Spis Treści
Co to jest połóg i kiedy się zaczyna?
Kobieta po porodzie wchodzi w okres połogu. Zmiany, które zaszły w organizmie podczas ciąży, powoli ustępują. Kobieta po ciąży i po porodzie może doświadczać nie tylko dolegliwości natury fizjologicznej, ale również psychicznej i emocjonalnej. Około 80% kobiet na wczesnym etapie połogu odczuwa ból. 30% świeżo upieczonych mam zgłasza problemy z nietrzymaniem moczu. 80% kobiet w połogu zmaga się z obniżeniem nastroju.
Okres połogu każda kobieta przechodzi nieco inaczej. Dla części z nich jest to bardzo trudny czas, a dla innych przebiega on dość spokojnie i bezproblemowo. Niewątpliwie jednak, okres połogu jest dla kobiety bardzo wymagający. Skupiając się na pielęgnacji noworodka i budowaniu z nim więzi, nie może bowiem zapomnieć o zadbaniu o własne ciało, w którym zachodzą liczne zmiany po ciąży.
Ile trwa połóg?
Część kobiet zastanawia się, ile trwa połóg po cesarce, a ile trwa połóg po porodzie naturalnym tzw. „siłami natury”. Niezależnie od rodzaju zakończenia ciąży, połóg to okres 6-8 tygodni od porodu. W ich trakcie dochodzi do zmian, w wyniku których organizm powraca do funkcjonowania sprzed ciąży. Rekonwalescencja po ciąży przebiega łatwiej, jeśli mama otrzymuje wsparcie, zarówno emocjonalne, jak i w formie pomocy w codziennych obowiązkach.
Połóg po porodzie naturalnym lub po cesarskim cięciu wiąże się z bólem krocza lub rany na brzuchu, bólem piersi, krwawieniem z dróg rodnych, a często również problemami z wypróżnianiem się w pierwszych dniach po porodzie. Kobieta w okresie połogu nie powinna dźwigać przedmiotów o wadze powyżej 5 kg. Przeciwwskazane jest też współżycie przez 6 tygodni po urodzeniu dziecka. Bezpieczne ćwiczenia podczas połogu to jedynie te, które wzmacniają mięśnie dna miednicy (ćwiczenia mięśni Kegla). Warto je wykonywać już w pierwszej dobie po porodzie, za zgodą lekarza.
Co dzieje się w ciele kobiety podczas połogu? Zmiany hormonalne u kobiety w połogu
Jest zupełnie naturalnym, że wiele kobiet przed zbliżającym się terminem porodu zastanawia się jak wygląda połóg i jakie zmiany zachodzą w organizmie kobiety podczas połogu. Przez okres 6-8 tygodni po porodzie dochodzi do obkurczania się macicy i jej powrotu do wielkości sprzed ciąży.
Pierwszy tydzień po porodzie może wiązać się z odczuwaniem skurczów macicy, które wynikają z jej obkurczania się. Jeśli nie był to pierwszy poród, a do tego kobieta karmi piersią, skurcze te mogą być bardzo bolesne. Przestają być wyczuwalne kilka dni po porodzie. Podczas połogu zachodzą też liczne zmiany w obrębie jamy brzusznej, podczas których znajdujące się w niej narządy wracają do swojego pierwotnego położenia i funkcjonowania. Krwawienie, początkowo dość obfite, z każdym mijającym tygodniem stopniowo ustępuje. Wszystko to jest wynikiem zmian hormonalnych w połogu. Po porodzie zwiększa się bowiem stężenie prolaktyny i oksytocyny, a poziomy estrogenów i progesteronu, które w ciąży były wysokie - gwałtownie spadają.
Jakie inne zmiany przypadają na okres poporodowy?
- spadek objętości krwi,
- nasilona diureza (oddawanie moczu) i związana z tym częsta potrzeba opróżniania pęcherza,
- gojenie się ran poporodowych,
- powiększenie piersi i produkcja mleka,
- zwiększone wypadanie włosów,
- wahania nastroju, spadek samopoczucia.
Czas połogu to również okres, w którym dochodzi do stopniowego wznowienia czynności jajników i jajowodów. Pierwsza miesiączka może pojawić się już 6 tygodni po porodzie. U kobiet karmiących piersią, do pierwszej menstruacji po urodzeniu dziecka dochodzi zazwyczaj nie wcześniej niż kilka miesięcy po porodzie.
Higiena intymna podczas połogu
Higiena intymna po ciąży jest bardzo ważna, niezależnie od tego, czy poród odbył się poprzez cesarskie cięcie czy drogami rodnymi. Krwawienie po porodzie pojawia się u wszystkich kobiet. W tym czasie zaleca się korzystanie z bawełnianej bielizny i częste zmienianie poporodowych wkładów chłonnych. Przy ranach krocza warto wietrzyć miejsca intymne, a także – za zgodą lekarza - stosować środek antyseptyczny, który zmniejsza ryzyko pojawienia się zakażenia połogowego.
Do podmywania się można wówczas wykorzystać lek Tantum Rosa płyn do higieny intymnej, który działa odkażająco i przeciwzapalnie. Znieczuli obolałe miejsce i złagodzi odczuwany ból. Tantum Rosa saszetki służą do przygotowania roztworu, którym można przemyć skórę krocza. Wystarczy 1 saszetkę rozpuścić w 500 ml przegotowanej, przestudzonej wody, a następnie tak przygotowanym roztworem polewać okolice intymne. Pamiętajmy o tym, aby zawsze korzystać ze świeżo sporządzonego roztworu. Miejsca intymne można przemywać w pustej wannie lub pod prysznicem, w pozycji komfortowej dla kobiety.
Krocze po porodzie należy myć 2 razy dziennie w kierunku od wzgórka łonowego do tyłu. Po umyciu, bardzo istotne jest delikatne, ale jednocześnie dokładne osuszenie krocza np. z użyciem papierowego ręcznika. Oczyszczone i suche miejsca intymne to mniejsze ryzyko rozwoju infekcji. Podczas podmywania się, nie należy korzystać z gąbek, ani myjek do ciała. Warto również zrezygnować z kąpieli w wannie na rzecz prysznica.
Jak przygotować się do połogu?
Poczucie zbliżającego się porodu i opieki nad noworodkiem może wyzwalać sporą dawkę stresu i niepokoju. Warto więc jak najlepiej przygotować się do połogu, aby nie dodawać sobie nowych zmartwień. Co przyszykować, aby spokojniej przeżyć okres połogu?
- Wkłady chłonne i podkłady na łóżko, aby zabezpieczyć materac przez zabrudzeniem.
- Papierowe ręczniki do osuszania krocza.
- Bawełniane, siateczkowe majtki, aby zapewnić przewiewność skórze na kroczu.
- Stanik do karmienia i wkładki laktacyjne, chroniące przed przeciekaniem pokarmu.
- Wygodna koszula nocna, która zapewni dziecku szybki dostęp do mleka.
- Woda do picia – kobiety karmiące piersią mogą odczuwać silne pragnienie.
- Preparat odkażający do podmywania krocza, który działa przeciwzapalnie i ogranicza ryzyko pojawienia się infekcji intymnej.
Niepokojące objawy podczas połogu
Kobieta po ciąży, w okresie połogu, jest skupiona głównie na noworodku. Warto jednak zaznajomić się w pewnymi objawami, które mogą wskazywać na nieprawidłowy przebieg połogu. Do lekarza, ewentualnie położnej, trzeba zgłosić się jeśli:
- krwawienie w połogu szybko ustaje, a po kilku dniach przybiera na sile,
- plamienie po połogu utrzymuje się dłużej niż 6 tygodni,
- pojawia się nieprzyjemny zapach w połogu od wydostających się odchodów połogowych (może on świadczyć o infekcji miejsc intymnych, która wymaga leczenia),
- zauważy się zmiany w obrębie rany po cesarskim cięciu: pojawia się opuchlizna, ból, zaczerwienienie, ocieplenie lub ropna wydzielina,
- ból podbrzusza w połogu nie ustępuje mimo zastosowania środków przeciwbólowych lub utrzymuje się dłużej niż tydzień,
- pojawiają się bolesne obrzęki w obrębie kończyn dolnych,
- występują trudności z oddawaniem moczu lub stolca,
- kobieta odczuwa nudności w połogu lub rozwija się gorączka,
- piersi (jedna lub obie) stają się zaczerwienione, obrzęknięte i bolesne,
- spadek nastroju utrudnia normalne funkcjonowanie.
Okres połogu jest czasem dużych zmian w życiu kobiety. Odpowiednie przygotowanie do połogu pomoże zredukować poziom stresu. Z dnia na dzień, organizm wraca do normalnego trybu. Pojawia się też coraz większy spokój i radość płynąca z macierzyństwa. Jeśli tak się nie dzieje lub kobieta zauważa inne niepokojące objawy, warto jak najszybciej zasięgnąć porady specjalisty. Pomoc doradcy laktacyjnego, położnej, ginekologa, a jeśli zachodzi potrzeba również psychologa, może ułatwić kobiecie powrót do równowagi fizycznej i psychicznej.
Sprawdź również: 5 zasad karmienia piersią
Bibliografia:
- Lopez-Gonzalez D.M., Kopparapu A.K., Postpartum Care Of The New Mother, in: StatPearls, 2022, available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK565875/
- Sztajerowska J., Szafarowska M., Pielęgnacja krocza po porodzie, Ginekologia po Dyplomie, 2018, 03
- Pregnancy, Childbirth, Postpartum and Newborn Care: A Guide for Essential Practice. 3rd edition. Geneva: World Health Organization, 2015. D, Childbirth: Labour, Delivery and Immediate Postpartum Care, available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK326674/