Trądzik różowaty – jak sobie z nim szybko poradzić?

Spis Treści

Trądzik różowaty – przyczyny

Trądzik różowaty zaliczany jest do przewlekłych chorób dermatologicznych. Początkowo zmiany chorobowe pojawiają się na środkowej części twarzy. W pierwszym etapie obejmują one rumień oraz poszerzone naczynia krwionośne, czyli tzw. teleangiektazje. Następnie pojawiają się grudki i krostki. W ciężkich przypadkach trądziku różowatego dochodzi do przerostu oraz zwłóknienia gruczołów łojowych, co prowadzi do tzw. przerostu ograniczonego.

Choroba ta występuje stosunkowo często i dotyczy osób w wieku dojrzałym. Szacuje się, że cierpi na nią ok. 10% społeczeństwa w wieku 30 – 55 lat. Trądzik różowaty dotyka przede wszystkim osoby z jasną cerą, jasnymi włosami i oczami, a więc z I lub II fototypem skóry. Schorzenie to zdecydowanie częściej występuje u kobiet, jednak to u mężczyzn z większą częstością występuje ciężki przebieg trądziku różowatego z obecnym ograniczonym przerostem, najczęściej typu rhinophyma. U kobiet do zaostrzenia zmian skórnych dochodzi podczas owulacji, menstruacji, ciąży oraz w okresie okołomenopauzalnym.

Trądzik różowaty definiowany jest jako niejednolity zespół objawów o różnym pochodzeniu. Zalicza się go do nerwic naczynioruchowych skóry. Dokładna przyczyna nie jest do końca poznana. Niemniej jednak w ostatnim czasie przyczyn występowania trądziku różowatego upatruje się w zjawiskach immunologicznych oraz zaburzeniach naczynioruchowych. Wyróżnia się wiele czynników prowokujących wystąpienie lub zaostrzenie zmian. Należą do nich:

• stres,
• ekspozycja na słońce,
• zaburzenia hormonalne (zaburzenia miesiączkowania, choroby tarczycy),
• zażywanie leków obniżających poziom cholesterolu, kwasu nikotynowego,
• stosowanie glikokortykosteroidów w postaci preparatów zewnętrznych na skórę twarzy,
• zażywanie dużych dawek witaminy B6 oraz witaminy B12,
• korzystanie z sauny lub basenów z chlorowaną wodą,
• występowanie opryszczki wargowej,
• spożywanie alkoholu,
• spożywanie ciężkostrawnych potraw,
• palenie tytoniu,
• stosowanie kosmetyków nieodpowiednio dobranych do rodzaju skóry (przede wszystkim kosmetyków ściągających, złuszczających, zawierających substancje potencjalnie alergizujące).

Trądzik różowaty – objawy

Objawy występujące w przebiegu trądziku różowatego, zaliczane do kryteriów diagnostycznych, dzielą się na pierwszo- oraz drugorzędowe. Do pierwszorzędowych kryteriów diagnostycznych należą: rumień przelotny, rumień stały, grudki i krosty oraz teleangiektazje. Do drugorzędowych kryteriów diagnostycznych zalicza się: uczucie pieczenia i/lub szczypania skóry w obszarze zmian zmian chorobowych, wysuszenie lub obrzęk skóry, tarczki, objawy oczne, zmiany zlokalizowane poza skórą twarzy, zmiany przerostowe.

Podstawowy objaw trądziku różowatego to rumień napadowy. Z czasem ulega on utrwaleniu. Następnie pojawiają się teleangiektazje, czyli poszerzone naczynia krwionośne. W kolejnym etapie pojawiają się zmiany zapalne pod postacią grudek i krostek. U części osób (zdecydowanie częściej u mężczyzn) może dojść do tzw. przerostu ograniczonego, który polega na przeroście i zwłóknieniu gruczołów łojowych. Zmiany skórne w przebiegu trądziku różowatego obecne są przede wszystkim na policzkach oraz nosie. U części osób pojawiają się także na czole i brodzie.

W trądziku różowatym wyróżnia się cztery jego postacie:

• postać grudkowo-krostkowa – w środkowej części twarzy obecny jest przetrwały rumień, a okresowo pojawiają się grudki i krostki,
• postać teleangiektatyczno-rumieniowata – na twarzy obecny jest rumień przelotny lub rumień przetrwały, któremu towarzyszą teleangiektazje, uczucie pieczenia i palenia w obrębie zmian oraz obrzęk twarzy,
• postać z dominacją zmian przerostowych – skóra twarzy ulega pogrubieniu, ma nieregularną powierzchnię i obecne są na niej zmiany guzowate. Zmiany tego typu najczęściej pojawiają się na nosie, ale mogą dotyczyć również brody, czoła, policzków oraz uszu. W obrębie zmian przerostowych często dochodzi do zapalenia mieszków włosowych.
• postać oczna – ta postać trądziku różowatego przysparza trudności diagnostycznych. Chorzy cierpią na przewlekłe stany zapalne brzegów powiek, rogówek i spojówek. Wiąże się to z występowaniem takich objawów, jak pieczenie, kłucie, swędzenie, uczucie piasku pod powiekami, łzawienie i przekrwienie oraz światłowstręt. Może również dochodzić do nawracających gradówek i jęczmieni na skutek dysfunkcji lub zapalenia gruczołów Meiboma.

Dodatkowo, wyróżnia się jeszcze jedną odmianę trądziku różowatego. Jest to ziarniniakowy trądzik różowaty, dla którego charakterystyczne jest występowanie twardych grudek lub guzków o zabarwieniu żółtym, brązowym lub czerwonym, które nierzadko prowadzą do bliznowacenia.

Jak leczyć trądzik różowaty?

W przypadku występowania niepokojących zmian skórnych powinieneś szukać pomocy u dermatologa. W terapii trądziku różowatego wykorzystuje się przede wszystkim leczenie miejscowe, czyli leczenie zewnętrzne oraz odpowiednią pielęgnację skóry z wykorzystaniem dermokosmetyków przeznaczonych do skóry z trądzikiem różowatym. Niekiedy wykorzystuje się również leczenie doustne.

W terapii miejscowej trądziku różowatego podstawą leczenia są preparaty zawierające 0,75% lub 1% metronidazolu w postaci żelu lub kremu. W przypadku występowania zmian zapalnych (grudek, krost) do leczenia dołącza się preparaty z kwasem azelainowym w stężeniu 15 lub 20%. Przy zmianach grudkowo-krostkowych, guzowatych oraz w odmianie ziarniniakowej trądziku różowatego dobrze sprawdzają się leki miejscowe z nadtlenkiem benzoilu. Wykorzystuje się również leki z 10% sulfacetamidem sodowym w połączeniu z 5% siarką.

W terapii trądziku różowatego wykorzystuje się też antybiotyki miejscowe. Zastosowanie znajdują przede wszystkim antybiotyki makrolidowe (erytromycyna), jak również klindamycyna oraz tetracyklina.

W sytuacji, gdy przyczyną trądziku różowatego jest występowanie innych schorzeń, konieczne jest leczenie choroby podstawowej. Wówczas wykorzystuje się leczenie ogólne (doustne). Dzieje się tak między innymi wówczas, gdy przyczyną zmian skórnych są zaburzenia hormonalne, czy też niedokwaśność soku żołądkowego. Takie leczenie nie działa bezpośrednio na zmiany skórne, ale jest zalecane przede wszystkim wtedy, gdy występują dodatkowe objawy ze strony innych układów.

Leczenie ogólne stosuje się też w przypadku występowania zmian grudkowo-krostkowych. Wykorzystuje się w tym celu antybiotyki z grupy tetracyklin – tetracyklinę, doksycyklinę i limecyklinę. W przypadku, gdy nie można zastosować tetracyklin, wykorzystuje się antybiotyki markolidowe – erytromycynę, klarytromycynę i azytromycynę.

W przypadku nieskuteczności zastosowanych metod, rozważa się włączenie do terapii doustnego retinoidu – izotretynoiny. Terapia ta daje bardzo dobre efekty, ale wiąże się również z występowaniem wielu nieprzyjemnych działań niepożądanych, wśród których wymienić można m.in. wysuszenie warg oraz błony śluzowej ust i nosa, krwawienie z nosa, wypadanie włosów.

Występowanie przerostu ograniczonego (rhinophyma) konieczne jest przeprowadzenie zabiegu chirurgicznego. Wykonuje się go przy użyciu noża elektrycznego lub lasera.

Trądzik różowaty – kosmetyki

Skóra osób z trądzikiem różowatym wymaga odpowiedniej pielęgnacji. Cera z trądzikiem różowatym jest wrażliwa i podatna na podrażnienia. Konieczne jest stosowanie kosmetyków, które zapewnią odbudowę uszkodzonej warstwy ochronnej. W codziennej pielęgnacji najlepiej sprawdzą się dermokosmetyki do skóry wrażliwej, które w swoim składzie zawierają substancje nawilżające i zmiękczające. Unikaj stosowania kosmetyków zawierających mydło oraz syntetyczne detergenty. Takie kosmetyki działają drażniąco i wysuszająco oraz niszczą warstwę ochronną naskórka. Przy trądziku różowatym niewskazane jest również używanie kosmetyków zawierających substancje drażniące, w tym substancje zapachowe.

Pamiętaj też, że choroba ta jest przeciwwskazaniem do zabiegów złuszczających z wykorzystaniem kwasów owocowych, kwasu salicylowego, czy kwasu trójchlorooctowego. Preparaty te prowadzą do przekrwienia skóry, co przyczynia się do nasilenia i utrwalenia rumienia. Dodatkowo, efektem takich zabiegów jest płatowe złuszczanie naskórka, które wiąże się z uczuciem pieczenia i palenia skóry.

Trądzik różowaty – dieta

Osoby z trądzikiem różowatym powinny przyjrzeć się swojej diecie. Odpowiednia dieta w połączeniu z właściwą pielęgnacją skóry zapobiega nasileniu się objawów oraz zaostrzeniu trądziku różowatego. W diecie należy unikać przede wszystkim potraw zawierających duże ilości nasyconych kwasów tłuszczowych, a więc potraw tłustych, smażonych, przygotowywanych na tłuszczu. Dodatkowo, zaleca się również unikanie ostrych przypraw, spożywanie nadmiernej ilości kawy, soli, słodyczy oraz alkoholu. Do diety natomiast warto włączyć owoce, warzywa oraz odpowiednią ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3. Pamiętaj również o odpowiednim nawodnieniu.

Piśmiennictwo:

1. Brzeziński P. Leczenie miejscowe w trądziku różowatym. Forum Medycyny Rodzinnej 2010, 4(4): 263-272
2. Korting H. Schöllmann C. Aktualne poglądy na temat miejscowego  i ogólnego leczenia trądziku różowatego. Dermatologia Po Dyplomie 2010, 1(1): 53-64
3. Marek L. Trądzik różowaty. Portal mp.pl