Usuwanie kamienia nazębnego

Spis Treści

Jak wygląda kamień na zębach?

Kamień nazębny powstaje z naturalnie powstającego na zębach białego nalotu, czyli płytki nazębnej. To, w jaki rodzaj kamienia, w jakim miejscu oraz w jakim tempie płytka nazębna zostanie przekształcona w kamień nazębny, to kwestie bardzo indywidualne. Zwykle jednak już po kilkunastu godzinach od umycia zębów dochodzi do rozwoju na nich płytki nazębnej, a ta zaczyna być przekształcana w kamień nazębny już po kolejnych 2-3 dniach. To jeszcze nie oznacza, że kamień na zębach tworzy się aż tak szybko, bowiem na to potrzeba kolejnych około 2 tygodni. Co więcej, im osadu na zębach jest więcej, tym proces tworzenia kamienia jest intensywniejszy.

Co ważne do dodania – płytka nazębna to materia, która ściśle przylega do zębów i nie da się jej usunąć poprzez płukanie i tym podobne zabiegi – jedynie przez mechaniczne jej ścieranie, czyli szczotkowanie. Co więcej, jej gromadzenie się nie dotyczy tylko powierzchni zębów, którą widzimy – może się ona odkładać także pod dziąsłami. Dlatego też i kamień na zębach może tworzyć się zarówno na części nad dziąsłowej, jak i pod dziąsłowej. Skład obu rodzajów kamieni jest podobny – około 80% kamienia nazębnego to różnego rodzaju sole mineralne, pozostałe jego elementy to: woda, białka, lipidy. Wygląd kamienia na zębach różni się w zależności od jego umiejscowienia:

1. Kamień nad dziąsłowy – ma bladożółty kolor, pokrywa zęby w okolicach ujść gruczołów ślinowych, a także powierzchnię językową siekaczy dolnych i powierzchnię policzkową górnych trzonowców. Jednak nie jest to ścisłą zasadą, bowiem kamień nazębny może dotyczyć nawet całych zębów.
2. Kamień pod dziąsłowy – ma ciemnobrązowy, a nawet czarny kolor, jest dużo trudniejszy do usunięcia, a także może nie być widoczny gołym okiem – przez to, że znajduje się pod dziąsłem. Dokładniej jego formowanie się dotyczy kieszonek dziąsłowych, poniżej tak zwanych brzegów dziąsłowych.

Kamień nazębny – przyczyny

Najczęstszą przyczyną powstawania kamienia nazębnego jest niedostateczna higiena jamy ustnej. Ponadto powstały już kamień nazębny może przybierać ciemniejszy i wyrazistszy kolor, gdy będziemy stosować dietę bogatą w różnego rodzaju barwniki – zarówno te pochodzenia naturalnego, jak i syntetyczne. Więcej o przyczynach powstawania kamienia nazębnego, a także o tym, jak je zniwelować, przeczytasz w kolejnych akapitach.

Jak usunąć kamień z zębów; profesjonalne metody usuwania kamienia nazębnego 

Najlepszą i najskuteczniejsza metodą usuwania osadu/kamienia nazębnego jest skaling, czyli profesjonalna metoda stosowana w gabinecie dentystycznym. Ma on na celu usunięcie kamienia zarówno z powierzchni zębów, jak i ich korzeni i uzupełnień protetycznych. Może być wykonywany narzędziami ręcznymi i mechanicznymi. Skaling mechaniczny polega na zastosowaniu urządzenia takiego, jak skaler piezoelektryczny. Działa on na zasadzie ultradźwiękowej.

Uzupełnieniem skalingu mechanicznego lub oddzielnym zabiegiem może być skaling ręczny, który wykonuje się ręcznym skalerem. Co ciekawe, instrumenty stosowane do skalingu ręcznego wymagają regularnego ostrzenia.

Kolejnym zabiegiem, który traktuje się jako zalecane uzupełnienie do skalingu jest piaskowanie. W ramach tego zabiegu stosuje się urządzenie zwane piaskarką, które wypuszcza pod ciśnieniem powietrze ze specjalnym proszkiem piaskowym i wodą. Istnieje kilka rodzajów piasku stosowanego w piaskowaniu, na bazie:

1. Wodorowęglanu sodu
2. Gliceryny
3. Trójtlenku glinu
4. Węglanu wapnia
5. Erytrytolu

Różnią się one wielkością ziarenek i z reguły im większa średnica ziarenek piaskowych, tym większą ścieralnością się one charakteryzują.

Należy pamiętać, że każdy właściwie przeprowadzony zabieg usuwania kamienia nazębnego powinien zawierać także proces polerowania na końcu.

Należy też pamiętać, że oczyszczanie zębów z kamienia może wiązać się z pewnym ryzykiem związanym z dostaniem się bakterii do krwi. Dlatego niektóre osoby, znajdujące się zwłaszcza w grupach ryzyka, powinny po nim stosować antybiotyk dobrany przez dentystę. Są to przede wszystkim grupy osób z: cukrzycą, po zawale mięśnia sercowego, po bakteryjnym zapaleniu wsierdzia, a także cierpiące na reumatoidalne zapalenie stawów i posiadające sztuczne zastawki oraz rozrusznik w sercu. Na skaling nie powinny się też decydować kobiety w ciąży (I trymestr), ludzie z marskością wątroby, osteoporozą, cierpiący na odklejanie się siatkówki oka.

Płyn do usuwania kamienia nazębnego

Jak wcześniej wspomniano, najlepszą i skuteczną metodą na usuwanie kamienia nazębnego są zabiegi w gabinecie stomatologicznym, zabiegi mechaniczne. Płynny środek do usuwania kamienia nazębnego, zwłaszcza do stosowania w warunkach domowych, niestety nie istnieje. Płyny do płukania jamy ustnej dostępne w aptekach i drogeriach nie usuną kamienia z zębów, jednak mogą być doskonałym wsparciem w profilaktyce. Warto stawiać ponadto na pasty do zębów, które są przeznaczone do usuwania kamienia – nie są co prawda skuteczne bezpośrednio w usunięciu kamienia, ale mają właściwości ścierne, co polepsza ich efektywność w usuwaniu powstającej naturalnie płytki bakteryjnej – z której, jak już wiesz, rozwijać się może potem kamień nazębny.

Urządzenie do usuwania kamienia nazębnego

Omawialiśmy już po krótce najważniejsze urządzenia stosowane do usuwania kamienia z zębów – czyli skalery. Ich działanie może być jednak wspierane jeszcze innymi narzędziami, w tym kiretami, gładzikami, paskami ściernymi, a także kątnicami i pastami polerskimi. Rodzaj użytego w zabiegu narzędzia jest jednak decyzją stomatologa.

Kamień nazębny - zapobieganie

Zapobieganie tworzeniu się kamienia nazębnego to najlepszy sposób na jego uniknięcie, jaki możemy samodzielnie zastosować. Profilaktyka w przypadku kamienia na zębach to podstawa. Jej podwalinami są przede wszystkim:

1. Regularne i dokładne mycie zębów – minimum dwa razy dziennie, a jeszcze lepiej po każdym posiłku, przez około 2 minuty.
2. Stosowanie dodatkowych narzędzi do domowego oczyszczania zębów – płynu do higieny jamy ustnej, nici dentystycznych, irygatorów do zębów, szczoteczek jednopęczkowych.
3. Odwiedzanie dentysty co najmniej raz na pół roku i stosowanie się do jego zaleceń – jeśli lekarz zaleci Ci wykonanie skalingu, to warto posłuchać jego porad. Tym bardziej, że empatyczny i skuteczny lekarz zwykle zastosuje lekkie znieczulenie przed wykonaniem zabiegu, co maksymalnie zniweluje ewentualny dyskomfort z nim związany. Ponadto nowoczesne metody skalingu nie wymagają już od pacjenta stosowania tak zwanej białej diety (bez barwników, o których mowa poniżej) przez jakiś czas po wykonaniu zabiegu.
4. Wyeliminowanie lub maksymalne ograniczanie papierosów, czerwonego wina, mocnej herbaty, kawy – czyli unikanie produktów, które mogą poprzez zawarte w nich barwniki, zwiększać nasycenie kolorystyczne kamienia nazębnego.

 Sprawdź również: Skaling i piaskowanie - co to jest, czy warto wykonać?

Literatura:

1. Mintzberg-Wachowicz P.: Złogi nazębne. Asysta dentystyczna 4/2018, s. 27-30.
2. Chapple ILC, Mealey BL, et al. Periodontal health and gingival diseases and conditions on an intact and a reduced periodontium: Consensus report of workgroup 1 of the 2017 World Workshop on the Classification of Periodontal and Peri‐Implant Diseases and Conditions. J Clin Periodontol. 2018;45(Suppl 20):S68–S77.