Niewydolność wątroby – objawy, przyczyny i leczenie

Spis Treści

Co to jest niewydolność wątroby?

Niewydolność wątroby wiąże się z wystąpieniem objawów, które świadczą o zaprzestaniu prawidłowego funkcjonowania tego narządu. W sytuacji, gdy niewydolność wątroby ma charakter nagły i występuje u uprzednio zdrowej osoby w ciągu 6 miesięcy od pojawienia się pierwszych objawów, mówimy o ostrej niewydolności wątroby. W przypadku, gdy niewydolność wątroby jest wywołana przez długotrwałe stymulowanie czynnikiem predysponującym do uszkodzenia wątroby mówimy o przewlekłej niewydolności wątroby.

Przyczyny niewydolności wątroby

Przewlekła niewydolność wątroby jest wynikiem długotrwałego narażenia na czynnik hepatotoksyczny. Wśród czynników tych można wymienić:

• przewlekłe nadużywanie alkoholu (co może prowadzić do alkoholowego stłuszczenia wątroby, o którym warto przeczytać w tym artykule),
• niewłaściwą dietę,
• nowotwory wątroby,
• przebyte wirusowe zapalenie wątroby.

Ostra niewydolność wątroby może być spowodowana:

• zatruciem lekami hepatotoksycznymi – najczęściej dochodzi do zatruć paracetamolem, który powszechnie uważany jest za najbezpieczniejszy lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Warto jednak pamiętać, że do ostrej niewydolności wątroby dochodzi w wyniku przedawkowania tego leku. Powikłanie to nie dotyczy dawek terapeutycznych. Paracetamol jest popularnym składnikiem leków zwalczających objawy przeziębienia, dlatego też zawsze sprawdzaj dokładny skład i dawki poszczególnych substancji leczniczych wchodzących w ich skład, aby zapobiec przedawkowaniu którejkolwiek z nich. W razie wątpliwości, zwróć się o pomoc do farmaceuty. Inne leki o działaniu hepatotoksycznym to: inhibitory monoaminooksydazy, leki przeciwzapalne, walproinian sodu, kotrimoksazol, sulfonamidy, disulfiram,
• zatrucie toksynami – najczęstszą przyczyną jest zatrucie po spożyciu muchomora sromotnikowego,
• zakrzepica żył wątrobowych,
• ostre stłuszczenie wątroby u kobiet ciężarnych,
• zaburzenia aktywności enzymów wątrobowych,
• stan przedrzucawkowy,
• pęknięcie wątroby,
• zawał wątroby,
• zespół HELLP,
• zaburzenia metaboliczne (np. choroba Wilsona),
• nietypowymi przyczynami ostrej niewydolności wątroby mogą być udar cieplny i posocznica.

Objawy niewydolności wątroby

Przewlekła niewydolność wątroby w początkowym stadium może mieć przebieg bezobjawowy. Objawy pojawiają się zwykle dopiero wówczas, gdy dojdzie do znacznego uszkodzenia tego narządu. Początkowo występują dość niecharakterystyczne objawy, jak:

• osłabienie i ogólne złe samopoczucie,
• zmniejszenie apetytu,
• spadek masy ciała,
• bóle po prawej stronie brzucha,
• wzdęcia i odbijanie po posiłku,
• nudności,
• zła tolerancja produktów tłuszczowych i alkoholu.

Im większy jest stopień uszkodzenia wątroby, tym cięższe i poważniejsze objawy. W dalszym etapie pojawiają się:

• żółtaczka,
• powiększenie wątroby,
• obrzęki,
• wodobrzusze.

Z ostrą niewydolnością wątroby wiąże się występowanie tych samych objawów, a dodatkowo pojawia się encefalopatia wątrobowa. Polega ona na zaburzeniach neurologicznych oraz psychicznych, które powstają w wyniku upośledzonej funkcji wątroby do usuwania toksyn. Substancje te przyczyniają się do uszkodzenia tkanki nerwowej.

Najpoważniejszym stadium niewydolności wątroby jest wystąpienie zaburzeń metabolicznych, prowadzących do kwasicy. Grozi ona śpiączką wątrobową i w konsekwencji śmiercią.

Diagnostyka niewydolności wątroby

Niewydolność wątroby diagnozowana jest na podstawie występujących objawów oraz wywiadu, którego celem jest zidentyfikowanie ewentualnych czynników toksycznych lub zakaźnych. Niezbędne jest także przeprowadzenie badań laboratoryjnych. Do podstawowych badań diagnostycznych w niewydolności wątroby należą oznaczenie parametrów układu krzepnięcia, markerów uszkodzenia miąższu wątroby, morfologia, poziom glukozy, gazometria we krwi tętniczej. Przydatne może okazać się również oznaczenie stężenia paracetamolu oraz innych leków o znanej aktywności hepatotoksycznej, badania w kierunku zakażeń wirusami zapalenia wątroby typu A, B i C. Oznaczane jest także stężenie amoniaku we krwi tętniczej.

Cennym badaniem diagnostycznym w niewydolności wątroby jest także USG jamy brzusznej.

Czy niewydolność wątroby jest uleczalna?

Kwestia uleczalności niewydolności wątroby jest ściśle uzależniona od czynnika, który wywołał chorobę. Znaczenie ma również czas, w jakim zostanie zidentyfikowana przyczyna choroby oraz wdrożone odpowiednie leczenie. W wielu przypadkach leczenie niewydolności wątroby polega na konieczności przeszczepienia tego narządu.

Dieta przy niewydolności wątroby

Przy niewydolności wątroby ważne jest stosowanie odpowiedniej diety, która nie będzie dodatkowo nadmiernie obciążała przewodu pokarmowego. Zaleca się, aby spożywać przede wszystkim produkty lekkostrawne. Należy wykluczyć potrawy smażone oraz z dużą zawartością tłuszczu, zastępując je produktami gotowanymi, duszonymi, bądź pieczonymi. Ważne jest, aby unikać produktów o dużej zawartości błonnika, ostrych przypraw oraz produktów wzdymających. Osoby borykające się z niewydolnością wątroby powinny spożywać mniejsze posiłki, ale częściej. Najlepiej, aby spożywanych było 5 – 6 niewielkich posiłków w ciągu dnia. Istotne jest także, aby posiłki były spożywane w spokoju, bez pośpiechu. Osoby z niewydolnością wątroby muszą całkowicie zrezygnować ze spożywania alkoholu.

Konsekwencje niewydolności wątroby

Ze względu na mnogość i istotność pełnionych przez wątrobę funkcji, w wyniku niewydolności tego narządu może wystąpić wiele niebezpiecznych powikłań. Najpoważniejszymi powikłaniami niewydolności wątroby jest obrzęk mózgu oraz wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Inną możliwą konsekwencją niewydolności wątroby jest ryzyko zakażenia bakteryjnego, grzybiczego lub bakteryjnego, które może być przyczyną uogólnionej reakcji zapalnej. Konsekwencją niewydolności wątroby są też zaburzenia krzepnięcia, które wynikają ze zmniejszonej produkcji czynników układu krzepnięcia przez niewydolną wątrobę. Kolejnym problemem mogą być krwawienia z przewodu pokarmowego oraz zaburzenia metaboliczne. Dochodzi również do zaburzeń w przepływie krwi przez narządy, co może skutkować uszkodzeniem wielu narządów.

Niewydolność wątroby – rokowania

Rokowania w niewydolności wątroby w dużej mierze zależą od czynnika, który ją wywołał. Zdarza się, że konieczna jest transplantacja tego narządu. Spośród pacjentów, którym przeszczepiono wątrobę, przeżywa ok. 60% z nich.

Piśmiennictwo:

Jabłkowski M., Białkowska J. Ostra niewydolność wątroby. Hepatologia 2004; 14: 73-82

Macnaughtan J., Thomas H. Liver failure at the front door Clinical Medicine 2010; 10 (1): 73-78

Boroń – Kaczmarska A. Ostra niewydolność wątroby. Portal mp.pl