Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego - metody i zalecenia

Spis Treści

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego - czym jest?

Choroba zapalna jelit, jaką jest WZJG, cechuje się nie do końca jeszcze poznaną etiologią, a także występowaniem okresów zaostrzeń i wyciszenia. To choroba przewlekła, najbardziej rozpowszechniona w Europie i Ameryce Północnej, zwłaszcza u rasy białej. Średnio 10 na 100 000 osób choruje na WZJG, przy czym większość pacjentów stanowią młodzi dorośli w wieku 20-40 lat. Nie oznacza to jednak oczywiście, że wrzodziejące zapalenie jelita grubego u dzieci czy też u starszych osób nie może się pojawić. Kobiety i mężczyźni chorują podobnie, pod względem częstotliwości występowania. Jednocześnie też WZJG i inne choroby zapalne jelit częściej pojawiają się u mieszkańców dużych aglomeracji oraz pracujących w biurze – zatem jak widać czynniki środowiskowe mogą mieć duże znaczenie w rozwoju choroby. W przebiegu choroby dochodzi często do odwodnienia pacjenta z powodu utrzymujących się biegunek, a także do ogólnego wyniszczenia i niedożywienia – to z uwagi zarówno na przewlekłe biegunki, jak i problemy z wchłanianiem składników odżywczych z jelita do krwi.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – objawy

Pierwszym poważnym objawem, który może świadczyć o WZJG, są krwiste biegunki. Wypróżnianie w przebiegu WZJG może mieć miejsce nawet do 20 razy dziennie. Może pojawiać się krwawienie z końcowych odcinków układu pokarmowego – wówczas w stolcu można znaleźć domieszkę świeżej krwi. Dodatkowo wśród objawów wymienia się:

• śluz w stolcu,
• bóle brzucha o kurczowym charakterze (mogą nasilać się bezpośrednio przed wypróżnieniem),
• uczucie nagłego parcia na stolec, także w nocy,
• gorączkę.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny

Jeszcze jakiś czas temu specjaliści uznawali, że jednym z głównych czynników rozwoju WZJG mogą być drobnoustroje ze środowiska zewnętrznego. Jednak obecnie ta koncepcja została odrzucona, gdyż nie udowodniono, by jakiekolwiek patogeny z zewnątrz rozwijały stan zapalny charakterystyczny dla WZJG (z owrzodzeniami). Najprawdopodobniej na rozwój choroby mają wpływ zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe, które oddziałują na procesy immunologiczne w błonie śluzowej jelita, a także modulują mechanizmy odporności wrodzonej. Dodatkowo ta kaskada różnych procesów immunologicznych oddziałuje na bakterie flory jelitowej, których skład i ilość zaczyna zmieniać się na niekorzyść człowieka. Nieprawidłowe funkcjonowanie mikrobiomu jelitowego z kolei może wpływać na mechanizmy odporności nabytej, przez co rozwija się stan zapalny i dochodzi do uszkodzenia tkanek jelita. Co ciekawe, palenie tytoniu może mieć charakter ochronny wobec wystąpienia WZJG – ale nie powinno to nikogo zachęcać do rozpoczęcia palenia papierosów w celach prozdrowotnych. Z drugiej strony wśród czynników ryzyka rozwoju WZJG wyróżnia się też: zakażenie Salmonella, Campylobacter, a także stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego a rak

Jeśli mamy objawy, które mogą wskazywać na chorobę zapalną jelit – nie czekajmy z diagnostyką. Bowiem toczący się w jelicie stan zapalny może sprzyjać rozwojowi nowotworów. Choroby zapalne jelit, w tym WZJG to czynnik zwiększający ryzyko pojawienia się raka jelita grubego.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – leczenie

Badania przydatne do zdiagnozowania wrzodziejącego zapalenia jelita grubego to przede wszystkim:

• Badanie kału (posiew kału, kalprotektyna, laktoferyna),
• Badanie krwi (morfologia krwi, ferrytyna, wysycenie transferryny, OB., CRP, leukocyty),
• Endoskopia,
• RTG,
• USG.

Jak wyleczyć wrzodziejące zapalenie jelita grubego? Niestety nie jest to choroba, którą w pełni można wyleczyć, ale można podtrzymywać ją w okresie remisji (wyciszenia). Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego zależy od stopnia rozwoju choroby i samopoczucia pacjenta. Wprowadza się wówczas odpowiednie zalecenia dietetyczne, a także farmakoterapię (preparaty kwasu aminosalicylowego, glukokortykosteroidy, leki immunomodulujące). W najpoważniejszych przypadkach stosowane jest leczenie chirurgiczne, najczęściej polegające na usunięciu jelita grubego i wydzieleniu zbiornika jelitowego z fragmentu jelita cienkiego.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego - dieta i przepisy kulinarne

Istotnym elementem zarówno profilaktyki, jak i leczenia WZJG jest dieta. Menu zawierające dużo tłuszczu, cukru, a także mięsa może sprzyjać rozwojowi WZJG, z kolei dostarczanie organizmowi dużej ilości błonnika, a zwłaszcza warzyw – może niwelować ryzyko rozwoju choroby. W przypadku, gdy mamy do czynienia ze zdiagnozowanym już WZJG, to dieta powinna być dopasowana indywidualnie. Najczęściej jednak zaleca się menu lekkostrawne, zawierające głównie błonnik rozpuszczalny (a nie nierozpuszczalny).

1. Glinkowski S., Marcinkowska D.: Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – ocena aktywności choroby na podstawie współcześnie stosowanych skal. Nowa Med 2018; 25(3): 123-137.
2. Gonciarz M. i wsp.: Wytyczne postępowania z chorymi na nieswoiste choroby zapalne jelit w praktyce lekarza rodzinnego. Lekarz POZ 2017; 1: 1-11.
3. Bartnik W.: Zakażenia i nieswoiste zapalenia jelit. Gastroenterologia Kliniczna 2013; 5 (2–3): 55–61.