Spis Treści
Meningokoki — czym są?
Jak wspomniano, meningokoki to grupa bakterii z rodzaju Neisseria. Te mikroorganizmy, dostając się do organizmu człowieka, atakują układ nerwowy. Dokładniej atakują rdzeń kręgowy i okolice mózgu, powodując meningokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Choroba ta przebiega z silnym stanem zapalnym w układzie nerwowym, co może narażać chorego na niebezpieczne konsekwencje zdrowotne, a nawet na utratę życia. Zachorowalność na najcięższą postać zakażenia bakterią Neisseria, czyli na inwazyjną chorobę meningokokową, wynosi 0,57/100 000 mieszkańców. Inwazyjna choroba meningokokowa cechuje się występowaniem nie tylko zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, ale dodatkowo także sepsy.
Meningokoki przenoszą się drogą kropelkową lub poprzez bezpośredni kontakt z wydzielinami gardłowo-nosowymi osoby chorej.
Meningokoki – objawy
Choroba związana z zakażeniem bakterią Neisseria początkowo daje uogólnione symptomy infekcyjne – gorączkę, ból mięśni, ból głowy, rozbicie i złe samopoczucie. Mogą także pojawić się wymioty. Po kilku godzinach od pojawienia się wspomnianych objawów, w zakażeniu meningokokowym rozwijają się bardziej charakterystyczne dla tej choroby objawy:
- Bóle kończyn,
- Ochłodzenie kończyn,
- Bladość skóry,
- Zmiany zatorowo-zakrzepowe na skórze,
- Wydłużony (powyżej 3 sekund) powrót włośniczkowy (po naciśnięciu na skórę).
Charakterystycznym, ale i niepokojącym objawem świadczącym o rozwoju choroby jest też pojawienie się wysypki plamisto-grudkowej w dowolnym miejscu ciała, nieustępującej mimo ucisku na skórę. Wysypka w przebiegu choroby meningokokowej jest bezpośrednim wskazaniem do natychmiastowego rozpoczęcia leczenia.
Symptomy zaawansowanej choroby meningokokowej to z kolei:
- Drgawki,
- Zaburzenia świadomości,
- Fotofobia,
- Wysokie ciśnienie wewnątrzczaszkowe,
- Przeczulica skórna (zwłaszcza u niemowląt, objawiająca się nasilonym płaczem przy próbie przytulenia).
Meningokoki typu b
Istnieje kilka tak zwanych serotypów (potocznie: odmian) meningokoków, zakażenie, którymi może przebiegać nieco odmiennie od pozostałych. Także szczepienia na meningokoki są podzielone na poszczególne serotypy bakterii.
Serogrupa B meningokoków to jedna z głównych grup tych bakterii, która odpowiada za zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych na całym świecie. Ta serogrupa ma skomplikowaną budowę, stąd opracowanie szczepionki na meningokoki B nie było prostym zadaniem. Ale ostatecznie tego typu szczepienia są już dostępne, a nawet zalecane, zwłaszcza w krajach bardziej narażonych na tego typu zakażenia. W Polsce szczepionka na meningokoki typu B nie jest refundowana i nie znajduje się wśród szczepień obowiązkowych, ale nie oznacza to, że nie warto jej wykonać.
Meningokoki typu c
Typ C meningokoków również występuje bardzo często i wywołuje poważne infekcje. Jest to drugi pod względem częstości występowania typ meningokoków. Szczepionka na meningokoki typu C to inny produkt, niż szczepienie na typ B meningokoków, dlatego chcąc w pełni zabezpieczyć się przed bakteriami Neisseria (typ B i C) występującymi w naszym kraju, najlepiej jest wykonać szczepienia i na grupę B, i na grupę C.
Meningokoki szczepionka — skutki uboczne
Najczęściej po podaniu szczepionki na meningokoki zauważa się tylko łagodne i przejściowe działania niepożądane. W tym są to: odczyny miejscowe, zaczerwienienie, obrzęk, ból – w miejscu podania szczepionki. Czasami pojawiają się: senność, osłabienie, rozdrażnienie czy ból głowy. Może pojawić się przejściowy brak apetytu. Obawy te nie są jednak niebezpieczne dla zdrowia czy życia pacjenta i ustępują samoistnie po maksymalnie kilku dniach od szczepienia. Ryzyko związane z podaniem szczepionki jest mniejsze, niż ryzyko zachorowania (z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi).
Meningokoki — ile dawek szczepionki jest koniecznych?
W Polsce zachęca się do szczepień na meningokoki typu B i typu C – są to oddzielne szczepienia, z czego szczepienie na typ B powinno być podawane w 2 lub 3 dawkach, a na typ C w 1 dawce. Liczba dawek szczepienia na typ B waha się w zależności głównie od wieku szczepionej osoby. A ile kosztuje szczepienie na meningokoki? Cena szczepionek na meningokoki wynosi 350-400 zł dla typu B meningokoków i 120-150 zł dla typu C.
Sprawdź też: Kalendarz szczepień dzieci
- Kuchar E. i wsp.: Rekomendacje dotyczące szczepień przeciwko meningokokom dzieci i osób dorosłych. Przegląd Pediatryczny 202; 51, 3: 8-20.
- https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/meningokoki/ (dostęp dn. 3.09.2023 r.)
- Siewert B. i wsp.: Inwazyjna choroba meningokokowa. Pediatria po Dyplomie 2017; 03.
dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.