Przewodnik po kamieniach migdałkowych: fakty, które powinieneś znać

Spis Treści

Kamienie migdałkowe – co to jest?

Migdałki podniebienne to skupisko tkanki limfatycznej w gardle i pełnią kluczową rolę w budowaniu odporności organizmu. To właśnie migdałki chronią przed przedostawaniem się drobnoustrojów do układu oddechowego. Umożliwiają one kontakt z komórkami odpornościowymi, które po pobudzeniu produkują przeciwciała. Wyróżnia się migdałki:

• Gardłowy,
• Językowy,
• Podniebienne,
• Trąbkowe.

Położone po obu stronach gardła migdałki podniebienne zbudowane są z krypt migdałkowych, zbudowanych z 8 – 30 mikroskopijnych kanałów. To właśnie obecność tych krypt sprawia, że łatwiejsze staje się gromadzenie komórek odpornościowych, złuszczonych komórek nabłonka oraz bakterii i resztek jedzenia. Sprawia to, że wzrasta prawdopodobieństwo wystąpienia stanów zapalnych.

Kiedy stany zapalne się powtarzają, wówczas następuje poszerzenie krypt migdałkowych i ich bliznowacenie. Zaburza to proces ich samooczyszczania podczas przełykania śliny i mówienia. Zwiększa się zawartość krypt, co prowadzi do ich zatykania i wytwarzania czopów nazywanych detrytem. Rzadko zdarzają się sytuacje, w których czopy ulegają zwapnieniu i właśnie w ten sposób powstają kamienie migdałkowe.

Najczęściej są one pojedyncze i znajdują się po jednej stronie, ale mogą także być obustronne i mnogie. Cechą charakterystyczną, po której można rozpoznać tę przypadłość, są białe grudki – kamienie migdałkowe to zwarta masa wydzieliny o biało – szarej albo żółtej barwie, zatykające ujście krypty migdałka. Mają one od kilku do kilkunastu milimetrów.

Kamienie migdałkowe – przyczyny i objawy

Przewlekłe albo nawracające procesy zapalne toczące migdałki podniebienne prowadzą do poszerzenia krypt migdałków, ich zwłóknienia, tworzenia się blizn i zrostów. Do krypt dostają się duże ilości komórek układu immunologicznego oraz złuszczonych komórek nabłonka. Powiększa się ich masa, zatykają się ujścia krypt, a wewnątrz powstają czopy, których zwapnienie powoduje powstanie kamieni migdałkowych. Co może spowodować ten proces? Oto kilka czynników:

• Zapalenie zatok,
• Reakcje alergiczne,
• Choroba refluskowa przełyku,
• Suchość w jamie ustnej,
• Niedbałość o higienę jamy ustnej.

Wymienione czynniki sprzyjają nasileniu produkcji wydzieliny, której gromadzenie się na powierzchni migdałków zatyka ujścia krypt i jest powodem powstawania kamieni. Z kolei suchość w jamie ustnej może być powodem braku śliny przez zażywanie niektórych leków, np. przeciwcholinergicznych bądź używanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego. W ślinie znajdują się enzymy i czynniki antybakteryjne, których obecność powstrzymuje rozwój bakterii uczestniczących w powstawaniu kamieni migdałkowych.

Gdy przytrafiają się kamienie migdałkowe, objawy najczęściej nie występują, zwłaszcza gdy zmiany są niewielkich rozmiarów. Większe kamienie mogą objawiać się:

• Nawracającą halitozą – nieświeżym oddechem,
• Metalicznym, nieprzyjemnym posmakiem w ustach,
• Ból gardła, który promieniuje do ucha,
• Napady kaszlu,
• Trudności w przełykaniu i uczucie przeszkody znajdującej się w gardle,
• Stan zapalny migdałka – zniekształcenie i zaczerwienienie obrysu migdałka.

Kamienie migdałkowe u dzieci

Kamienie migdałkowe u dzieci zdarzają się rzadko. Zmiany te najczęściej przytrafiają się młodym osobom dorosłym, zazwyczaj występują one w wieku 20 – 60 lat.

Domowe sposoby na pozbycie się kamieni migdałkowych

Jak usunąć kamienie migdałkowe? Oto garść domowych sposobów:

• Olejek eukaliptusowy – to naturalny lek na kamienie migdałkowe, zwalcza bakterie i grzyby prowadzące do nieświeżego oddechu i chorób jamy ustnej. Eukaliptus rozbija nagromadzony śluz, będący częścią zanieczyszczeń zbierających się w kryptach migdałków,
• Lawenda – działa przeciwbakteryjnie wobec bakterii przenoszonych drogą pokarmową. Zapobiega działaniom szkodliwych i patogennych bakterii w jamie ustnej,
• Trawa cytrynowa – wykazuje silne działanie przeciwbakteryjne, hamuje rozwój biofilmu i redukuje płytkę nazębną, co przekłada się na hamowanie procesu tworzenia kamieni migdałkowych,
• Tymianek i oregano – działają przeciwutleniająco i przeciwbakteryjnie, hamują i przerywają wzrost bakterii w jamie ustnej,
• Mięta pieprzowa – odświeża oddech, poprawia stan jamy ustnej i powstrzymuje rozwój bakterii. Mięta zwiększa także wydzielanie śliny, co zmniejsza suchość w jamie ustnej, a w konsekwencji zapobiega halitozie i chroni przed tworzeniem się kamieni migdałkowych. Olejek miętowy ogranicza tworzenie lotnych związków siarki.

Jak wyleczyć i usunąć kamienie migdałkowe?

Gdy występują kamienie migdałkowe, domowe sposoby nie zawsze wystarczą, choć najczęściej leczenie nie jest konieczne. Płyn na kamienie migdałkowe to jedna z doraźnych metod. Stosowanie płynu polega na płukaniu gardła roztworem z wody utlenionej, roztworem soli fizjologicznej lub naparem z szałwii.  Płukanie gardła pomaga w usuwaniu małych kamieni, jednak mogą się one odnawiać już po kilku dniach.

Irygator na kamienie migdałkowe poprzez strumień wody wypłukuje znajdującą się w dostępnych miejscach jamy ustnej treść. Uciskanie błony śluzowej migdałka wokół kamienia także pozwala na manualne usunięcie zmiany. Chirurgiczne usunięcie migdałków stosuje się rzadko, tylko wtedy, gdy ich struktura jest całkowicie zaburzona, a ich pozostawienie grozi przewlekłymi stanami zapalnymi.

Czy kamienie migdałkowe są groźne?

Kamienie migdałkowe w gardle w większości przypadków są niegroźne dla zdrowia i o ile tylko nie powodują przykrych dolegliwości, to nie wymagają nawet konsultacji z lekarzem. Rzadko zdarza się, że kamienie pokaźnych rozmiarów mogą się przyczyniać do przewlekłego zapalenia migdałków, a następnie powodują dalsze powikłania. W takiej sytuacji konieczne jest skonsultowanie się z laryngologiem.

Kamienie migdałkowe a angina

Kamienie migdałkowe dają podobne objawy do np. anginy ropnej wywoływanej przez paciorkowce. Na tę chorobę najczęściej zapadają dzieci i młodzież w wieku poniżej 14 lat lub osoby dojrzałe po 45 roku życia. Kamienie migdałkowe w gardle można rozpoznać po braku kaszlu, gorączce, powiększeniu węzłów chłonnych i białawej, gęstej treści na obrzękniętych migdałkach.

Nie tylko z anginą można pomylić kamienie migdałkowe – gronkowiec również objawia się w podobny sposób, poprzez dyskomfort i ból migdałka. Kamienie migdałkowe można rozpoznać po charakterystycznym wyglądzie. Zbudowane są z martwych białych krwinek, resztek pokarmu, komórek złuszczonego nabłonka, drobnoustrojów oraz złogów węglanu i fosforanu wapnia. Mogą mieć wielkość od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Czop może być barwy białej, kremowej, żółtej albo lekko zielonej. Konsystencja zmian jest zwarta, jednak pozostają na tyle miękkie, że można je łatwo rozetrzeć.

Bibliografia:

Papitsi I, Koukoutsis G, Balatsouras D. A case of a giant tonsillolith. Hippokratia 2020; 24(2): 96.

Shikino K, Ikusaka M. Tonsillolith. Clin Case Rep 2021; 9(6): e04243.

https://podyplomie.pl/system/products/sample_pdfs/000/007/457/original/choroby_laryngologiczne_u_dzieci.pdf?srsltid=AfmBOoqEZFDWEw7vcrLdxlKLO7eGlVaZQwezU9GqRVtTbqkX281WpFwV (dostęp dn. 5.12.2024 r.)

https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-jamy-ustnej-i-gardla/298813,kamienie-migdalkowe (dostęp dn. 5.12.2024 r.)

dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu

NowaFarmacja.pl

Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.

Dowiedz się więcej...