Łyżeczkowate paznokcie – czy to powód do niepokoju?

Spis Treści

Paznokcie łyżeczkowate: co to jest?

Łyżeczkowate paznokcie to zaburzenie kształtu płytki paznokciowej – nazwa ta pochodzi od kształtu, jaki owa płytka przybiera, ponieważ przypomina ona wówczas łyżeczkę. Koilonychia (paznokcie łyżeczkowate) charakteryzuje się uniesionymi, wywiniętymi brzegami bocznymi paznokcia oraz bardzo dużą wklęsłością w centrum. Chore paznokcie często bywają cienkie i łatwo się rozszczepiają. Paznokcie łyżeczkowate u stóp spotykane są rzadziej niż u rąk.

Przyczyny i objawy paznokci łyżeczkowatych

Kiedy występują paznokcie łyżeczkowate, objawy są następujące:

• Wklęsły, łyżeczkowaty kształt płytki paznokciowej w jej centralnej części,
• Łamliwa i cienka struktura paznokcia,
• Rozdwajanie się końcówek paznokcia,
• W przewlekłych przypadkach dochodzi do rogowacenia podpaznokciowego w dalszej oraz bocznej części płytki,
• Zagłębienie łyżeczkowate najczęściej rozwija się w obrębie dalszego odcinka płytki.

Koilonychia paznokci może być spowodowana przez wiele czynników – najczęściej wywoływana jest przez anemię niedobarwliwą. Pozostałe przyczyny tego schorzenia to:

• Choroba Raynauda – nawracające zblednięcia naprzemienne z zaczerwienieniem końcowej części palców, spotykane w twardzinie układowej i innych chorobach reumatycznych,
• Stan po urazie płytki paznokciowej, np. w wyniku przytrzaśnięcia lub uderzenia, może towarzyszyć krwiak pod paznokciem,
• Toczeń rumieniowaty układowy – pod paznokciami pojawiają się wybroczyny, przypominają one wyglądem drzazgę,
• Grzybica paznokci i spotykane w niej przewlekłe infekcje paznokcia (zgrubiałe żółte albo zielonkawe paznokcie),
• Kontakt z rozpuszczalnikami benzynowymi i innymi szkodliwymi substancjami,
• Niedobory witaminowe,
• Dermatozy (choroby skóry), takie jak łysienie plackowate, paznokcie rurkowate, liszaj płaski, choroba Dariera,
• Przeszczep nerki i dializy,
• Choroba wieńcowa i niedoczynność tarczycy.

Koilonychia u dzieci: czy to powód do niepokoju?

Paznokcie łyżeczkowate u niemowlaka jest stanem fizjologicznym, który mija samoistnie i nie stanowi powodu do niepokoju ani nie wymaga leczenia. Paznokcie łyżeczkowate u dziecka naturalnie występują aż do 9. roku życia, jednak kiedy pojawiają się paznokcie łyżeczkowate u stóp, wtedy zaleca się zwrócić uwagę na dobór odpowiedniego obuwia dla dzieci.

Koilonychia – diagnostyka i leczenie

Profilaktyka koilonychii polega na prawidłowej pielęgnacji paznokci i dbaniu o ogólny stan zdrowia. Szczególnie istotne jest:

• Unikanie substancji drażniących i używanie rękawiczek ochronnych,
• Ostrożne pielęgnowanie paznokci,
• Pamiętanie o zbalansowanej diecie, zawierającej żelazo i witaminy,
• Używanie preparatów nawilżających, poprawiających wytrzymałość i elastyczność paznokci.

Pacjent, który dostrzega nieprawidłowości płytki paznokci, powinien się zgłosić do dermatologa. Najpierw przeprowadzany jest u niego wywiad medyczny, a następnie badanie przedmiotowe. Paznokcie łyżeczkowate to jednak charakterystyczna i łatwa do rozpoznania przypadłość. Na płytce paznokciowej można umieścić koralik albo kroplę wody – jeśli nie spadną one z płytki, istnieje podejrzenie koilonychii. Zleca się także morfologię krwi, by stwierdzić anemię.

Ze względu na stan zapalny w okolicy łożyska koilonychia może się wiązać z infekcjami bakteryjnymi, przez co prowadzi do zakażenia loży paznokcia. W procesie leczenia bardzo ważne są środki natłuszczające, zapobiegające wysychaniu skóry, a także preparaty odkażające. Leczenie szczegółowe uzależnione jest od choroby podstawowej, czyli najczęściej niedokrwistości z niedoboru żelaza. W takim przypadku stosuje się doustną suplementację żelaza.

Paznokcie łyżeczkowate a anemia: jakie istnieje powiązanie?

Anemia niedobarwliwa to najczęstszy powód, przez który występują paznokcie łyżeczkowate. Choroba ta spowodowana jest przez niedobory żelaza, a właśnie ten pierwiastek jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania naskórka, którego produkt stanowi płytka paznokciowa. Kiedy organizmowi brakuje żelaza, wówczas może wystąpić dystrofia, czyli zniekształcenie zdrowego paznokcia. Hemochromatoza i pozostałe zaburzenia gospodarki żelazowej pochodzenia genetycznego również sprzyjają tej przypadłości.

Bibliografia:

1. Surma AW, Nockowski P. Wpływ stanu zdrowia oraz stylu życia na wygląd paznokci. N Dermatologia. 2025;28.

2. Jaworek A, et al. Przegląd przydatnych dla lekarzy (także niedermatologów) praktycznych zagadnień związanych ze schorzeniami aparatu paznokciowego. Pediatr Med Rodz. 2020;16(1):62-69.

3. Czeczelewska E. Koilonychia – objaw niedokrwistości z niedoboru żelaza. Nursing. 2022;10.