Teina a kofeina - czym się różnią?

Spis Treści

Teina czy kofeina

Słysząc nazwy „teina” i „kofeina” myślimy o dwóch różnych substancjach. Jednak pod względem chemicznym jest to jedna i ta sama substancja. Kofeina jest znaną wszystkim substancją obecną w kawie. Teiną natomiast określa się kofeinę, która zawarta jest w herbacie. Warto wiedzieć, że kofeina pochodząca z innych źródeł kryje się również pod innymi nazwami. Ta pochodząca z yerba mate nazywana jest mateiną, natomiast z guarany – guaraniną. Nadal jednak mówimy o tym samym związku chemicznym, który jest naturalnie występującą substancją pobudzającą organizm.

Zawartość kofeiny w herbacie (określanej nazwą teina) jest zwykle nieco mniejsza niż kofeiny w kawie. Z tego też względu działanie pobudzające herbaty ocenia się jako mniejsze w porównaniu do kawy. Należy jednak mieć świadomość, że zawartość teiny w herbacie zależy od wielu czynników. Zdarza się, że jest porównywalna do zawartości kofeiny w kawie.

Chociaż pod względem chemicznym teina i kofeina to ten sam związek, ich działanie na organizm człowieka nieco się różni. Wynika to m. in. z równoczesnej obecności innych związków w napojach.  Wchłanianie kofeiny zachodzi już w żołądku, dlatego też jej działanie jest szybkie, ale równocześnie krótkotrwałe. Współwystępujące z teiną w herbacie garbniki, sprawiają że wchłania się ona dopiero w jelitach. Z tego względu jej działanie ujawnia się później, ale w porównaniu do kofeiny, efekt pobudzający utrzymuje się dłużej.

Kofeina – działanie

Kofeina wykazuje wielokierunkowe działanie na organizm. Przede wszystkim znana jest ze swoich właściwości pobudzających na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego też zaliczana jest do grupy związków analeptycznych. Substancja to działa również pobudzająco na ośrodek naczyniowo-ruchowy. Dzięki działaniu pobudzającemu, przyczynia się do poprawy procesów myślowych, poprawienia koncentracji. Kofeina powoduje również przyspieszenie metabolizmu, nasila wydzielanie soku żołądkowego oraz działa moczopędnie. Ma także działanie przeciwutleniające. Wykorzystywana jest także jako składnik leków przeciwbólowych. Jej dodatek sprawia, że zwiększa się moc działania przeciwbólowego analgetyków. Połączenia analgetyków z kofeiną wykorzystywane są z powodzeniem w napadach migreny.

Teina – działanie

Z racji tego, że kofeina i teina to ta sama substancja, teina wykazuje takie samo działanie. W ten sam sposób wykazuje aktywność pobudzającą na ośrodkowy układ nerwowy oraz układ sercowo-naczyniowy. Różny jest jednak początek działania oraz czas działania obu substancji. W herbacie bowiem występują substancje z grupy garbników. Teina z herbaty łączy się z taniną, co skutkuje powstaniem kofeinianu taniny. Związek ten wykazuje wolniejsze i łagodniejsze działanie na ośrodkowy układ nerwowy oraz układ krążenia w porównaniu do kofeiny.

Kofeina w herbacie

W zależności od rodzaju herbaty, różna jest w niej zawartość kofeiny. Chociaż pochodzą z tego samego krzewu, to jednak sposób produkcji poszczególnych odmian jest różny. Dla przykładu:

• herbata czarna zawiera 60-90 mg/250 ml,
• herbata zielona – 35-70 mg/250ml,
• herbata biała – 30-55 mg/250 ml,
• herbata oolong – 50-75 mg/250 ml,
• herbata rooibos – 0 mg.

Teina w herbacie

Zawartość teiny w herbacie zależy od wielu czynników. Duży wpływ mają warunki uprawy. Istotne jest tu nawodnienie gleby i jej rodzaj, nasłonecznienie oraz czas zbioru surowca. Ważne jest również, że młode pędy i liście charakteryzują się większą zawartością teiny w porównaniu do starszych części roślin. Wpływ na poziom zawartości teiny w herbacie ma także jej rodzaj. Znaczenie ma również czas parzenia i temperatura wody, którą zalewamy herbatę. Im temperatura wody wyższa oraz im dłuższy czas parzenia, tym więcej teiny znajduje się w herbacie.

Piśmiennictwo:

1. Wierzejska R. Kofeina – powszechny składnik diety i jej wpływ na zdrowie. Roczniki Państwowego Zakładu Higieny 2012; 63(2)
2. Tomaszewski M. Tomaszewska M. Olchowik G. Kofeina jej zalety i działania niepożądane. Człowiek i Zdrowie 2013; 7(3)
3. Michalak-Majewska M. Właściwości herbaty. Część 1. Znaczenie żywieniowe. Nauka Przyroda Technologie 2011; 5(6): 1-10