Półpasiec - co to jest, jakie ma objawy i przyczyny, jakie są jego powikłania

Spis Treści

Co to jest półpasiec?

Półpasiec to choroba wirusowa, która jest wywołana przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca (Varicella zoster virus, VZV). Rozwija się on u osób po przebytej ospie wietrznej, które zmagają się z obniżoną odpornością. Stąd też mówi się, że półpasiec jest wtórną formą zakażenia wirusem VZV. U osób cierpiących na półpasiec obserwuje się reaktywację wspomnianego wirusa, który przez wiele lat może być obecny w komórkach zwojów nerwowych korzeni grzbietowych, a także nerwów czaszkowych.

Czy półpasiec jest zaraźliwy?   

Półpasiec jest chorobą zakaźną, stąd odpowiedź na pytanie: "czy można zarazić się półpaścem?" jest twierdząca. Wirus ospy wietrznej przenoszony jest drogą kropelkową i można się nim zarazić poprzez kontakt z osobą zakażoną.

Półpasiec - przyczyny         

W przypadku półpaśca można wskazać na pewne czynniki ryzyka, które predysponują do rozwoju tej choroby. Jak wspomniano na wstępie artykułu, z półpaścem zmagają się zwykle osoby charakteryzujące się obniżoną odpornością. Stąd uważa się, że na tę chorobę są szczególnie narażone osoby starsze (w wieku powyżej 65. roku życia), osoby zakażone wirusem HIV, pacjenci z nowotworami złośliwymi, a także osoby stosujące leki immunosupresyjne. W tym miejscu warto dodać, że u osób w wieku podeszłym (powyżej 85. roku życia) ryzyko rozwoju półpaśca kształtuje się na poziomie 50%. Naukowcy zaobserwowali również, że bardziej podatne na wystąpienie półpaśca są dzieci, których matki zmagały się z ospą wietrzną w ciąży, szczególnie po 20. tygodniu.

Jak wygląda półpasiec - półpasiec objawy

Rozwój półpaśca wraz z pojawiającymi się objawami następuje pewnymi etapami. Poniżej zostały one przez nas krótko scharakteryzowane.

Półpasiec objawy początkowe

W pierwszej fazie zakażenie półpaścem skutkuje pojawieniem się wielu różnych objawów. Początki półpaśca charakteryzują się wystąpieniem symptomów na określonym obszarze skóry (dermatomie), wśród których można wymienić przede wszystkim: uczucie drętwienia i mrowienia oraz świąd. Wiele osób z półpaścem skarży się również na piekący, kłujący i niejednokrotnie pulsujący ból, które zwykle nasila się przy dotyku.

Czym objawia się półpasiec w późniejszym etapie?

W dalszym okresie, po upływie ok. 3-4 dni pojawia się wysypka. Zwykle jest ona umiejscowiona na tułowiu. Wysypce bardzo często towarzyszą dodatkowe objawy w postaci bólów głowy i gorączki. Dodatkowo u niektórych osób mogą wystąpić nudności, a nawet światłowstręt. Następnie, gdy wysypka zanika, to w jej miejscu rozwijają się charakterystyczne wykwity pęcherzykowe, które pozostawiają po sobie strupy, a niejednokrotnie nawet blizny i przebarwienia. Wysypka ta może rozwijać się przez ok. 3-5 dni i zanika zwykle po 2-4 tygodniach.

Jak objawia się półpasiec oczny?

U niektórych osób rozwija się szczególna postać półpaśca nazywana półpaścem ocznym. Ta forma choroby dotyka ok. 10-25% osób cierpiących na półpasiec. Charakteryzuje się ona wystąpieniem wysepki pęcherzykowej w okolicach oczodołu. W skrajnych przypadkach może powodować zapalenie spojówki, rogówki, a także tęczówki oka. Zdarza się również, że półpasiec oczny prowadzi do utraty widzenia. W przypadku zachorowania na półpasiec oczny należy pilnie skonsultować się z okulistą.

Półpasiec uszny – najczęstsze objawy

Poza półpaścem ocznym, u niektórych osób może pojawić się również tzw. półpasiec uszny. W przypadku tej postaci choroby, charakterystyczna wysypka pęcherzykowa jest zlokalizowana na małżowinie usznej, w przewodzie słuchowym zewnętrznym, a także na błonie bębenkowej. W pojedynczych przypadkach swoim zasięgiem może obejmować też częściowo jamę ustną. Wśród dodatkowych objawów tej formy półpaśca można wymienić przede wszystkim ból ucha i szumy uszne. Zdarza się, że półpasiec może być przyczyną zaburzeń słuchu, włącznie z tymczasową lub trwałą utratą słuchu. Ponadto niektóre osoby cierpią na nudności, zawroty głowy, wymioty, a nawet oczopląs.

Półpasiec - miejsca występowania

Dane literaturowe wskazują, że półpasiec jest najczęściej zlokalizowany na tułowiu i bardzo rzadko kiedy zmiany skórne przekraczają linię środkową ciała. Co ciekawe zwykle występują one tylko po jednej stronie.  Wspomniane wykwity zazwyczaj obejmują twarz, klatkę piersiową, plecy i brzuch. Jednakże jak wcześniej wykazano, półpasiec może obejmować również okolice uszu i oczu.

Czy półpasiec zawsze boli?

W Sieci bardzo często można spotkać się z pytaniem, czy półpasiec boli. I faktycznie, ból to jeden z najczęstszych objawów towarzyszących tej chorobie. Choć trzeba zaznaczyć, że nie u wszystkich osób on występuje.

Półpasiec - przebieg 

Dla uproszczenia przebieg półpaśca można podzielić na dwa podstawowe okresy: okres objawów zwiastunowych oraz okres zmian skórnych. Obydwa etapy zostały omówione w części artykułu poświęconej objawom tej choroby.

Półpasiec - czas trwania

Jednym z podstawowych pytań, jakie padają w kontekście przebiegu omawianej choroby jest to, ile dni trwa półpasiec. Okres choroby jest uzależniony od ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Zwykle wynosi on 1-2 tygodnie. Jednakże u osób zmagających się z poważnymi zaburzeniami odporności czas trwania półpaśca może być dłuższy.

Półpasiec - powikłania       

Niestety przebycie półpaśca może wiązać się z dodatkowymi komplikacjami zdrowotnymi. Najważniejsze powikłania po półpaścu są związane z występowaniem przewlekłego bólu neuropatycznego, określanego mianem nerwobólu postherpetycznego. Może być on przyczyną bezsenności, a nawet może skutkować wystąpieniem depresji. Ból ten może trwać kilka tygodni, a nawet kilka miesięcy. Im jesteśmy starsi, tym większe ryzyko wystąpienia wspomnianego nerwobólu. Osoby poniżej 40. roku życia bardzo rzadko zmagają się z tym problemem. Warto też w tym miejscu wspomnieć, że powikłania półpaśca mogą być o wiele szersze. U niektórych osób mogą objawiać się zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych lub zapaleniem mózgu.

Zdarza się, że  przebycie półpaśca może skutkować porażeniem nerwów obwodowych i/lub ośrodkowych. Dodatkowo półpasiec zwiększa ryzyko wystąpienia udarów mózgu. Należy jednak zaznaczyć, że wymienione powyżej powikłania występują stosunkowo rzadko.

Półpasiec a nowotwór

Bardzo często mówi się, że półpasiec ma związek z nowotworami. I w praktyce lekarskiej ze strony pacjentów wielokrotnie pada pytanie np. czy półpasiec zawsze oznacza nowotwór. Należy tu przede wszystkim wskazać, że jak wspomniano na początku artykułu, osoby z nowotworami mają większe ryzyko rozwoju półpaśca. Jednakże nie oznacza to, że jeśli zachorujemy na półpasiec, to jednocześnie rozwija się u nas choroba nowotworowa. Należy jednak zauważyć, że jeśli półpasiec nawraca i co więcej, przekracza linię środkową ciała to warto poddać się badaniom, które pozwolą stwierdzić potencjalną obecność raka.

Czy półpaśca można mieć kilka razy?

Wiele osób zastanawia się, czy półpaścem można się zarazić wielokrotnie. Odpowiedź na to pytanie brzmi: "tak, niektóre osoby mogą zarazić się kilka razy". Jednak statystyki jasno pokazują, że większość osób zmaga się z tą chorobą tylko raz. Prawdopodobieństwo ponownego zakażenia jest bardzo niewielkie i wynosi nie więcej, niż 5%

Literatura:

1. Bujanowska-Fedak MM. i wsp.: Pacjent z półpaścem w praktyce lekarza rodzinnego. Forum Medyczyny Rodzinnej, 2018, 12, 3, 107-114.
2. Johnson RW. i wsp.: Herpes zoster epidemiology, management, and disease and economic burden in Europe: a multidisciplinary perspective. Therapeutic Advances in Vaccines, 2015, 3, 4, 109-120.
3. Koshy E. i wsp.: Epidemiology, treatment and prevention of herpes zoster: A comprehensive review. Indian Journal of Dermatology, Venerology and Leprology, 2018, 84, 3, 251-262.
4. Saguil A. i wsp.: Herpes Zoster and Postherpetic Neuralgia: Prevention and Management. American Family Physician, 2017, 96, 10, 656-663.
5. Cohen KR. i wsp.: Presentation and Management of Herpes Zoster (Shingles) in the Geriatric Population. Pharmacy and Therapeutics, 2013, 38, 4, 217-224.