Tomografia komputerowa: wszystko, co musisz wiedzieć o tym badaniu obrazowym

Spis Treści

Tomografia komputerowa — co to jest?

Tomografia komputerowa (CT) to zaawansowana procedura obrazowania rentgenowskiego, podczas której wąska wiązka promieni rentgenowskich jest kierowana na pacjenta i szybko obracana wokół ciała, wytwarzając sygnały przetwarzane przez komputer urządzenia w celu generowania obrazu przekrojowego, czyli „plastrów”.  Wycinki te nazywane są obrazami tomograficznymi i mogą dostarczyć lekarzowi bardziej szczegółowych informacji niż konwencjonalne prześwietlenia rentgenowskie. Gdy komputer urządzenia pobierze kilka kolejnych wycinków, można je cyfrowo ułożyć w całość, tworząc trójwymiarowy (3D) obraz pacjenta, który pozwala na łatwiejszą identyfikację podstawowych struktur, a także ewentualnych guzów lub nieprawidłowości.

Tomografia komputerowa — co wykrywa?

Skany CT można wykorzystać do identyfikacji chorób lub urazów w różnych obszarach ciała. Stała się użytecznym narzędziem przesiewowym do wykrywania ewentualnych guzów lub zmian chorobowych w jamie brzusznej. W przypadku podejrzenia różnych typów chorób serca lub nieprawidłowości można zlecić wykonanie tomografii komputerowej serca.

Tomografia komputerowa głowy

Tomografię komputerową można również wykorzystać do obrazowania głowy w celu zlokalizowania urazów, guzów, skrzepów prowadzących do udaru, krwotoku i innych schorzeń.

Tomografia komputerowa jamy brzusznej

Istnieje kilka  powodów, dla których lekarz może zlecić wykonanie tomografii komputerowej jamy brzusznej:

• ból brzucha o nieznanym pochodzeniu
• masa w brzuchu, którą można wyczuć
• kamienie nerkowe (aby sprawdzić wielkość i lokalizację kamieni)
• niewyjaśniona utrata masy ciała
• zakażenia, takie jak zapalenie wyrostka robaczkowego
• w celu sprawdzenia niedrożności jelit
• zapalenie jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna
• urazy po urazie
• niedawna diagnoza raka.

Tomografia komputerowa jamy brzusznej jest stosunkowo bezpieczną procedurą, ale wiąże się z ryzykiem. Dotyczy to szczególnie dzieci, które są bardziej wrażliwe na narażenie na promieniowanie niż dorośli. Lekarz  może zlecić tomografię komputerową tylko w ostateczności i tylko wtedy, gdy inne badania nie mogą potwierdzić diagnozy.

Tomografia komputerowa klatki piersiowej

Może obrazować płuca w celu wykrycia obecności nowotworów, zatorowości płucnej (skrzepów krwi), nadmiaru płynu i innych schorzeń, takich jak rozedma płuc lub zapalenie płuc.

Tomografia komputerowa kręgosłupa

Tomografia komputerowa jest szczególnie przydatna podczas obrazowania złożonych złamań kości, poważnych uszkodzeń stawów lub guzów kości, ponieważ zwykle pozwala uzyskać więcej szczegółów, niż byłoby to możliwe w przypadku konwencjonalnego prześwietlenia rentgenowskiego.

Tomografia komputerowa zęba

Stomatologiczna tomografia komputerowa to specjalny rodzaj sprzętu rentgenowskiego stosowanego, gdy zwykłe prześwietlenie zębów lub twarzy nie jest wystarczające. Lekarz może zastosować tę technologię do uzyskania trójwymiarowych (3-D) obrazów zębów, tkanek miękkich, dróg nerwowych i kości podczas jednego skanu.

Tomografia komputerowa zatok

CT zatok służy przede wszystkim do zdiagnozowania zapalenia zatok oraz wykryciu chorób zapalnych. Dostarcza również informacji na  temat nowotworów jamy nosowej i zatok.

Tomografia komputerowa — jak się przygotować?

Pacjent przed badaniem powinien powstrzymać się od posiłków przynajmniej 4 godziny i pić jedynie klarowne płyny takie jak woda czy herbata.

Podobnie jak w przypadku wszystkich promieni rentgenowskich, gęste struktury w organizmie, takie jak kości, można łatwo uwidocznić, podczas gdy tkanki miękkie różnią się zdolnością do zatrzymywania promieni rentgenowskich i dlatego mogą być słabe lub trudne do zobaczenia. Z tego powodu opracowano środki kontrastowe, które są dobrze widoczne na zdjęciu rentgenowskim lub tomografii komputerowej i są bezpieczne w stosowaniu u pacjentów. Środki kontrastowe zawierają substancje, które mogą zatrzymać promieniowanie rentgenowskie i dlatego są lepiej widoczne na zdjęciu rentgenowskim. Na przykład, aby zbadać układ krążenia, do krwiobiegu wstrzykuje się dożylny środek kontrastowy na bazie jodu, aby pomóc w oświetleniu naczyń krwionośnych.  Do obrazowania układu trawiennego, w tym przełyku, żołądka i przewodu żołądkowo-jelitowego, stosuje się doustne środki kontrastowe, takie jak związki na bazie baru. Dożylne środki kontrastowe zwykle wypłukują się z organizmu (podczas oddawania moczu) w ciągu 24 godzin.

Ile trwa tomografia komputerowa?

Skany CT trwają zwykle około godziny. Większość tego czasu przeznaczona jest na przygotowania. Samo skanowanie zajmuje mniej niż 10–15 minut. Po wykonaniu badania pacjent może powrócić do normalnych czynności pod warunkiem, że nie ma ku temu przeciwwskazań. Samo badanie zwykle nie powoduje skutków ubocznych. Jednak u niektórych osób po podaniu środka kontrastowego występują niewielkie skutki uboczne takie jak nudności i wymioty, bóle i zawroty głowy.

Rezonans magnetyczny a tomografia komputerowa

Lekarz może zdecydować się na wykonanie tomografii komputerowej zamiast rezonansu magnetycznego, ponieważ ta pierwsza metoda obrazowania jest zdecydowanie szybsza. Ponadto, jeśli pacjent nie czuje się komfortowo w małych przestrzeniach, tomografia komputerowa będzie prawdopodobnie lepszym wyborem. Badanie rezonansem wymaga przebywania w zamkniętej przestrzeni, podczas gdy wokół badanego słychać głośne dźwięki. Ponadto rezonans magnetyczny jest droższy niż tomografia komputerowa. Lekarz może wybrać tomografię komputerową zamiast prześwietlenia rentgenowskiego, ponieważ zapewnia więcej szczegółów niż prześwietlenie. Skaner CT porusza się po ciele i wykonuje zdjęcia pod różnymi kątami. Zdjęcie rentgenowskie wykonuje zdjęcia tylko pod jednym kątem.

Tomografia komputerowa — ze skierowaniem czy prywatnie?

Tomografię można wykonać zarówno w placówce prywatnej jak i państwowej. Narodowy Fundusz Zdrowia refunduje badanie, jednak czas oczekiwania na jego wykonanie jest dłuższy niż pół roku. Pacjenci, którym zależy na szybkiej diagnozie, powinni rozważyć wykonanie badania prywatnie.

Ile kosztuje tomografia komputerowa?

Koszt badania uzależniony jest od wielu czynników, do których należy zaliczyć m.in. lokalizację szpitala oraz obszar, który ma zostać badany. Ceny wahają się od 400 zł do nawet 1000 zł w przypadku wieloodcinkowej tomografii kręgosłupa. Można ją również wykonać bezpłatnie, jeśli są ku temu wskazania i lekarz wystawi skierowanie na to badanie.

Źródło:

1. National Institute of Biomedical Imaging and Bioengineering. Computed Tomography (CT). (https://www.nibib.nih.gov/science-education/science-topics/computed-tomography-ct)