Spis Treści
Dlaczego zaparcia są częstym problemem w ciąży?
Zaparcia w ciąży, zwłaszcza na jej początku, zdarzają się wyjątkowo często, czasem trwają one aż do porodu. Przytrafiają się one nawet połowie ciężarnych kobiet, lecz w większości przypadków jest to zaburzenie czynnościowe, ustępujące po narodzinach dziecka. Jednym z najważniejszych powodów występowania zaparć w trakcie ciąży jest podwyższony poziom progesteronu, przez co spowolniona zostaje praca mięśni gładkich.
Podniesiony poziom tego hormonu zapobiega skurczom macicy, co redukuje ryzyko przedwczesnego porodu albo poronienia, ale jednocześnie sprawia, że treść żołądkowa wolniej przechodzi przez układ trawienny. Mięśnie jelit pracują wolniej i rozluźniają się, przez co zalegający stolec twardnieje i trudniej o jego wydalenie.
Stale powiększająca się macica również ma wpływ na wywoływanie zaparć w trakcie ciąży. Kiedy występują zaparcia w ciąży, 3 trymestr to okres, w którym macica szczególnie mocno napiera na jelita, spowalniając ich perystaltykę. Suplementowanie żelaza to kolejny czynnik wywołujący kłopoty z wypróżnianiem. Pierwiastek ten często ciężarne kobiety muszą przyjmować, jednakże jego zażywanie związane jest z ryzykiem wystąpienia dolegliwości przewodu pokarmowego, np. zaparć. Dodatkowo prawdopodobieństwo wystąpienia opisywanych dolegliwości wzrasta w przypadku kobiet z nadwagą, o niskiej aktywności fizycznej oraz stosujących ciężkostrawną dietę, ubogą w płyny i błonnik.
Bezpieczne, domowe metody na bolesne zaparcia w ciąży
Domowe sposoby na zaparcia w ciąży obejmują wprowadzenie zdrowego stylu życia i rezygnację z niewłaściwych nawyków. Oto kilka przykładów:
- Błonnik pokarmowy – zwiększenie spożycia błonnika pokarmowego to jeden z podstawowych sposobów na walkę z zaparciami. Działanie przeciw zaparciom wykazywane przez błonnik polega na powstawaniu krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych w wyniku fermentacji za sprawą znajdujących się w jelicie grubym bakterii. Przyspieszają one pasaż jelitowy, a jeden z tych kwasów – maślan – odżywia błonę śluzową okrężnicy, co przyspiesza pracę jelit. Błonnik zatrzymuje także wodę, co zwiększa wilgotność stolca. Miękka konsystencja stolca sprawia, że szybciej przemieszcza się on w jelitach i łatwiej o wypróżnianie,
- Nawodnienie – odwodnienie jest jedną z najczęstszych przyczyn zaparć. Nie wystarczy pić wyłącznie kiedy odczuwa się pragnienie, należy dbać o regularne nawodnienie w ciągu doby,
- Kiwi – zawiera dużo błonnika pokarmowego i aktynidynę – enzym pobudzający ściany jelit i zwiększający ich ruchliwość,
- Kiszonki – fermentowane warzywa zawierają dobroczynne bakterie, wspomagające funkcjonowanie jelit.
Leki i tabletki na zaparcia w ciąży
Co na zaparcia w ciąży? Domowe sposoby nie zawsze wystarczają i trzeba sięgnąć po lek na zaparcia w ciąży. Przed ich zażyciem należy skonsultować się z lekarzem, jednak za bezpieczne środki uchodzą substancje działające osmotycznie, bazujące na makrogolu lub laktulozie. Nie są one wchłaniane w jelicie, za to ściągają do niego wodę. Leki na zaparcia w ciąży nie zadziałają bez zwiększenia podaży płynów. Lekarstwa to również czopki na zaparcia w ciąży: glicerynowe (środek poślizgowy) i musujące, które stymulują ruchy jelit.
Co pić na zaparcia w ciąży?
Tabletki na zaparcia w ciąży zadziałają tylko wtedy, gdy organizm będzie odpowiednio nawodniony. Co poza wodą warto pić? Koktajl na zaparcia w ciąży można przygotować z siemienia lnianego, które dodatkowo pomaga zwalczyć zgagę. Napar z kopru włoskiego albo z suszonych śliwek również charakteryzuje wysoka skuteczność. Działanie tego drugiego polega na zwiększeniu masy i częstotliwości oddawanego stolca dzięki zawartości błonnika pokarmowego, sorbitolu i polifenoli.
Czy lewatywa pomoże na zaparcia w ciąży?
Sposoby na zaparcia w ciąży obejmują również lewatywę, stanowiącą skuteczną metodę na usunięcie zalegających, zwartych mas kałowych. Klasyczna lewatywa hipertoniczna grozi jednakże wywołaniem przedwczesnego porodu, dlatego stosuje się w trakcie ciąży mikrowlewki, pobudzające ruchy perystaltyczne i chroniące śluzówkę odbytu. Wlewki te są wodno – glicerynowym roztworem miodu, aloesu i substancji roślinnych.
Co jeść na zaparcia w ciąży?
Sposób na zaparcia w ciąży stanowi odpowiednia dieta, na którą składają się:
- Fermentowane produkty mleczne (jogurty, kefiry, maślanki) – poprawiają one skład flory bakteryjnej jelit, regulują pracę przewodu pokarmowego, zwiększają częstotliwość wypróżnień i poprawiają konsystencję stolca,
- Pieczywo pełnoziarniste,
- Świeże owoce (maliny gruszki, jabłka, porzeczki),
- Suszone owoce (żurawina, daktyle, morele, figi),
- Siemię lniane,
- Otręby,
- Pełnoziarniste makarony,
- Płatki owsiane,
- Brązowy ryż,
- Kasze, np. gryczana, pęczak,
- Warzywa strączkowe,
- Brokuły,
- Buraki.
Czy zaparcia w ciąży mogą zaszkodzić dziecku?
Zaparcia w ciąży nie stanowią zagrożenia dla rozwoju płodu w łonie matki, chociaż są uciążliwą dolegliwością. Zadbanie o prawidłową dietę, wspierającą pracę jelit oraz o odpowiednie nawodnienie w pozytywny sposób wpływa na rozwój dziecka.
Bibliografia:
1. Tylec-Osóbka E, Wojtuń S, Gil J. Podstawowe zasady postępowania w przebiegu chorób układu pokarmowego u kobiet w ciąży. Pediatr Med Rodz. 2012;8(4):315-323.
2. Mama ginekolog. Wstydliwe dolegliwości ciąży. Mama ginekolog. Opublikowano na: https://mamaginekolog.pl/ciaza-i-porod/choroby-w-ciazy/wstydliwe-dolegliwosci-ciazy/. Dostęp: 9 stycznia 2025.
3. Zaparcia w ciąży. Podyplomie. Opublikowano na: https://podyplomie.pl/medycyna/15327,zaparcia-w-ciazy. Dostęp: 9 stycznia 2025.
dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą, pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.