Łysienie telogenowe - jakie ma objawy i przyczyny, jak je leczyć?

Spis Treści

Łysienie telogenowe – objawy - jak wygląda łysienie telogenowe?

Na początku warto wyjaśnić, czym jest cykl włosa i jak on wygląda. Każdy włos bowiem ma swój cykl życia, niezależnie od innych włosów wzrasta, aż ostatecznie wypada. Cykl włosowy podzielono na trzy fazy: anagen, katagen i telogen. Stwierdzono, że u zdrowej osoby ponad 80% włosów zwykle znajduje się w fazie pierwszej, około 1% w fazie ostatniej, a faza środkowa charakteryzuje średnio około 15% włosów na owłosionej skórze głowy. Czym charakteryzują się te fazy wzrostu włosów?

• Anagen to faza wzrostu włosa. Trwa ona długo, bo od 3 do nawet 6 lat!
• Katagen to z kolei faza przejściowa w cyklu życia włosa. Jest bardzo krótka, ponieważ zajmuje tylko 1-2 tygodnie z czasu życia włosa.
• Telogen to natomiast faza spoczynku, ostatnie stadium cyklu życia włosa, które trwa od 2 do 4 miesięcy. Ta faza zazębia się z anagenem, czyli wzrostem kolejnego, nowego włosa wyrastającego z tej samej cebulki. Polega ona na tym, że nowy włos niejako wypycha stary z mieszka włosowego.

Łysienie telogenowe polega więc na tym, że wśród włosów coraz woększy odsetek znajduje się w fazie telogenowej, a zmniejsza się ilość włosów pozostających w dwóch początkowych stadiach wzrostu. Wypadanie i niszczenie, czyli po prostu śmierć włosów, następuje w tym typie łysienia dużo częściej, niż proces wzrostu nowego włosa. W konsekwencji dochodzi do pojawienia się wśród włosów widocznych przerzedzeń, a nawet całych placów widocznej skóry głowy.

Wyróżnia się trzy rodzaje łysienia telogenowego, w tym ostre, przewlekłe oraz przewlekłe rozlane łysienie telogenowe, lecz więcej o ich charakterystyce można przeczytać w poniższych akapitach. Jednak cechą charakterystyczną tego rodzaju łysienia ogółem jest fakt, że jest ono niebliznowaciejące oraz rozproszone, a nie miejscowe.

Inne rozróżnienie zostało dokonane na podstawiie typów funkcjonalnych – związanych z zaburzeniami faz wzrostu. I tak tez wyróżniamy łysienie telogenowe wynikające z:

• natychmiastowego uwalniania anagenu – najpowszechniejszy typ, najczęściej pojawiający się po silnym epizodzie stresowym lub gorączce. W efekcie działania cytokin prozapalnych mieszki włosowe są niszczone;
• opóźnione uwalnianie anagenu – najczęściej występujące po porodzie, wynikające z różnicy w ilości estrogenów. Ich ilość spada z wysokiego stężenia estrogenów przed porodem do niskiego po porodzie, przez co włosy wchodzą szybko w fazę przejściową, aż do telogenu;
• natychmiastowe uwalnianie telogenu – polega na nagłym uwalnianiu nowych włosów do wzrostu, które wypychają te znajdujące się w fazie telogenu i paradoksalnie przyspieszają wypadanie włosów (choć potem wyrastają w ich miejsce owe nowe włosy);
• opóźnione uwalnianie telogenu – charakterystyczne na przykład dla linienia zwierząt albo sezonowego wypadania włosów u ludzi; charakteryzuje się tym, że meszki włosowe pozostają w przedłużonym stadium telogenu;
• krótka faza anagenu – cechuje się niemożnością wzrostu długich włosów, gdyż faza aagenu jest zbyt krótka i włosy nie mogą odpowiednio wzrosnąć.

Przyczyny łysienia telogenowego

Nie określono dotychczas jednej, konkretnej przyczyny łysienia telogenowego. Jednak wskazuje się na długą listę czynników, które mogą zwiększać ryzyko jego pojawienia się. Można je podzielić na kilka rodzajów i podtypów. Przede wszystkim mogą być to przyczyny fizjologiczne, w tym łysienie poporodowe związane ze zmianami następującymi w organizmie kobiety w okresie połogu. Także czasami mamy do czynienia z fizjologicznym łysieniem telogenowym u noworodków, które jest przejściowe i należy do zaburzeń typowo fizjologicznych.

Stany podgorączkowe i gorączka mogą wpływać na osłabienie cebulek włosa i tym samym powodować szybkie, nagłe przejście włosa z drugiego do trzeciego stadium życia, a więc do telogenu. Nierzadko mówi się, że takie choroby przebiegające z wysoką gorączką, jak dur brzuszny, malaria, gruźlica czy zakażenie wirusem HIV – mogą powodować współistniejące łysienie telogenowe.

Stres to kolejny czynnik, który może ogromnie wpływać na cały organizm człowieka, a także na kondycję włosów i skóry głowy. Wskutek wysokiego poziomu hormonu stresu, czyli kortyzolu, w organizmie dochodzi do wielu niekorzystnych zmian, pogarsza się funkcjonowanie układu hormonalnego oraz odpornościowego. Dlatego też wszelkie choroby, stres emocjonalny, urazy, wypadki, operacje, a nawet intensywne odchudzanie mogą – poprzez powodowanie stresu – prowadzić do rozwoju łysienia telogenowego.

Stosowanie leków, ale też używek, to następny istotny czynnik mogący narażać nas na łysienie telogenowe. Zwłaszcza z takiego działania znane są retinoidy, antykoncepcja, leki przeciwko padaczce, leki związane z chorobami tarczycy, środki obniżające stężenie cholesterolu, a także beta-blokery, metale ciękie, kaptopryl i spośród używek – amfetamina.

Współwystępowanie chorób może prowadzić do łysienia nie tylko poprzez konieczność stosowania leków, ale i przez to, że na różny sposób wpływają one na funkcjonowanie organizmu. Choroby, które mogą indukować wypadanie włosów na tle telogenowym to zwłaszcza nadczynność i niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek i/lub wątroby, kiła, toczeń rumieniowaty układowy, a także niedożywienie i/lub związane z nim niedobory (żelaza, cynku, witamin z grupy B).

Uwaga także na zabiegi pielęgnacyjne – ponieważ wykazano, że nieprawidłowo wykonywane, zbyt inwazyjne dla włosów (zwłaszcza ich farbowanie) może przyczyniać się do rozwoju łysienia telogenowego.

Łysienie telogenowe - ile trwa?

Czas trwania oraz rozwoju łysienia telogenowego zależy od wielu czynników, w tym od rodzaju łysienia telogenowego oraz czynnika, który wyzwolił chorobę. Na przykład w przypadku ostrego łysienia telogenowego proces łysienia rozpoczyna się dopiero około 3 miesiące po zadziałaniu czynnika wyzwalającego. Czas trwania takiego łysienia to od 3 miesięcy do pół roku. Przewlekłe łysienie telogenowe trwa dłużej i jest bardziej oporne na sposoby leczenia.

Łysienie telogenowe - czy włosy odrosną?

Jak wyżej wspomniano, przebieg łysienia telogenowego zależy w dużej mierze od indywidualnych czynników. Jednak w łysieniu telogenowym istotną dla pacjentów informacją jest fakt, że jest szansa na odrośnięcie włosów po tym, jak czynnik wyzwalający łysienie przestanie oddziaływać na organizm oraz gdy zostaną wdrożone odpowiednie metody leczenia. Na przykład ostre łysienie telogenowe kończy się zwykle pełnym odrostem włosów.

Leczenie łysienia telogenowego

Co na łysienie telogenowe warto zastosować, gdy z jakichś powodów się ono u nas rozpocznie? Przede wszystkim najpierw znajdźmy przyczynę takiego stanu rzeczy. Pomocne w tym będą różnorodne badania diagnostyczne. Specjalista przede wszystkim może wykonać tak zwany test chwytania włosów, polegający na chwyceniu około 40-60 włosów i pociągnięciu ich. W łysieniu wyciąga się co najmniej 10% włosów. Podobny sposób, polegający na liczeniu włosów, można wykorzystać w domowym zaciszu, licząc włosy w odpływie prysznica przykrytym gazą. Kolejną z metod diagnostyki łysienia telogenowego jest biopsja skóry głowy, która jest określana jako najbardziej swoiste badanie w celu rozróżnienia rodzaju łysienia. Pozwala ona na określenie, w jakim stadium znajdują się włosy i wykazanie, czy zdecydowana większość z nich jest w fazie telogenu.

Warto też wykonać badania laboratoryjne, w tym podstawową morfologię krwi z rozmazem, przyda się też zbadanie moczu (ogółem), również wartości ferrytyny, żelaza, hormonów tarczycy (ft3, ft4, TSH).

Po dokonaniu diagnostyki łysienia można wdrożyć właściwe leczenie. Na pewno warto wiedzieć, że w zdecydowanej większości przypadków dochodzi do odrostu włosów i jest możliwe całkowite zażegnanie choroby. Warunkiem jest tu po prostu właściwe zdiagnozowanie problemu, podjęcie leczenia i trzymanie się jego zasad. Warto zmniejszyć też poziom stresu w życiu codziennym (także z pomocą specjalisty, np. terapeuty), zadbać o różnorodną dietę.

Leczenie łysienia telogenowego polegać może na hamowaniu katagenu, stymulacji anagenu lub hamowaniu wypadania włosów telogenowych. Jednym z najczęściej stosowanych leków jest minoksydyl, który przeduża stadium anagenu. Dodatkowo suplementacja żelazem, omega-3 czy cynkiem i witaminami z grupy B, a także biotyny w wielu publikacjach jest podkreślana jako istotny czynnik pomocniczy w leczeniu łysienia.
Bardzo istotnym elementem terapii jest też odpowiednia pielęgnacja włosów. Warto udać się do trychologa, który zaleci indywidualną, prawidłowo dobraną do problemu drogę pielęgnacji. Bowiem okazuje się, że mimo tak szerokiego wyboru na rynku produktów do włosów, nie wiemy, w jaki sposób je dobierać i stosować. A chociażby sama kwestia sposobu mycia skóry głowy już może być kluczowa w niwelowaniu ryzyka wypadania włosów.

Bibliografia:

1. Kosmala A. i wsp.: Łysienie telogenowe – przyczyny, diagnostyka i leczenie. Aesthetica.
   
2. Brzezińska-Wcisło, L. i wsp.: Androgenetic alopecia. Diagnostic and therapeutic recommendations of the polish dermatological society. Przeglad Dermatologiczny. 105/2018. 1-18.