Nefropatia — czym jest?
Nefropatia, jak wspomniano, to choroba nerek, związana z pogorszeniem lub utrata ich funkcji – a warto podkreślić, że nerki odpowiadają za filtrowanie krwi, produkcję i wydalanie moczu, w którym obecne są produkty przemiany materii, toksyny i inne niepotrzebne organizmowi związki. Zatem funkcje nerek są bardzo ważne dla utrzymania prawidłowego funkcjonowania organizmu. Początkowe etapy nefropatii mogą nie dawać żadnych objawów, dopiero w fazie postępującej mamy do czynienia z narastaniem objawów niewydolności nerek oraz – w konsekwencji – zwiększeniem zaburzeń metabolicznych (np. cukrzycy). W fazie zaawansowanej nefropatii może dojść do niewydolności nerek, czyli sytuacji, w której wymagane są poważne terapie w postaci dializy, a nawet przeszczepu nerki. Wśród przyczyn nefropatii wyróżnia się zwłaszcza:
- Choroby autoimmunologiczne (np. toczeń rumieniowaty układowy),
- Choroby metaboliczne (np. cukrzyca, mocznica),
- Zakażenia,
- Genetyczne zaburzenia pracy nerek,
- Nadciśnienie tętnicze,
- Substancje toksyczne,
- Urazy,
- Niektóre leki.
Nefropatia – objawy
Objawy nefropatii mogą obejmować kilka oddzielnych układów organizmu i nie muszą być jedynie związane ze zmianami dotyczącymi moczu. Wśród najbardziej charakterystycznych symptomów nefropatii wyróżnia się:
- Zmiany w ilości i wyglądzie moczu (np. białkomocz, krwiomocz, zmniejszona lub zwiększona produkcja moczu, moczenie nocne),
- Zmęczenie i osłabienie,
- Obrzęki (szczególnie na twarzy i w okolicy kostek),
- Nadciśnienie tętnicze,
- Zaburzenia elektrolitowe (np. hiperkaliemia – podwyższony poziom potasu),
- Bóle w okolicy pleców (często głównie po jednej stronie),
- Nudności i wymioty,
- Utrata apetytu i zmiany dotyczące pragnienia.
Nefropatia cukrzycowa
Cukrzyca jest jednym z głównych powodów rozwoju nefropatii wśród ludzi na całym świecie. Długotrwale podwyższony poziom glukozy prowadzi do niszczenia naczyń krwionośnych. A to z kolei wiąże się z niekorzystnymi zmianami w kłębuszkach nerkowych. Stają się one osłabione i ich zdolności filtrowania krwi się obniżają. Stąd też jednym z pierwszych symptomów nefropatii cukrzycowej jest białkomocz. Ponadto charakterystyczne dla tej choroby są: nadciśnienie tętnicze, zmęczenie, obrzęki, także może wystąpić zmniejszenie ilości moczu (oliguria) lub zatrzymanie moczu (anuria). Najważniejszym elementem leczenia nefropatii cukrzycowej jest kontrola stężenia glukozy we krwi, a także regulacja ciśnienia tętniczego. Poleca się też w niektórych przypadkach dietę o ograniczonej ilości białka.
Nefropatia iga — choroba Bergera
Choroba Bergera to rodzaj niewydolności nerek wynikający z problemów z układem odpornościowym. Mianowicie immunoglobulina A (IgA), rodzaj przeciwciała, gromadzi się w tej chorobie w nerkach. IgA jest białkiem, które pełni rolę obronną organizmu przed infekcjami, ale w przypadku choroby Bergera dochodzi do nadmiernego odkładania się tego białka w nerkach, co prowadzi do uszkodzenia i stanu zapalnego. Choroba ta często ma podłoże genetyczne i/lub może rozwinąć się wskutek infekcji, zwłaszcza dróg oddechowych lub układu pokarmowego. Charakterystycznym objawem dla choroby Bergera jest krwiomocz oraz bóle w okolicy lędźwi.
Nefropatia błoniasta
Choroba ta zwana jest także błoniastą chorobą nerek. Cechuje się obecnością zmian zapalnych w błonach kłębuszków nerkowych. Te zmiany prowadzą do białkomoczu i do stopniowego pogorszenia funkcji nerek. Czynnikami ryzyka rozwoju tej choroby są głównie kwestie genetyczne, autoimmunologiczne, a także infekcje (np. wirusy zapalenia wątroby). Wskutek choroby dochodzi do białkomoczu, krwiomoczu i pozostałych objawów typowych dla nefropatii.
Nefropatia po kontrastowa
Nefropatia po kontrastowa to rodzaj uszkodzenia nerek, które może wystąpić po zastosowaniu substancji kontrastowej podczas procedur obrazowania medycznego, takich jak tomografia komputerowa (TK) lub angiografia nerek. Substancje kontrastowe to związki chemiczne używane w celu poprawienia widoczności struktur na obrazach diagnostycznych, i choć są nieocenioną pomocą w badaniach, to mogą wiązać się z pewnym ryzykiem dla nerek, zwłaszcza u osób już chorujących na schorzenia nerek. Sąd też każdorazowo przed zastosowaniem „kontrastu” w badaniach obrazowych wykonuje się szereg badań z krwi/moczu, które mają określić, jakie są możliwości nerek w kontekście usuwania kontrastu z organizmu i czy nie będzie on dla nerek zbyt obciążający.
Nefropatia zaporowa
Inaczej nefropatia mechaniczna, to rodzaj choroby nerek związany najczęściej z fizyczną blokadą dróg moczowych, co prowadzi do zwężenia ich. Nefropatia zaporowa może mieć różne przyczyny, a jej objawy i leczenie zależą od czynnika powodującego zaporę, na przykład: kamieni moczowych, guzów, nowotworów, wrodzonych wad układu moczowego, wodonercza, zakrzepów krwi.
Nefropatia toczniowa
Toczeń rumieniowaty układowy to autoimmunologiczna choroba układowa, w której układ odpornościowy atakuje własne komórki i tkanki. To może prowadzić do szeregu problemów zdrowotnych, w tym nefropatii toczniowej właśnie. W nefropatii toczniowej, kompleksy immunologiczne złożone z przeciwciał i antygenów odkładają się w nerkach, co prowadzi do stanu zapalnego i uszkodzenia, a dalej do białko- i krwiomoczu.
Nefropatia poanalgetyczna
To choroba nerek wynikająca z nadmiernego i/lub długotrwałego stosowania leków, zwłaszcza takich, jak paracetamol (acetaminofen) czy niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), np. ibuprofen czy naproksen. Nadmierna ilość tych leków może działać na nerki toksycznie, dodatkowo wpływają one na zmniejszenie przepływu krwi. Nefropatia poanalgetyczna jest zazwyczaj odwracalna, jeśli zostanie wcześnie zidentyfikowana, a stosowanie leków przeciwbólowych zostanie przerwane, jeśli jednak nie dojdzie do zaprzestania stosowania leków, to może to prowadzić do zaawansowanego uszkodzenia i niewydolności nerek.
Nefropatia — leczenie
W wielu przypadkach nefropatię można wyleczyć, przede wszystkim usuwając pierwotną przyczynę choroby. Bardzo ważne jest tutaj indywidualne podejście, a także ścisłe monitorowanie wskaźników funkcji nerek. W przypadku, gdy dojdzie do poważnego uszkodzenia nerek, nadal chory może żyć normalnie, podejmując się regularnych dializ lub przeszczepu narządu.
Bibliografia:
- Evans T.C. i wsp.: Nefropatia cukrzycowa. Diabetologia Praktyczna 2001, tom 2, nr 1, 15–23.
- Hałoń A.: Zmiany w nerkach w chorobach metabolicznych. Pol j pathol 2011; 1 (suplement 1): S72-581.
- Durlik M. i wsp.: Nefropatia IgA. Neprol. Dial. Pol. 2016, 20, 54-61.