Stan przedcukrzycowy - przyczyny, objawy, jak leczyć

Spis Treści

Co to jest stan przedcukrzycowy

Jak sama nazwa wskazuje, stan przedcukrzycowy (prediabetes) jest to stan predysponujący do rozwoju cukrzycy. Mówiąc w skrócie: stan przedcukrzycowy charakteryzuje się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi, ale jeszcze nie na tyle wysokim, aby mówić o cukrzycy. Osoby będące w stanie przedcukrzycowym cechują się nieprawidłową glikemią na czczo, a także upośledzoną tolerancją glukozy.

Stan przedcukrzycowy – normy

W celu rozpoznania stanu przedcukrzycowego i odróżnienia go od cukrzycy stosuje się kilka parametrów. O stanie przedcukrzycowym mówimy, gdy:

• glikemia w drugiej godzinie testu obciążenia glukozą (OGTT, ang. oral glucose tolerance test) mieści się w przedziale 140-200 mg/dl (jest to tzw. upośledzona tolerancja glukozy, IGT, ang. impaired glucose tolerance)

lub gdy:

• glikemia na czczo wynosi 100-125 mg/dl (jest to tzw. nieprawidłowa glikemia na czczo, IFG, ang. impaired fasting glucose)

Wykrycie stanu przedcukrzycowego na wczesnym etapie, w połączeniu z wprowadzeniem odpowiedniego leczenia zwiększa istotnie szansę na zapobiegnięcie cukrzycy.

Stan przedcukrzycowy - przyczyny

Istnieje wiele różnych czynników ryzyka, które mogą przyczyniać się do wystąpienia stanu przedcukrzycowego. Należy tu wymienić przede wszystkim:

• Nadwagę i otyłość - są one główną przyczyną wystąpienia stanu przedcukrzyowego; im wyższy poziom tkanki tłuszczowej w ustroju, tym większa oporność tkanek na insulinę (insulinooporność); szacuje się, że stan przedcukrzycowy może dotyczyć nawet co drugiej osoby ze zbyt wysoką masą ciała
• Nieprawidłowy sposób żywienia - wysokie spożycie cukrów prostych (w tym słodyczy, napojów słodzonych), nasyconych kwasów tłuszczowych, mięsa czerwonego i żywności przetworzonej istotnie zwiększa ryzyko stanu przedcukrzycowego
• Niską aktywność fizyczną
• Wiek – im jesteśmy starsi, tym większe ryzyko rozwoju stanu przedcukrzycowego; choroba ta może wystąpić w każdym wieku, jednakże najbardziej narażone są na to osoby powyżej 45 roku życia
• Rasa – na stan przedcukrzycowy bardziej narażone są osoby rasy czarnej, Latynosi, Indianie i Azjaci
• Kobiety cierpiące na zespół policystycznych jajników (PCOS)
• Palacze papierosów – palenie tytoniu przyczynia się do zwiększenia insulinooporności
• Cukrzycę ciężarnych – pojawienie się cukrzycy w trakcie ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia stanu przedcukrzycowego w późniejszym okresie, zarówno u matki, jak i u potomstwa
• Bezdech senny

Dodatkowo warto wskazać, że do stanu przedcukrzycowego mogą prowadzić również: zbyt wysokie stężenie triglicerydów we krwi, niski poziom „dobrego” cholesterolu LDL, jak również podwyższone ciśnienie tętnicze krwi.

Stan przedcukrzycowy - objawy

U wielu osób stan przedcukrzycowy może występować bezobjawowo lub objawy  mogą nie być niepokojące i wielokrotnie są przypisywane innym chorobom lub dolegliwościom. Najbardziej powszechnymi symptomami wskazującymi na stan przedcukrzycowy są:

• Wzmożone pragnienie (polidypsja)
• Wielomocz (wydalanie nadmiernej ilości moczu, poliuria)
• Uczucie zmęczenia
• Problemy z koncentracją
• Zaburzenia widzenia
• Obniżenie masy ciała
• Mrowienie lub drętwienie kończyn
• Infekcje o charakterze nawracającym
• Upośledzenie gojenia się ran
• Utrudnione gojenie się ran

Stan przedcukrzycowy w ciąży

Stan przedcukrzycowy może rozwinąć się również u kobiet ciężarnych. Ciąża charakteryzuje się występowaniem pewnych zmian metabolicznych, które w mniejszym lub większym stopniu prowadzą do wystąpienia insulinoporności.

Stan przedcukrzycowy w ciąży – normy

Kryteria rozpoznania stanu przedcukrzycowego w ciąży są takie same, jak dla wszystkich pozostałych osób. Zostało to opisane w pierwszej części artykułu. Dla przypomnienia, stan przedcukrzycowy stwierdzamy, gdy stężenie glukozy we krwi w teście obciążenia glukozą (OGTT) wyniesie 140-200 mg/dl, lub gdy glikemia na czczo będzie kształtować się w przedziale 100-125 mg/dl.

Stan przedcukrzycowy w ciąży - dieta

Rekomendowany sposób żywienia w przypadku stwierdzenia stanu przedcukrzycowego u kobiet ciężarnych nie różni się od ogólnych zaleceń dietetycznych dla osób zmagających się z podwyższonym stężeniem glukozy we krwi. Zagadnienie: stan przedcukrzycowy – co jeść omówiliśmy w dalszej części artykułu.

Jak leczyć stan przedcukrzycowy

Wiele osób zastanawia się czy stan przedcukrzycowy może się cofnąć? Odpowiedź jest jednoznaczna: tak, stan przedcukrzycowy jest odwracalny. Zatem, jak odwrócić stan przedcukrzycowy? O tym kilka słów poniżej.

Stan przedcukrzycowy – dieta

Podstawą terapii stanu przedcukrzycowego i zminimalizowania ryzyka rozwinięcia się cukrzycy jest modyfikacja dotychczasowego stylu życia. Wśród osób ze zbyt wysoką masą ciała niezbędne jest dążenie do trwałego jej obniżenia.

Istotnym elementem jest stosowanie odpowiedniej diety. Powinna być ona oparta na żywności o niskim indeksie glikemicznym. Zaleca się spożywanie produktów o wysokiej zawartości błonnika pokarmowego, takich jak surowe warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe (np. ryż brązowy, kasza gryczana, makaron razowy, chleb żytni razowy). Do diety warto włączyć umiarkowane ilości orzechów (np. włoskich, laskowych), nasion i pestek (np. słonecznika, lnu zwyczajnego), roślin strączkowych (np. fasoli, ciecierzycy). Spośród nabiału należy wybierać chude produkty mleczne. W diecie dla osób ze stanem przedcukrzycowym powinny znaleźć się również chude gatunki mięsa (np. mięso drobiowe) i ryby (np. łosoś, dorsz, morszczuk). Należy unikać żywności przetworzonej, w tym fast-foodów i produktów instant, a także cukrów prostych w postaci słodyczy, napojów gazowanych i owocowych, czekolad mlecznych, deserów, syropów, miodów, dżemów, galaretek, wyrobów cukierniczych. Dobrym rozwiązaniem jest również zrezygnowanie z alkoholu. Potrawy powinny być spożywane w formie gotowanej w wodzie, gotowanej na parze i duszonej.

Nie należy zapominać też o aktywności fizycznej. Warto wprowadzić ćwiczenia fizyczne kilka razy w tygodniu (co najmniej 150 min tygodniowo).

Leki na stan przedcukrzycowy

U niektórych osób w stanie przedcukrzycowym, u których stwierdza się wysokie ryzyko rozwoju cukrzycy, już na tym etapie wprowadza się leczenie farmakologiczne z zastosowaniem metforminy. Zawsze można stosować środki na regulację cukru we krwi. 

 Sprawdź również: Cukrzyca – co to jest, jakie są jej rodzaje, przyczyny i leczenie

Literatura

1. Bansal N.: Prediabetes diagnosis and treatment: A review. World J Diabetes, 2015, 6, 2, 296-303.
2. Tabak AG. i wsp.: Prediabetes: A high-risk state for developing diabetes. Lancet, 2012, 379, 2279-2290.
3. Hostalek U.: Global epidemiology of prediabetes - present and future perspectives. Clin Diabetes Endocrinol, 2019, 5, 5.
4. Hsueh WA i wsp.: Prediabetes: the importance of early identification and intervention. Postgrad Med, 2010, 122, 4, 129-143.