Sok z brzozy - co wiemy o jego właściwościach, przeciwwskazaniach oraz sposobach picia

Spis Treści

Jakie właściwości ma sok z brzozy?

Sok brzozowy ma jasną barwę, nie jest mętny, a raczej powinien być klarowny i cechuje się delikatnym, niemal neutralnym, lekko słodkawym smakiem. Bardzo przypomina zwykłą wodę, choć oczywiście zawiera pewne charakterystyczne dla niego związki, czyniące go wyjątkowym (i wyjątkowo smakującym).

To produkt niskokaloryczny, ma tylko około 3 kcal w 100 ml. Ta ilość energii w soku brzozowym wynika z zawartych w nim węglowodanów w ilości prawie 1 g w 100 ml. Spośród składników takich, jak witaminy czy składniki mineralne, warto wyróżnić sporą zawartość manganu i magnezu w soku brzozowym. Nieco ponad szklanka soku pokrywa dzienne zapotrzebowanie:

• na magnez w około 95%,
• na mangan w około 130%.

Natomiast warto wyróżnić sok brzozowy jeszcze z uwagi na zawartość antyoksydantów, zwłaszcza z grupy polifenoli.

Sok z brzozy - na co pomaga?

Pierwsze wzmianki o wykorzystaniu soku z brzozy przez człowieka pochodzą z XVII wieku, choć zapewne był stosowany już wcześniej. Wówczas był to półprodukt do produkcji różnego rodzaju napojów, a także pozyskiwano z niego cukier. Na bazie soku brzozowego produkowano też syropy, ocet oraz niektóre naturalne lekarstwa oraz ówczesne kosmetyki. Dawne zastosowania soku brzozowego obejmowały:

• choroby skóry i trudno gojące się rany,
• choroby związane z przewodem pokarmowym,
• choroby nerek,
• obniżoną odporność,
• zaburzenia płodności,
• ogólne wzmocnienie organizmu.

 Natomiast z uwagi na wyżej wymienione właściwości i wartości soku brzozowego, można powiedzieć, że jego korzystne działanie może bezpośrednio obejmować:

• Nawodnienie organizmu (jest źródłem elektrolitów),
• Poprawę jakości kości lub spowolnienie utraty gęstości kości (dzięki manganowi),
• Ochronę komórek organizmu przed wolnymi rodnikami/stresem oksydacyjnym (dzięki manganowi oraz polifenolom, a także betulinie zawartych w soku),
• Wspomaganie trawienia,
• Poprawę stanu skóry (poprzez stymulację produkcji kolagenu oraz zwiększenie produkcji keratynocytów),
• Poprawę odporności.

Sok z brzozy na odchudzanie

Sok brzozowy od kilku lat jest elementem wielu kampanii marketingowych związanych z odchudzaniem czy też „detoksykacją organizmu”. Jednak trzeba mocno podkreślić, że jeśli chodzi o chudnięcie, to przede wszystkim potrzebny jest deficyt kaloryczny i żaden produkt spożywczy, ani suplement nie są w stanie nas bezpośrednio odchudzić. Podobnie z detoksykacją organizmu – od tego są nasze organy takie, jak nerki czy wątroba i picie soku brzozowego nie zastąpi ich pracy. Może jedynie, w bardzo niewielkim stopniu wspomóc usuwanie produktów przemiany materii z organizmu, ale tylko dlatego, że to źródło wody niezbędnej do wspomnianych procesów.

Sok z brzozy - jak pić?

Oczywiście nie możemy przesadzać z piciem soku z brzozy, ale zakłada się, że wypijanie dziennie 100-300 ml jest bezpieczne i korzystne dla organizmu.

Jak i kiedy zbierać sok z brzozy?

Okres zbioru soku brzozowego trwa tylko kilka tygodni na przestrzeni końca zimy i początku wiosny. Momentem, który zwiastuje możliwość dokonania zbiorów, jest rozwijanie się pąków na gałęziach brzóz. Ludowe źródła z kolei mówią, że najlepszy czas na zbiory soku z brzozy to okres po nowiu księżyca w marcu.

Zanim pobierzemy sok z brzozy, należy dobrze przemyśleć, z których drzew, a dokładniej z jakiej okolicy będziemy pozyskiwać sok. Musimy zwrócić uwagę na to, by był to rejon jak najmniej eksponowany na różnego rodzaju zanieczyszczenia. Czyli na przykład nie wybieramy drzew rosnących w okolicy ruchliwej drogi, a raczej z lasu, łąki z dala od miasta. Jeśli chcemy pobierać sok z brzozy w lesie, to należy najpierw uzyskać zgodę nadleśnictw z danego rejonu. Wówczas także możemy otrzymać pomoc co do tego, z jakiej okolicy najlepiej pobierać sok brzozowy.

Zbieranie soku polega na wywierceniu otworów w pniu (rzadziej w gałęziach) drzewa, z których ulatuje pewna ilość soku. Oczywiście może być tak, że by zebrać wystarczającą ilość soku musimy nawiercić co najmniej kilka takich otworów w drewnie brzozowym.

Sok z brzozy – przechowywanie

Sok brzozowy najlepiej jest wypić po otwarciu opakowania. Im dłużej go przechowujemy, nawet przy zachowaniu optymalnych warunków, tym jest on mniej smaczny i mniej zdatny do spożycia. Najlepiej jednak przechowywać go w ciemnym i chłodnym miejscu, lodówka także jest dobrym rozwiązaniem.

Sok z brzozy – pasteryzacja

Po pobraniu soku warto go utrwalić, ponieważ naturalnie może on zawierać pewną ilość naturalnie występujących w drzewie mikroorganizmów. Dobrym sposobem na przedłużenie trwałości soku brzozowego jest jego pasteryzacja, czyli podgrzanie do temperatury 75-100 stopni. To bezpieczne i skuteczne rozwiązanie na uczynienie soku dłużej zdatnym do spożycia, aczkolwiek po otwarciu słoika/naczynia, w którym sok był zapasteryzowany, mamy do 3 dni na jego spożycie.

Sok z brzozy – przeciwwskazania

Głównym przeciwwskazaniem do stosowania soku brzozowego jest alergia na drzewo, jakim jest brzoza. Niestety jest to jedna z najbardziej rozpowszechnionych alergii. Na sok z brzozy powinny też uważać osoby, które mają problemy z funkcjonowaniem wątroby. To z uwagi na sporą ilość manganu w soku. Podobnie, z tego powodu, należy ograniczać spożycie soku z brzozy u dzieci (najlepiej do 300 ml w ciągu dnia).

Czy sok z brzozy może zaszkodzić?

Warto podkreślić, że jeżeli sok brzozowy wykazuje duże zmętnienie i/lub ma aromat wynikające z jego fermentacji – to najprawdopodobniej taki sok jest popsuty. Innymi słowy, może to być oznaką pojawienia się w nim zbyt licznych drobnoustrojów. Może to stwarzać ryzyko zdrowotne dla człowieka, dlatego taki sok nie powinien być spożywany. Sok brzozowy sam w sobie jest produktem nietrwałym, ale producenci próbują zachować jego dłuższy okres trwałości poprzez chociażby wspomnianą pasteryzację.

Literatura:

1. Bilek, Maciej & Chochołek, Klaudia & Szwerc, Wojciech & Sosnowski, Stanisław & Staniszewski, Paweł: Bezpieczeństwo zdrowotne spożywania soku brzozowego w kontekście wzrastającej popularności surowców leśnych [ Birch sap health safety in the context of forest products growing popularity]. 2019, 20. 75-82.
2. Zaguła, Grzegorz. The Bioactive and Mineral Compounds in Birch Sap Collected in Different Types of Habitats. Baltic Forestry. 2017, 23.