Powiększenie wątroby

Spis Treści

Powiększona wątroba przyczyny

Powiększona wątroba – choroby wątroby

Do powiększenia wątroby może prowadzić wiele chorób podstawowych. Hepatomegalię stwierdza się zwykle w przebiegu chorób wątroby, takich jak:

• Wirusowe zapalenie wątroby (typu A, B, C, D, E)
• Alkoholowe choroby wątroby (w tym alkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, alkoholowe zapalenie wątroby)
• Niealkoholowe stłuszczenie wątroby (tzw. wątroba powiększona z cechami stłuszczenia)
• Marskość wątroby
• Rak wątroby
• Nienowotworowe guzy wątroby
• Cholestaza (zastój żółci)

Powiększenie wątroby – odkładanie się związków w wątrobie

Przyczyną powiększenia się wątroby może być również występowanie chorób związanych z odkładaniem się niektórych substancji:

• Amyloidozy (odkładanie się nierozpuszczalnego białka w wątrobie)
• Choroby Wilsona (gromadzenie się miedzi w wątrobie)
• Hematochromatozy (odkładanie się żelaza w wątrobie)
• Choroby Gauchera (odkładanie się glukozyloceramidu w wątrobie)

Powiększona wątroba - cukrzyca

Mało kto zdaje sobie sprawę, że powiększenie płata wątroby w połączeniu z nieprawidłowym poziomem enzymów wątrobowych może wystąpić w przebiegu cukrzycy. Efekt ten wynika z akumulacji wątrobokomórkowego glikogenu. W okresach hiperglikemii glukoza jest transportowana do hepatocytów, co wzmaga produkcję glikogenu. Proces ten jest intensyfikowany w wyniku podawania wysokich dawek insuliny. Wspomniana glikogenoza wątroby występuje najczęściej wśród osób ze słabą kontrolowaną cukrzycą typu I lub II. Poza powiększeniem wątroby mogą występować bóle brzucha, wczesne uczucie sytości, nudności i wymioty. Dodatkowo obserwuje się umiarkowany wzrost stężenia aminotransferaz z niewielkim zwiększeniem poziomu fosfatazy alkalicznej. Warto zauważyć, że wszystkie te nieprawidłowości są możliwe do odwrócenia na skutek osiągnięcia normoglikemii.

Powiększona wątroba objawy

Sama hepatomegalia przejawia się jako wzrost objętości wątroby. Powiększona wątroba – 16 cm może być niepokojąca. Niektórzy pacjenci z powiększoną wątrobą mogą nie mieć żadnych innych symptomów. Jednakże powiększonej wątrobie bardzo często towarzyszą niespecyficzne objawy. Zazwyczaj jest to ból zlokalizowany w okolicy wątroby lub odczucie ucisku w prawej górnej części brzucha. Należy jednak pamiętać, że samo powiększenie wątroby jest objawem innej podstawowej choroby. Przykładowo, wirusowe zapalenie wątroby lub powiększona i stłuszczona wątroba poza bólami brzucha mogą dawać takie objawy jak: nudności, wymioty, gorączka. Bardzo często pacjenci odczuwają bardzo niespecyficzne symptomy typu: zmęczenie, obniżone samopoczucie, bóle mięśni i bóle stawów. Powiększonej wątrobie i chorobie będącej jej przyczyną towarzyszą również:

• Utrata apetytu
• Biegunki
• Żółtaczka (zażółcenie oczu lub skóry)
• Ciemne zabarwienie moczu
• Jasne stolce

Bardzo często, gdy stwierdzi się powiększenie węzłów chłonnych wnęki wątroby, lekarz ocenia wtedy obecność powiększenia wątroby, ponieważ objawy te w niektórych sytuacjach mogą współwystępować.

Powiększona śledziona i wątroba

U niektórych osób obserwuje się powiększenie śledziony – jest to tzw. splenomegalia. Taki stan może występować na skutek wielu chorób, w tym m.in. ostrego zapalenia śledziony, chorób wątroby, białaczki, sarkoidozy, nowotworów, nadciśnienia wrotnego, niedokrwistości hemolitycznej. Podobnie jak w przypadku powiększenia wątroby, u osób ze splenomegalią bardzo często występują nudności, bóle brzucha, a także uczucie pełności. Co ciekawe, u niektórych pacjentów stwierdza się hepatosplenomegalię (jednocześnie powiększona wątroba i śledziona). Stąd, jeżeli zostanie stwierdzona splenomegalia należy wykonać również diagnostykę w kierunku potencjalnego powiększenia wątroby (hepatomegalii).

Powiększona wątroba - leczenie

Powiększenie wątroby zawsze ma jakąś przyczynę. Stąd leczy się chorobę, która spowodowała rozrost tego narządu, a nie samo jego powiększenie. Istotne jest tutaj postawienie właściwej diagnozy, co do przyczyn występowania hepatomegalii. W tym celu stosuje się kilka metod: badanie palpacyjne, USG, a także morfologię i biochemię krwi.

Powiększona wątroba – jak wyczuć?

Podstawowym sposobem na sprawdzenie powiększonej wątroby jest badanie palpacyjne (za pomocą dotyku). Hepatomegalię można stwierdzić, gdy podczas wdechu brzeg wątroby wystaje zazwyczaj ponad 2-3 cm poniżej prawego łuku żebrowego. W badaniu tym ocenia się również konsystencję narządu (twarda lub miękka), kształt brzegu (zaokrąglony lub ostry), a także bolesność, co w pewnym stopniu pozwala na wskazanie etiologii zmian.

Powiększona wątroba w USG

Poza wspomnianym badaniem palpacyjnym wykonuje się badanie ultrasonograficzne (USG) jamy brzusznej. Pozwala ono m.in. na określenie objętości zmienionej wątroby, echogeniczność miąższu wątroby (np. wątroba powiększona hyperechogenna może wskazywać na ogniskowe stłuszczenie lub guzy), a dodatkowo przy zastosowaniu obrazowania metodą Dopplera można dokonać oceny przepływu krwi w naczyniach wątrobowych.

Powiększona wątroba – badania laboratoryjne

Gdy w badaniu palpacyjnym lub badaniu USG stwierdzi się powiększoną wątrobę, wówczas zaleca się wykonanie badań laboratoryjnych, obejmujących:

• Morfologię krwi obwodowej
• Oznaczenie aktywności aminotransferazy alaninowej (ALT) i asparaginianowej (AST)
• Oznaczenie stężenia bilirubiny całkowitej i stężenia albuminy w surowicy
• Określenie czasu protrombinowego (INR)

Powiększona wątroba - dieta

Podobnie jak leczenie, rodzaj zastosowanej diety powinien być uzależniony od przyczyny wystąpienia powiększonej wątroby. Dla przykładu, stłuszczona i powiększona wątroba wymaga wprowadzenia diety lekkostrawnej, niskotłuszczowej, o podwyższonej zawartości białka. Konieczne jest unikanie potraw ciężkostrawnych, wzdymających, smażonych i wysokoprzetworzonych. Bezwzględnie należy wyeliminować spożycie alkoholu.

Powiększona wątroba – co jeść

Jeżeli zostanie zalecone stosowanie diety lekkostrawnej należy wówczas uwzględnić w swoim jadłospisie przede wszystkim produkty gotowane (na wodzie i parze), duszone lub pieczone w folii. Spośród produktów zbożowych dopuszcza się spożywanie pieczywa pszennego, ryżu białego, kaszy manny, płatków kukurydzianych i cienkiego makaronu. W diecie należy uwzględnić chude przetwory mleczne (np. jogurt naturalny, kefir, maślanka) i chude gatunki mięsa (np. mięso z kurczaka, indyka, chudą cielęcinę) oraz chude ryby (np. dorsz, mintaj, halibut, morszczuk). Zupy powinny być przygotowywane na chudych wywarach mięsnych. Owoce i warzywa najlepiej spożywać w postaci gotowanej i przecierów. Jeżeli surowe, to wówczas tylko dojrzałe i bez skórki. Należy pamiętać również o piciu wody (optymalnie ok. 2-2,5 l dziennie). Poza wodą, wśród napojów mogą znajdować się również: słaba herbata, kompoty owocowe, rozcieńczone soki warzywne i owocowe. Należy zrezygnować z picia kawy i napojów gazowanych.

Literatura

1. Harley H.: Hepatomegaly: Causes and Consequences. Australian Family Physician, 1995, 24, 3, 342-344.
2. Chatila R., West A.B.: Hepatomegaly and Abnormal Liver Tests Due to Glycogenosis in Adults With Diabetes. Medicine, 1996, 75, 6, 327-333.
3. Cichoż-Lach H. i wsp.: Hepatomegaly, weight loss and general malaise – the first manifestations of primary systemic amyloidosis. Przegląd Gastroenterologiczny, 2014, 9, 1, 57-61.