Lewatywa – czym jest i dlaczego powinniśmy ją stosować?

Spis Treści

Co to jest lewatywa?

Lewatywa należy do zabiegów medycznych. Inaczej nazywana jest wlewem doodbytniczym. Można się również spotkać z jej łacińską nazwą, która brzmi enema. Stosuje się ją w celu usunięcia zalegających mas kałowych oraz resztek niestrawionych pokarmów z jelita grubego, a dokładniej z odcinka esicy i odbytnicy. Przeprowadzenie zabiegu lewatywy polega na wprowadzeniu płynu o temperaturze ok. 36 st. C poprzez odbyt do okrężnicy. Płynem tym najczęściej jest roztwór soli fizjologicznej. Niekiedy dodaje się do niego inne składniki, jak wyciąg z rumianku, glicerynę, parafinę, czy olej oliwkowy. Po kilku minutach wprowadzony płyn zostaje wydalony, a wraz z nim zawartość jelit.

Wskazaniem do przeprowadzenia lewatywy są uporczywe i nawracające zaparcia. Należy jednak pamiętać, że w pierwszej kolejności powinny zostać wprowadzone zmiany w dotychczasowej diecie. Należy spożywać posiłki lekkostrawne z dużą zawartością błonnika pokarmowego, pić odpowiednią ilość płynów oraz zwiększyć poziom aktywności fizycznej. Doraźnie można wykorzystać preparaty na zaparcia o właściwościach osmotycznych. W przypadku jednak, gdy wszystkie te metody zawiodą i zaparcia nadal nie ustępują, zasadne może być zastosowanie lewatywy. Zabieg ten przeprowadza się również u pacjentów przed zabiegami chirurgicznymi oraz diagnostycznymi (np. kolonoskopią, czy badaniem laparoskopowym). Lewatywa może też zostać przeprowadzona na życzenie kobiety przed porodem.

Chociaż obecnie lewatywa zaliczana jest do zabiegów medycznych, to w przeszłości często traktowana była jako zabieg kosmetyczny. Historia jej stosowania sięga starożytności, zaś największą popularnością zabieg ten cieszył się w XVII wieku wśród francuskiej arystokracji. Zabieg traktowany był wręcz jako element codziennej pielęgnacji i przeprowadzany był codziennie. Do wlewów doodbytniczych dodawano różne substancje, jak zioła, pachnidła, czy alkohol. Warto również wspomnieć, że w dawniejszych czasach lewatywa uważana była wręcz za remedium na wszelkie dolegliwości od bólu głowy po choroby zakaźne.

Czy lewatywa boli?

Chociaż lewatywa u większości osób budzi negatywne skojarzenia, to jednak zabieg ten nie jest bolesny. Wiąże się on również z niską inwazyjnością. Do odbytu pacjenta wprowadzana jest miękka rurka. Dla zwiększenia komfortu pacjenta na rurkę zwykle nanosi się niewielką ilość wazeliny, która ułatwia zabieg oraz zmniejsza ryzyko podrażnienia śluzówki. Zabieg ten może wiązać się z niewielkim dyskomfortem, szczególnie gdy wykonywany jest przez osobę trzecią. Związany jest bowiem z bardzo intymną sferą. Niemniej jednak lewatywa nie jest zabiegiem powodującym dolegliwości bólowe.

Lewatywa – jak zrobić?

Lewatywa najczęściej przeprowadzana jest przez personel medyczny, jednak w niektórych przypadkach może zaistnieć konieczność przeprowadzenia tego zabiegu samodzielnie w domu. Przede wszystkim należy przygotować odpowiednio miejsce oraz niezbędne akcesoria. Decydując się na wykonanie domowej lewatywy, najlepszym miejscem do jej przeprowadzenia będzie łazienka. Przygotuj ręcznik lub matę, na której będziesz mógł się położyć. Z racji tego, że zabieg trwa kilkanaście minut, warto również przygotować sobie coś do przykrycia. Przygotuj wybrany roztwór do lewatywy oraz niezbędne akcesoria. Warto również zaopatrzyć się w wazelinę, która ułatwi wprowadzenie kanki do odbytu.

Po przygotowaniu miejsca oraz wszelkich akcesoriów, możesz przystąpić do zabiegu. Na wysokości ok. 50 cm nad sobą zawieś zbiornik, w którym znajduje się płyn do wlewu. Jeśli korzystasz z gotowego roztworu w specjalnej butelce pomiń ten etap. Ułóż się na lewym boku, zaaplikuj niewielką ilość wazeliny na rurkę, a następnie wprowadź ją do odbytu. Rozpocznij wpuszczanie płynu. Podczas lewatywy staraj się spokojnie oddychać. Po zaaplikowaniu całości roztworu usuń rurkę z odbytu i staraj się utrzymać płyn w środku tak długo jak to możliwe, jednak nie krócej niż 10 minut. Po upływie tego czasu skorzystaj z toalety, pozwalając na wypłynięcie całości wprowadzonego płynu wraz zalegająca treścią jelitową.

Jakie są przeciwwskazania do przeprowadzenia lewatywy?

Lewatywa nie jest zabiegiem zalecanym wszystkim pacjentom. Istnieją przeciwwskazania do jego przeprowadzenia. Zabieg ten nie może być wykonywany u osób, u których występują nieprawidłowości anatomiczne i/lub funkcjonalne dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Zalicza się do nich perforacje, niedrożność, wrzodziejące zapalenia. Przeciwwskazaniem są również nudności, wymioty, bóle brzucha oraz krwawienia z przewodu pokarmowego o nieustalonej przyczynie. Lewatywa nie powinna być wykonywana również u osób z chorobami układu krążenia, nerek, żołądka, w stanach ogólnego osłabienia oraz przy odwodnieniu. Lewatywy nie powinno się też wykonywać u kobiet w ciąży, z wyjątkiem okresu bezpośrednio przed porodem.

Domowa lewatywa

W przypadku konieczności przeprowadzenia lewatywy przed zabiegami chirurgicznymi, badaniami diagnostycznymi, czy też bezpośrednio przed porodem, zabieg ten wykonywany jest przez personel medyczny. Kiedy jednak problemem są uporczywe zaparcia, które nie ustępują pomimo zastosowania innych metod, po konsultacji z lekarzem lewatywa może być przeprowadzona samodzielnie w domu. Przed wykonaniem zabiegu upewnij się, że nie występują u Ciebie przeciwwskazania do jej przeprowadzenia. W warunkach domowych lewatywę możesz wykonać wykorzystując gotowe roztwory do lewatywy umieszczone w specjalnej butelce umożliwiającej przeprowadzenie zabiegu. Bez problemu dostaniesz je w każdej aptece. Możesz również nabyć zestawy przeznaczone do wykonania lewatywy, jak gruszka z kanką, wlewnik gumowy, czy zestaw do lewatywy. Wykonując lewatywę samodzielnie w domu pamiętaj, aby do płynu do wlewu nie dodawać żadnych innych składników niż te zalecone przez lekarza, bądź inną osobę z personelu medycznego. Dodatek różnych substancji może pogorszyć Twój stan zamiast go poprawić.

Czy lewatywa jest zdrowa?

Przeprowadzenie lewatywy u osoby, u której brak jest przeciwwskazań do jej wykonania nie niesie za sobą żadnych negatywnych konsekwencji zdrowotnych. Zabieg ten wykonany przed badaniami diagnostycznymi przyczynia się poniekąd do poprawy stanu zdrowia, gdyż dzięki oczyszczeniu jelita uzyskuje się czysty obraz, który pozwala na prawidłową ocenę stanu jelita oraz postawienie diagnozy lub wykluczenie choroby. Wydalenie zalegającej treści jelitowej w wyniku uporczywych zaparć również przynosi ulgę i poprawia komfort życia pacjenta. Pamiętaj jednak, że zabieg ten nie powinien być wykonywany zbyt często.

Na ile wystarcza lewatywa?

Jednorazowe przeprowadzenie zabiegu lewatywy powinno przynieść oczekiwany efekt w postaci oczyszczenia jelita grubego z zalegających mas kałowych oraz resztek niestrawionych pokarmów. Dlatego też nie jest konieczne powtarzanie lewatywy, jak również nie zaleca się jej częstego przeprowadzania. Warto również podkreślić, że lewatywa nie jest metodą odchudzającą. Pomimo, iż po jej przeprowadzeniu waga będzie wskazywać niższą wartość, to jednak jest to związane wyłącznie z utratą zalegającej treści jelitowej, a nie ubytkiem tkanki tłuszczowej.

Jak wygląda lewatywa przed porodem?

Przeprowadzenie lewatywy przed porodem nie jest konieczne, a decyzja o jej wykonaniu należy wyłącznie do kobiety rodzącej. Wiele kobiet decyduje się na ten zabieg, aby uniknąć wydalenia mas kałowych podczas akcji porodowej. Chociaż sytuacja ta jest zupełnie normalna, to jednak dla wielu kobiet bardzo krępująca. Dlatego też decydują się one na uprzednią lewatywę. Należy jednak podkreślić, że nie jest to obowiązkowa procedura i wykonuje się je jedynie na wyraźną prośbę pacjentki. Zaletą przeprowadzenia lewatywy przed porodem jest uniknięcie wydalenia mas kałowych podczas parcia. Dzięki temu zachowana jest większa higiena, jak również zwiększony jest komfort psychiczny rodzącej kobiety. Dodatkowo, po porodzie kobieta może odczuwać silne parcie, które w przypadku uprzedniego oczyszczenia jelita, nie będzie wymagało natychmiastowej wizyty w toalecie.

Źródła:

1. Dison N.: Technika zabiegów pielęgniarskich. PZWL, Warszawa 1998
2. Enema. Charakterystyka Produktu Leczniczego