Lordoza – czym jest i jak ją wyleczymy?

Spis Treści

Co to jest lordoza?

Chociaż w mowie potocznej określenie lordoza oznacza wadę postawy, to tak naprawdę lordoza jest naturalną krzywizną kręgosłupa. Kręgosłup człowieka nie jest idealnie prosty i tworzy naturalne krzywizny. Są to lordoza szyjna, kifoza piersiowa oraz lordoza lędźwiowa. Lordoza to krzywizna polegająca na wygięciu kręgosłupa lekko ku przodowi, natomiast kifoza to fizjologiczne wygięcie kręgosłupa ku tyłowi. Naturalne krzywizny kręgosłupa umożliwiają utrzymanie wyprostowanej postawy ciała oraz poruszanie się w pozycji stojącej. Odpowiadają więc za funkcję podporową kręgosłupa. Takie ułożenie kręgosłupa umożliwia odpowiednie przenoszenie siły kończyn do centrum ciała, dźwiganie ciężaru oraz odpowiednie rozłożenie obciążenia. To sprawia, że układ kostno-stawowy jest chroniony przed urazami u uszkodzeniami.  Poza tym, dzięki fizjologicznym krzywiznom kręgosłupa możliwe jest wykonywanie różnego rodzaju ruchów – zginania do przodu, obrotu do tyłu, czy skłonu do boku.

Co ciekawe, kręgosłup noworodka jest niemal prosty i nie są w nim obecne naturalne krzywizny. Zaczynają się one pojawiać wówczas, kiedy dziecko zaczyna podnosić główkę i ulegają stopniowemu pogłębianiu, gdy dziecko zaczyna siadać, raczkować, a następnie chodzić.

Jakie wyróżniamy rodzaje lordozy?

Wyróżnia się dwie lordozy fizjologiczne – lordozę szyjną oraz lordozę lędźwiową. Kąt lordozy szyjnej u osoby bez wady postawy powinien mieścić się w przedziale 20 – 40 stopni. W przypadku lordozy lędźwiowej kąt ten powinien wynosić od 30 do 50 stopni. W sytuacji, gdy kąt lordozy jest mniejszy lub większy niż te zakresy, mamy do czynienia ze stanem patologicznym. Wyróżnia się dwa rodzaje lordozy. W przypadku zmniejszenia kąta lordozy poniżej 20 stopni mówi się o zniesieniu lordozy, czyli hipolordozie. Gdy kąt ten jest większy od 50 stopni występuje pogłębienie lordozy, czyli hiperlordoza.

Do hipolordozy dochodzi na skutek kurczenia się mięśni przykręgosłupowych. Przyczyną tego stanu są najczęściej zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz krążków międzykręgowych, ból wywołany urazem, rwa kulszowa, bądź też inne miejscowe stany zapalne. Na skutek kurczenia się mięśni przykręgosłupowych dochodzi do znoszenia krzywizny kręgosłupa. To z kolei przyczynia się do występowania dolegliwości bólowych. Hipolordoza szyjna może także wynikać z wrodzonych lub nabytych wad postawy. Spłycenie lordozy obserwuje się przede wszystkim w odcinku szyjnym. Hipolordoza odcinka lędźwiowego występuje rzadko. Hipolordoza szyjna najczęściej występuje u osób prowadzących mało aktywny tryb życia i spędzających większość czasu w pozycji siedzącej przed komputerem, tabletem czy smartfonem. Korzystanie z tych urządzeń wymusza przyjmowanie pozycji z wysuniętą i pochyloną do przodu głową. W skrajnej sytuacji może dojść do całkowitego zniesienia lordozy, a więc całkowitego wypłaszczenia fizjologicznej krzywizny kręgosłupa. Zniesienie lordozy szyjnej może doprowadzić do wygięcia się kręgosłupa w tym odcinku w kierunku przeciwnym, a więc do wykształcenia kifozy szyjnej. W sytuacji takiej zostaje uruchomiony również naturalny mechanizm kompensacyjny, który w tym przypadku będzie polegał na zmniejszeniu kifozy piersiowej, co pozwoli na utrzymanie wzroku w pozycji horyzontalnej. Problem ten często dotyczy młodzieży oraz młodych dorosłych.

Hiperlordoza z kolei najczęściej występuje w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Stan, gdy kąt lordozy w odcinku lędźwiowym jest większy niż fizjologicznie potocznie nazywany jest plecami wklęsłymi. Najczęstszą przyczyną tego stanu jest dystonia mięśniowa, czyli zaburzenia siły i napięcia mięśni. Hiperlordoza odcinka lędźwiowego może być wrodzoną lub nabytą wadą postawy. Możliwe przyczyny jej nabycia to:

• zaburzenia funkcjonowania mięśni odpowiedzialnych za utrzymanie prawidłowej postawy ciała – zmniejszenie ich siły i napięcia,
• nieprawidłowe ustawienie miednicy,
• zmniejszona elastyczność tkanki powięzi ciała,
• inne wady postawy, jak np. pogłębienie kifozy piersiowej,
• urazy,
• niektóre choroby (np. rwa kulszowa, krzywica, zanik mięśni, osteoporoza, stany zapalne krążków międzykręgowych, kręgozmyk, gruźlica),
• utrzymywanie nieprawidłowej postawy ciała,
• niski poziom aktywności fizycznej,
• otyłość.

U osób z nadmiernym wygięciem kręgosłupa w odcinku lędźwiowym występują charakterystyczne objawy. Kręgosłup tworzy literę „C” między pośladkami a środkową częścią pleców. Obserwuje się występowanie wklęsłych pleców, wypięty do przodu brzuch oraz wypchnięte do tyłu i odstające pośladki.

Wada postawy, jaką jest lordoza lędźwiowa może się również wiązać z występowaniem wielu nieprzyjemnych dolegliwości. Mogą się pojawiać takie objawy jak:

• dolegliwości bólowe w części lędźwiowej kręgosłupa, które są związane z nadmiernym obciążeniem,
• trudności z chodzeniem,
• ból podczas długotrwałego chodzenia lub siedzenia,
• dolegliwości bólowe podczas podnoszenia i dźwigania ciężkich przedmiotów,
• uczucie napięcia spowodowane uciskiem na narządy wewnętrzne,
• ból brzucha oraz uczucie pełności,
• zaburzenia procesu wypróżniania się i oddawania moczu,
• uczucie dyskomfortu w pozycji leżącej na plecach,
• ból wywołany uciskiem na nerwy lub rdzeń kręgowy,
• skurcze mięśniowe,
• drętwienie i mrowienie kończyn dolnych.

Jak wygląda lordoza u dzieci?

Hiperlordoza może występować zarówno u osób dorosłych, jak i u dzieci. Często trudno jest określić przyczynę pojawiającej się w dzieciństwie lordozy. Nazywa się ją wówczas łagodną młodzieńczą lordozą. Występuje ona wówczas, gdy mięśnie wokół bioder dziecka są zbyt mocno napięte lub słabe. Ten typ lordozy zwykle ustępuje samoistnie podczas rozwoju dziecka.

Lordozie występującej u dzieci należy się bacznie przyjrzeć. Niekiedy może być ona wynikiem zwichnięcia stawu biodrowego. Taka sytuacja może mieć miejsce po różnego rodzaju urazach, np. upadku, czy wypadku samochodowym.

Lordoza u dzieci może wynikać również z innych przyczyn. Należą do nich:

• rdzeniowy zanik mięśni,
• dystrofia mięśniowa,
• mózgowe porażenie dziecięce,
• przepuklina oponowo-rdzeniowa,
• artrogrypoza, nazywana inaczej wrodzoną sztywnością stawów. 

Ponadto, lordoza u dzieci, podobnie jak u osób dorosłych, może być spowodowana także utrzymywaniem nieprawidłowej postawy ciała, niskim poziomem aktywności fizycznej oraz otyłością.

Czy lordozę da się wyleczyć?

W większości przypadków hiperlordozę można korygować poprzez odpowiednio dobrane ćwiczenia. Korekcja hiperlorodozy ma na celu poprawę postawy ciała, jak również wyeliminowanie, czy też zmniejszenie dolegliwości bólowych. Odpowiednie ćwiczenia mogą skorygować postawę, jak również zapobiegać pogłębianiu się wady. Pamiętaj jednak, że ważne jest abyś pozostawał pod opieką specjalisty – lekarza oraz fizjoterapeuty, którzy wskażą Ci jakie ćwiczenia powinieneś wykonywać, z jaką częstotliwością, a przede wszystkim wskażą Ci poprawną technikę. Nawet, gdy będziesz regularnie wykonywać ćwiczenia, ale technika ich wykonywania będzie niepoprawna, nie osiągniesz pożądanego celu, a możesz doprowadzić do nasilenia dolegliwości bólowych. Większość ćwiczeń możesz oczywiście wykonywać samodzielnie w domu, jednak zalecany jest uprzedni instruktaż przeprowadzony przez profesjonalistę. Jeśli hiperlordoza wynika z nadmiernej masy ciała, konieczne jest podjęcie próby zmniejszenia masy ciała. Najlepiej, aby proces ten odbywał się pod opieką dietetyka i fizjoterapeuty.

Dodatkowo, w leczeniu hiperlorodozy niekiedy zaleca się również terapię manualną. Ma ona na celu zwiększenie zakresu ruchu w obrębie kręgosłupa oraz obręczy barkowej. U niektórych osób korekcja hiperlordozy wymaga noszenia gorsetu ortopedycznego. Jego nacisk powoduje wymuszenie właściwego ustawienia kręgosłupa. Rzadziej, w bardzo zaawansowanych przypadkach, konieczne może okazać się przeprowadzenie leczenia operacyjnego.

Jakimi ćwiczeniami leczyć lordozę?

W celu korygowania lordozy oraz zapobiegania jej wystąpieniu konieczne są regularne ćwiczenia korekcyjne. Aby przyniosły one oczekiwane efekty, powinny być wykonywane minimum 3 razy w tygodniu. Ćwiczenia te nie są skomplikowane i bez problemu możesz je wykonywać w domu. Nie wymagają również poświęcenia dużej ilości czasu. Pamiętaj jednak, że najważniejsze jest prawidłowe wykonywanie ćwiczeń. Dlatego też warto skonsultować się z fizjoterapeutą, który oceni Twoją technikę wykonywania ćwiczeń, pokaże jakie ćwiczenia wykonywać oraz przekaże cenne wskazówki.

Do podstawowych ćwiczeń przy hiperlordozie, które możesz wykonywać w domu należą:

• pozycja kota-krowy – przyjmij pozycję klęku podpartego. Kolana powinny znajdować się pod biodrami i być rozstawione na szerokość bioder. Dłonie rozstaw na szerokość barków i rozstaw na szerokość barków. Rozpocznij od pozycji neutralnej, nie wyginając kręgosłupa w żadną stronę. Oddychaj spokojnie. Podczas głębokiego wydechu wygnij kręgosłup w stronę sufitu, opuszczając głowę do dołu. Pozostań przez chwilę w tej pozycji. Następnie weź głęboki wdech i rozluźnij kręgosłup wyginając go do dołu, pozostawiając jednocześnie głowę i pośladki uniesione ku górze. Utrzymaj pozycję przez kilka sekund. Wykonaj 10 – 15 powtórzeń.
• skłon japoński – przyjmij pozycję klęku podpartego. Usiądź na piętach, wysuwając równocześnie wyprostowane ręce do przodu. Utrzymaj pozycję przez kilka sekund i wróć do pozycji neutralnej. Powtórz 10 – 15 razy.
• połóż się na plecach, wyprostuj nogi. Unieś prawą nogę zgiętą w kolanie, obejmij ja dwiema rękami i przyciągnij do klatki piersiowej. Lewa noga pozostaje wyprostowana na podłodze. Utrzymaj pozycję przez kilka sekund. Powtórz ćwiczenie z lewą nogą. Wykonaj 10 – 15 powtórzeń.

Lordoza – jakich ćwiczeń unikać?

Chociaż w przypadku hiperlordozy wskazane są ćwiczenia korekcyjne, to jednak są również takie, których powinno się unikać. Należą do nich:

• stanie na rękach,
• skłony w tył,
• przerzuty bokiem,
• kołyski.

Ponadto, zaleca się unikanie zajęć z baletu, gimnastyki artystycznej, akrobatyki oraz pływania żabką i na plecach.

Jak spać z lordozą?

Sen jest niezwykle ważny dla naszego organizmu, dlatego też powinniśmy zadbać o jego jakość. Ważna jest nie tylko długość snu, ale również to jak śpimy. Przy problemach z kręgosłupem musimy zwrócić uwagę na to, w jakiej pozycji zasypiamy. Śpiąc na plecach, zadbaj o to, aby głowa znajdowała się w jednej linii z kręgosłupem. Pod kolana warto położyć poduszkę. Jeśli śpisz na boku, głowa powinna stanowić przedłużenie kręgosłupa, natomiast nogi powinny być zgięte w kolanach i biodrach. Między kolana możesz włożyć poduszkę. Unikaj spania na brzuchu. Taka pozycja wymusza nienaturalne ułożenie szyi oraz powoduje nacisk na klatkę piersiową, brzuch oraz narządy wewnętrzne.

Piśmiennictwo:

1. Zwierzchowaska A. Ocena wpływu krzywizn kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej na dolegliwości mięśniowo-szkieletowe u młodych osób, Medycyna Pracy 2018, 69(1), 29–36
2. Domasławska D. Kształtowanie się kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej u dziewcząt, Fizjoterapia 2008, 16(4), 17–34
3. http://krzysztoftrzeciak.pl/cms/index.php/component/content/article?id=16 dostęp online: wrzesień 2022