POChP w pigułce: praktyczny przewodnik dla osób zainteresowanych zdrowiem płuc

Co to jest POChP?

POChP, czyli przewlekła obturacyjna choroba płuc to choroba, która powoduje trwałe ograniczenia przepływu powietrza przez dolne drogi oddechowe.  Jej przebieg związany jest z występowaniem przewlekłego stanu zapalnego dróg oddechowych, który wynika przede wszystkim z narażenia na szkodliwe gazy i pyły. POChP jest jedną z najczęściej występujących chorób przewlekłych, a liczba zachorowań na nią stale rośnie. Choroba ta w 80% przypadków jest skutkiem palenia tytoniu. Stąd też czynnikiem mającym największy wpływ na zahamowanie progresu choroby jest zaprzestanie palenia tytoniu. Głównym celem terapii POChP jest złagodzenie objawów choroby, zmniejszenie częstości zaostrzeń oraz poprawa jakości życia osoby chorej.

POChP – objawy

W początkowych stadiach POChP objawy mogą być nieodczuwalne. Jednak wraz z postępem choroby oraz związanym z nim uszkodzeniem płuc, stają się one dokuczliwe. Najpierw mogą występować jedynie niewielkie trudności z oddychaniem, głównie podczas wysiłku fizycznego. Wraz z postępem choroby pojawiają się bardziej dokuczliwe objawy. Charakterystyczny jest kaszel z odkrztuszaniem plwociny, występujący szczególnie rano. Trudności z oddychaniem stają się coraz bardziej nasilone. Pojawia się uczucie duszności, które występuje nie tylko podczas wysiłku fizycznego, ale również podczas odpoczynku i snu. Objawom tym może towarzyszyć uczucie ucisku w klatce piersiowej. Podczas oddychania często słychać świst.

W przebiegu POChP występują okresy zaostrzeń choroby. Wówczas charakterystyczna jest obecność świstów i furczenia podczas oddychania. Podczas zaostrzeń dochodzi do nasilenia kaszlu oraz odkrztuszania plwociny o charakterze ropnym. Do zaostrzeń najczęściej dochodzi jesienią i zimą.

POChP – przyczyny

Zachorowanie na POChP związane jest z występowaniem przewlekłego stanu zapalnego dróg oddechowych i płuc, które jest spowodowane narażeniem na szkodliwe cząstki lub gazy. To, czy u danej osoby rozwinie się choroba, zależy od indywidualnych uwarunkowań, długości narażenia na szkodliwe czynniki oraz predyspozycji genetycznych. Do czynników przyczyniających się do rozwoju przewlekłej obturacyjnej choroby płuc należą:

• Narażenie na dym tytoniowy – nawet 80% przypadków POChP jest spowodowana paleniem tytoniu. Warto pamiętać, że niebezpieczne dla zdrowia i zwiększające ryzyko tej choroby jest również bierne palenie.
• Zanieczyszczenia powietrza – dotyczą one zarówno środowiska życia, jak i środowiska pracy. Do rozwoju choroby może przyczynić się przewlekłe narażenie na szkodliwe pyły, gazy i substancje chemiczne.
• Nawracające infekcje płuc i oskrzeli,
• Astma i nadreaktywność oskrzeli,
• Infekcje dróg oddechowych występujące we wczesnym dzieciństwie.

POChP – diagnostyka

Do diagnostyki przewlekłej obturacyjnej choroby płuc wykorzystuje się przede wszystkim spirometrię. Jest to nieinwazyjne badanie, umożliwiające ocenę funkcji oddechowej. Bardzo ważna jest również ocena charakteru i nasilenia objawów oraz ryzyka występowania zaostrzeń. W diagnostyce POChP wykonuje się też gazometrię oraz badanie RTG płuc.

POChP – poszczególne stadia choroby

Jednym z najważniejszych parametrów poddawanych ocenie w przebiegu POChP jest wskaźnik FEV_1,, czyli pierwszosekundowa objętość wydechowa. Oznaczany jest podczas badania spirometrycznego. Informuje on o tym, jaką objętość powietrza z płuc osoba badana może wydmuchać w pierwszej sekundzie badania. Na podstawie wartości FEV₁ POChP dzieli się pod względem ciężkości obturacji:

• łagodna – FEV₁ 80%  wartości należnej dla danego chorego,
• umiarkowana – FEV₁ 50 – 79% wartości należnej,
• ciężka – FEV₁ 30 – 49% wartości należnej,
• bardzo ciężka – FEV₁30% wartości należnej.

Domowe sposoby na POChP

W terapii POChP niezbędne jest stosowanie farmakoterapii. Co jeszcze możesz zrobić, aby poprawić kontrolę swojej choroby, a tym samym jakość swojego życia? Kluczowe jest unikanie czynników wywołujących chorobę i powodujących jej zaostrzenia. Jeśli palisz papierosy, to ważne, abyś podjął walkę z nałogiem. Rzucenie palenia nie jest łatwe i często wymaga pomocy specjalisty. Pamiętaj o regularnym stosowaniu leków, wizytach kontrolnych oraz zgłaszaniu lekarzowi pogorszenia stanu zdrowia. Rozważ szczepienia ochronne przeciwko grypie, pneumokokom oraz COVID-19. Ważnym elementem jest również fizjoterapia. Obejmuje ona przede wszystkim ćwiczenia oddechowe oraz trening wytrzymałościowy.

Z czego przygotować inhalacje na POChP?

W terapii POChP stosuj leki zalecone przez lekarza prowadzącego. Dodatkowo, w celu łagodzenia objawów choroby możesz wykonywać inhalacje z soli fizjologicznej. Powodują one zmniejszenie gęstości i lepkości śluzu zalegającego w drogach oddechowych.

Ile się żyje z POChP?

POChP jest chorobą przewlekłą o charakterze postępującym. Odpowiednio wczesna diagnoza i szybkie podjęcie terapii znacznie poprawia jakość życia pacjentów, zapobiega zaostrzeniom choroby oraz przedwczesnym zgonom. Chorzy z POChP mogą żyć 10 – 15 lat krócej niż osoby zdrowe. Z tego względu bardzo ważna jest profilaktyka tej choroby.

POChP – jak się umiera?

Ryzyko śmierci na skutek POChP zwiększa się wraz z liczbą zaostrzeń choroby. Zdarza się, że w przypadku silnych zaostrzeń choroby konieczna jest hospitalizacja. Według danych statystycznych nawet 20% chorych umiera w ciągu roku po hospitalizacji z powodu POChP. Jeśli chorujesz na POChP, zawsze zgłaszaj lekarzowi objawy wskazujące na pogorszenie stanu Twojego zdrowia. Pamiętaj również, że ważnym czynnikiem zmniejszającym ryzyko zaostrzeń POChP są szczepienia przeciwko grypie, pneumokokom oraz COVID-19.

POChP a stopień niepełnosprawności – czy POChP kwalifikuje się do renty?

POChP to choroba, która jest podstawą do orzekania o stopniu niepełnosprawności. Nawet 40% osób chorych przechodzi z tego powodu na rentę.

POChP a astma

Astma i POChP to choroby, w których przebiegu występują podobne objawy, które wynikają ze zwężenia oskrzeli. W terapii tych chorób często stosowane są te same leki. Choroby te jednak, choć na pozór bardzo podobne, znacznie się od siebie różnią. W przypadku POChP stan zapalny powstaje na skutek narażenia na różnego rodzaju szkodliwe substancje (przede wszystkim dym tytoniowy), natomiast w astmie często jest on spowodowany alergią. Dla obu chorób charakterystyczny jest kaszel. W POChP występuje kaszel z odkrztuszaniem plwociny i jest on najbardziej nasilony rano, natomiast w astmie kaszel najczęściej jest suchy i ma charakter napadowy. W POChP nasilenie duszności pojawia się przede wszystkim po wysiłku fizycznym, natomiast objawy w astmie mają charakter napadowy i mogą występować o różnych porach dnia. Chociaż czynnikiem prowokującym ich wystąpienie również może być wysiłek fizyczny, to jednak pojawiają się one również na skutek ekspozycji na alergeny, silne zapachy, zimne powietrze, czy w wyniku silnych emocji.

Bibliografia:

1. Górecka D. Jassem E. Pierzchała W. Śliwiński P. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc dotyczące rozpoznawania i leczenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Pneumonologia i Alergologia Polska 2012, 80(3): 220-254
2. Sybilski A. Astma i POChP – wyzwania terapeutyczne w dobie COVID-19. Alergoprofil 2021, 17(2)
3. Christenson S. Smith B. Bafadhel M, Putcha N. Chronic obstructive pulmonary disease. Lancet 2022 Jun 11, 399(10342): 2227-2242