PCOS - czym jest to zaburzenie jajników?

Spis Treści

PCOS - co to jest?

PCOS to skrót oznaczający zespół policystycznych jajników. Kobiety z PCOS są bardziej narażone na niektóre poważne problemy zdrowotne. Należą do nich cukrzyca typu 2, wysokie ciśnienie krwi, problemy z sercem i naczyniami krwionośnymi oraz rak macicy. Kobiety z PCOS często mają problemy z możliwością zajścia w ciążę. Niektóre zmagają się z fizycznymi objawami, takimi jak przyrost masy ciała, porost włosów i trądzik.

PCOS – przyczyny

Przyczyny zespołu policystycznych jajników (PCOS) nie są do końca znane, ale uważa się, że jest to złożona interakcja czynników genetycznych, hormonalnych i środowiskowych. Wiele kobiet z PCOS ma insulinooporność. Oznacza to, że organizm nie może dobrze wykorzystywać insuliny wytwarzanej przez trzustkę. Insulina gromadzi się w organizmie i może powodować wyższy poziom androgenów. Otyłość może również zwiększać poziom insuliny i pogarszać objawy PCOS. Choroba ma także podłoże dziedziczne. Często zdarza się, że siostry lub matka i córka na nią chorują. Inne czynniki, takie jakstres, niezdrowy styl życia, zbyt mała aktywność fizyczna oraz spożywanie dużej ilości przetworzonej żywności i cukru, mogą również przyczyniać się do wystąpienia PCOS lub zaostrzać jego objawy.

Za przyczynę choroby uznaje się przewlekły stan zapalny. Białe krwinki wytwarzają substancje w odpowiedzi na infekcję lub uraz. Ta odpowiedź nazywana jest stanem zapalnym niskiego stopnia. Badania pokazują, że osoby z PCOS mają rodzaj długotrwałego stanu zapalnego o niskim stopniu złośliwości, który prowadzi do produkcji androgenów przez policystyczne jajniki. Może to prowadzić do problemów z sercem i naczyniami krwionośnymi.

W przypadku PCOS jajniki mogą wytwarzać wysoki poziom androgenów. Posiadanie zbyt dużej ilości androgenów zakłóca owulację. Oznacza to, że komórki jajowe nie rozwijają się regularnie i nie są uwalniane. Nadmiar androgenów może również powodować hirsutyzm i trądzik.

PCOS – objawy

Objawy PCOS mogą obejmować:

• brak miesiączki, nieregularne miesiączki lub znikome nieregularne krwawienie
• występowanie wielu cyst na jajnikach
• nadmierne owłosienie na ciele, w tym na klatce piersiowej, brzuchu i plecach (hirsutyzm)
• przyrost masy ciała, zwłaszcza w okolicy brzucha (brzucha)
• skórę trądzikową lub tłustą
• łysienie typu męskiego lub przerzedzenie włosów
• bezpłodność
• pojawienie się nadmiaru skóry na szyi lub pod pachami
• występowanie ciemnych plam na karku.

Wiele kobiet nawet nie zdaje sobie sprawy, że ma tę chorobę, dopóki nie ma problemów z zajściem w ciążę lub nie przybiera na wadze z nieznanych powodów. Możliwe jest również łagodne PCOS, w którym objawy nie są wystarczająco poważne, aby móc je zauważyć.

PCO a PCOS

PCO (policystyczne jajniki) i PCOS (zespól policystycznych jajników) to dwa różne pojęcia, ale często są mylone ze sobą. PCO to stan, w którym na jajnikach kobiety występuje wiele małych pęcherzyków wypełnionych płynem. Zazwyczaj u zdrowych kobiet w czasie owulacji rozwija się jeden pęcherzyk dominujący, który uwalnia jajeczko. W przypadku PCO pęcherzyki rozwijają się, ale nie dochodzi do owulacji, co może prowadzić do nieregularnych miesiączek i trudności z zajściem w ciążę.

PCOS a ciąża

Kobiety z zespołem policystycznych jajników są bardziej narażone na pewne problemy lub powikłania podczas ciąży. Niemowlęta urodzone przez matki z PCOS częściej trafiają na oddział intensywnej terapii noworodków lub umierają przed, w trakcie lub zaraz po porodzie. Powikłania ciąży często związane z PCOS mogą być przyczyną tych zagrożeń. Również stany typowe dla PCOS, takie jak zespół metaboliczny i zwiększone stężenie androgenów, mogą zwiększać ryzyko dla niemowląt. Kobiety w ciąży z tą chorobą są bardziej narażone na cesarskie cięcie ze względu na powikłania ciąży, takie jak nadciśnienie. Ponieważ poród przez cesarskie cięcie jest zabiegiem chirurgicznym, powrót do zdrowia może trwać dłużej niż powrót do zdrowia po porodzie pochwowym i może wiązać się z ryzykiem zarówno dla matki, jak i dla dziecka.

PCOS – badania

Zespół policystycznych jajników jest trudny do zdiagnozowania. Dlatego wymaga wykonania wielu badań.  Konieczne będzie badanie ginekologiczne, które pozwoli na ocenę narządów rozrodczych zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych. Badanie ultrasonograficzne pozwala dokonać  oceny wielkości jajników i sprawdzenia, czy mają cysty. Test może również ocenić grubość wyściółki macicy (endometrium). Wykonanie badania krwi jest konieczne, w celu oceny wysokiego poziomu androgenów lub innych hormonów, poziomu glukozy we krwi, cholesterolu i trójglicerydów.

PCOS – leczenie

Leczenie zespołu policystycznych jajników jest bardzo złożone i zależy od wielu czynników takich jak wiek, nasilenie objawów i ogólny stan zdrowia. Rodzaj leczenia może również zależeć od tego, czy kobieta chce zajść w ciążę w przyszłości.

W przypadku kobiet planujących ciążę należy zastosować leki wywołujące owulację. Leki mogą pomóc jajnikom w normalnym uwalnianiu komórek jajowych. Tego typu terapia niesie jednak ze sobą pewne ryzyko. Po pierwsze zwiększa szansę na ciążę mnogą (bliźniaki lub więcej). Po drugie  może powodować hiperstymulację jajników. To stan, kiedy jajniki uwalniają zbyt dużo hormonów, co objawia się wzdęciami, bóle brzucha i miednicy.  Ważna jest również zmiana diety i aktywności. Zdrowa dieta i większa aktywność fizyczna mogą pomóc schudnąć i złagodzić objawy. Mogą również pomóc organizmowi wydajniej wykorzystywać insulinę, obniżyć poziom glukozy we krwi.

U kobiet nie planujących ciąży stosuje się tabletki antykoncepcyjne w celu wyregulowania i kontrolowania cyklu menstruacyjnego, obniżenia poziomu androgenów i zmniejszenia zmian trądzikowych. Podaje się również leki przeciwcukrzycowe, aby obniżyć  insulinooporność.  Mogą również spowolnić wzrost włosów i pomóc w bardziej regularnej owulacji.

PCOS – dieta

Osoby z PCOS często mają wyższy niż normalny poziom insuliny. Insulina jest hormonem wytwarzanym w trzustce i pomaga komórkom w organizmie zamieniać cukier (glukozę) w energię. Jeśli organizm nie produkuje wystarczającej ilości insuliny, poziom cukru we krwi może gwałtownie  wzrosnąć. Może się to również zdarzyć również w przypadku insulinooporności. Dieta bogata w rafinowane węglowodany, takie jak skrobia i słodycze, może sprawić, że oporność na insulinę, a tym samym utrata masy ciała, będzie trudniejsza do opanowania. Pokarmy bogate w błonnik mogą pomóc w walce z insulinoopornością, spowalniając trawienie i zmniejszając wyrzut cukru do krwi. Dieta kobiet z PCOS powinna być bogata w produkty o właściwościach przeciwzapalnych takich jak pomidory, jarmuż, szpinak, orzechy, oliwa z oliwek, owoce jagodowe oraz ryby.

PCOS – suplementacja

Suplementy diety są coraz powszechniejszą metodą radzenia sobie z objawami PCOS. Badania sugerują, że inozytol pomaga obniżyć wysoki poziom insuliny i poprawić poziom cukru we krwi u kobiet z tą chorobą. Ponadto wykazano, że ta substancja jest  pomocna w obniżaniu poziomu testosteronu. Efekty można zaobserwować już po 6 miesiącach regularnej suplementacji. Suplementacja witaminy D u kobiet z PCOS poprawia regularność miesiączkowania (po 3 miesiącach suplementacji), a także poprawia płodność i wskaźniki ciąż podczas terapii wspomaganego rozrodu.

Źródło:

1. Gambineri A, et al. (2002). Obesity and the polycystic ovary syndrome.
2. Boomsma, C. M., Fauser, B. C., & Macklon, N. S. (2008). Pregnancy complications in women with polycystic ovary syndrome. Seminars in Reproductive Medicine, 26(1), 72−84.
3. Jakubowicz, D. J., Iuorno, M. J., Jakubowicz, S., Roberts, K. A., & Nestler, J. E. (2002). Effects of metformin on early pregnancy loss in the polycystic ovary syndrome. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 87(2), 524–529.