadmierna stymulacja, ciągły niedobór czasu oraz brak możliwości rozładowania napięcia emocjonalnego sprzyjają wystąpieniu apatii.
Apatia może towarzyszyć niektórym chorobom ogólnoustrojowym. Mogą jej doświadczać osoby z cukrzycą, chorobami układu krążenia, nadnerczy, z zaburzeniami przysadki mózgowej, niedoczynnością tarczycy.
Stan ten może wynikać także z nieprawidłowej diety prowadzącej do niedoborów żywieniowych. Do apatii doprowadzić może zarówno brak aktywności fizycznej, jak i podejmowanie zbyt intensywnej aktywności fizycznej.
Na występowanie apatii szczególnie narażone są osoby w wieku podeszłym. Jest to związane między innymi ze spowolnieniem psychoruchowym związanym z wiekiem, wieloma chorobami, a nierzadko również doświadczaniem przewlekłego bólu.
Apatia – ociężałość
Jednym z objawów apatii jest ociężałość, zarówno umysłowa, jak i ruchowa. Osoby doświadczające apatii mają trudności z koncentracją, podejmowaniem inicjatywy w działaniu oraz aktywności fizycznej. Swoje działania ograniczają często jedynie do automatyzmów.
Apatia u dzieci
Apatia to stan, którego mogą doświadczać osoby w różnym wieku. Może ona występować również u dzieci. Przyczyną apatii u dzieci mogą być różnego rodzaju schorzenia, zarówno przewlekłe, jak i infekcyjne. Do apatii mogą prowadzić również problemy natury emocjonalnej. Zwykle związane są one z trudnymi sytuacjami w szkole, w domu lub w interakcjach z rówieśnikami.
Apatia u niemowlaka
Apatia występująca u niemowlaka zawsze powinna być sygnałem alarmowym. Zwykle towarzyszy ona różnego rodzaju chorobom. Apatia u niemowlaka może być spowodowana gorączką, katarem, biegunką, a nawet anemią. Każda zmiana w zachowaniu dziecka stanowi sygnał do bacznej obserwacji niemowlaka. Jeśli zauważasz pogorszenie stanu dziecka, nie zwlekaj z udaniem się do lekarza.
Apatia seksualna
Apatia seksualna objawia się zmniejszeniem, bądź też całkowitym brakiem ochoty do podejmowania aktywności seksualnej. U jej podłoża nierzadko leżą prozaiczne przyczyny, jak przemęczenie, stres, nadużywanie alkoholu, niewłaściwa dieta, czy zbyt niski poziom aktywności fizycznej. Apatia seksualna może jednak wskazywać na poważniejsze problemy zdrowotne, zarówno natury fizycznej, jak i psychicznej.
Apatia – jak leczyć?
Jeżeli apatia jest stanem krótkotrwałym i wynikającym przede wszystkim z nadmiernego stresu i przeciążenia, zwykle jesteśmy w stanie poradzić sobie z nią samodzielnie. Najważniejsze jest wówczas znalezienie czasu na odpoczynek i regenerację oraz zadbanie o zachowanie równowagi pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym.
W przypadku, gdy stan apatii trwa dłużej niż kilkanaście dni, warto szukać profesjonalnej pomocy i zgłosić się do psychologa lub psychiatry. Metody leczenia objawu, jakim jest apatia są zależne przede wszystkim od przyczyny, która ją wywołała. Ważnym elementem walki z przedłużającym się stanem apatii jest wsparcie psychologiczne oraz psychoterapia. Stanowią one podstawę terapii osoby doświadczającej apatii. Niekiedy konieczne okazuje się zastosowanie farmakoterapii, która obejmuje stosowanie leków przeciwdepresyjnych i uspokajających.
W przypadku, gdy apatia związana jest z występowaniem chorób fizycznych, niezbędne jest podjęcie leczenia, bądź też skorygowanie dotychczasowej terapii schorzenia, które wywołało ten stan.
Sprawdź też: Jak wspomóc terapię depresji?
Bibliografia:
1.Reekum R. Stuss D. Ostrander L. Apathy: Why care? The Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neurosciences 2005, 17(1): 7-19
2. Steffens F. Apathy: Neurobiology, Assessment and Treatment. Clinical Psychopharmacology Neuroscience 2021,19(2):181-189
mgr farm. Patrycja Jakimik Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
NowaFarmacja.pl
Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Uczestniczy w licznych szkoleniach z zakresu opieki farmaceutycznej. Na co dzień pracuje jako farmaceuta w aptece, gdzie z pasją i zaangażowaniem dzieli się swoją wiedzą z pacjentami.