Skaza białkowa u niemowląt - poznaj przyczyny, objawy i jak wygląda leczenie

Przyczyny skazy białkowej u niemowląt

Skaza białkowa to inna nazwa atopowego zapalenia skóry. Jedną z najczęstszych jej przyczyn jest alergia pokarmowa na białko mleka krowiego. Tak, jak w przypadku innych alergii pokarmowych, jej bezpośrednią przyczyną jest niepożądana i powtarzalna reakcja układu immunologicznego na określony pokarm. Czynnikiem predysponującym do wystąpienia tej choroby jest m.in. występowanie chorób atopowych w najbliższej rodzinie. Skaza białkowa częściej występuje u dziewczynek.

Jak dotąd, nie znaleziono sposobu, który mógłby zapobiec wystąpieniu skazy białkowej u dziecka. Należy zatem pamiętać, że nie ma żadnych dowodów naukowych na to, że eliminowanie pewnych pokarmów (np. pokarmów mlecznych) w okresie ciąży i karmienia piersią ogranicza ryzyko wystąpienia alergii pokarmowej u dziecka. Takie postępowanie nie jest zalecane, ponieważ nie niesie żadnych korzyści dla dziecka, a stanowi ryzyko niedoborów pokarmowych mikro- i makroelementów u kobiety ciężarnej, bądź też karmiącej piersią. Jednocześnie okazuje się, że pewien wpływ ochronny może wykazywać karmienie dziecka piersią przez minimum 4 – 6 pierwszych miesięcy życia.

Jak objawia się skaza białkowa?

Objawy skazy białkowej pojawiają się najczęściej ok. 3. miesiąca życia dziecka. Występują wówczas zmiany skórne o typowej lokalizacji – na policzkach, czole, w okolicach zgięć kolanowych i łokciowych oraz okolicy pieluszkowej. Zmianom skórnym często towarzyszy silny świąd. Poza zmianami skórnymi, alergia na białko mleka krowiego może się również manifestować w postaci objawów ze strony przewodu pokarmowego – mogą występować biegunki i wymioty.

Nasilenie objawów może być różne i uzależnione jest od wielu czynników, m.in. od wieku dziecka, stężenia alergenu w posiłku, czy też predyspozycji genetycznych. Zwykle objawy mają łagodne, bądź też umiarkowane nasilenie i dotyczą przede wszystkim zmian skórnych. Natomiast w ekstremalnych przypadkach, gdy dojdzie do wstrząsu anafilaktycznego, mogą być przyczyną bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia dziecka.

Leczenie skazy białkowej

Leczenie skazy białkowej odbywa się przede wszystkim poprzez działanie przyczynowe, a więc usunięcie z diety dziecka produktu będącego przyczyną alergii. Należy jednak pamiętać, że konieczne jest wyeliminowanie z diety nie tylko mleka, ale również jego przetworów (m.in. jogurtów, śmietany, deserów mlecznych, masła, sera), a także produktów, które mogą zawierać w swoim składzie mleko (np. kaszki dla niemowląt, pieczywo, słodycze, produkty mięsne). Dieta eliminacyjna powinna być przeprowadzana pod nadzorem lekarza i cyklicznie oceniana.

Warto również skonsultować się z dietetykiem w celu skomponowania diety dziecka w taki sposób, aby dostarczyć wszystkich niezbędnych składników odżywczych pomimo eliminacji mleka i jego przetworów. Jest to bardzo ważne, ponieważ okres do 3. roku życia to czas najintensywniejszego rozwoju dziecka.

U dzieci do 1. roku życia, które spożywają modyfikowane mleko krowie, zaleca się jego zastąpienie hydrolizatami o wysokim stopniu hydrolizy, natomiast u dzieci starszych stosuje się dietę eliminacyjną opartą na produktach stałych i płynach niezawierających białek mleka krowiego.

Ponadto elementem leczenia jest również działanie objawowe, a więc przede wszystkim łagodzenie zmian skórnych i świądu. Należy pamiętać o częstym nawilżaniu skóry emolientami oraz krótkich kąpielach z dodatkiem emolientu. Ważne jest również unikanie narażenia na czynniki drażniące, takie jak detergenty, dym papierosowy, duże zmiany temperatury, czy drażniąca odzież.

Na szczęście, alergia na białko mleka krowiego jest chorobą, która w ok. 80% przypadków przemija ok. 4 – 5 roku życia. Niemniej jednak może w znacznym stopniu obniżać jakoś życia oraz wpływać niekorzystnie na rozwój psychiczny i fizyczny dziecka, dlatego też leczenie zawsze powinno przebiegać pod okiem specjalisty.

Piśmiennictwo:

1. Adamska I.: Alergia pokarmowa u dzieci - trudności diagnostyczne. Pediatr. Współcz. Gastroenterol. Hepatol. Żyw. Dziecka, 2011; 13 (4): 240-245
2. Gliński W., Kruszewski J. (red.): Atopowe zapalenie skóry u dzieci i dorosłych. Stanowisko Panelu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Alergologicznego. Warszawa 2012