Lecytyna – co to jest, właściwości, skutki uboczne, przeciwwskazania

Spis Treści

Czym jest lecytyna?

Lecytyną określa się grupę związków, które zaliczane są do fosfolipidów. Rdzeniem cząsteczki zawsze jest glicerol, do którego wiązaniem estrowym przyłączony jest kwas fosforowy i kwasy tłuszczowe. Rodzaj przyłączonych kwasów tłuszczowych uzależniony jest od pochodzenia lecytyny. Do rdzenia przyłączone są również cholina, inozytol, etanoloamina lub seryna.

Tak, jak wszystkie fosfolipidy, również i lecytyna jest amfifilowa. Oznacza to, że posiada zarówno części rozpuszczalne w wodzie (hydrofilowe), jak i części rozpuszczalne w tłuszczach (hydrofobowe). To sprawia, że są one zdolne do stabilizacji emulsji typu olej w wodzie, jak i emulsji typu woda w oleju. Charakteryzują się także zdolnością do obniżania napięcia powierzchniowego. Lecytynę po raz pierwszy pozyskano w żółtka jaja kurzego. Jest ona obecna również ziarnach soi, rzepaku, słoneczniku, czy rybach morskich.

W zależności od źródła pozyskiwania lecytyny różny jest jej skład. Lecytyna pochodząca z oleju sojowego i słonecznikowego charakteryzuje się dużą zawartością kwasów tłuszczowych omega-6, natomiast pozyskiwana z oleju rzepakowego zawiera przede wszystkim kwasy tłuszczowe omega-3. W związku z tym, w zależności od źródła pozyskiwania substancji, wykazuje ona odmienne właściwości. Pozytywne działanie lecytyny słonecznikowej jest zauważalne przede wszystkim w poprawie funkcjonowania układu krążenia. Przyczynia się do zmniejszenia poziomu cholesterolu LDL („złego” cholesterolu) i zwiększa udział frakcji HDL cholesterolu („dobrego” cholesterolu). Wpływa również korzystnie na pracę serca oraz układu pokarmowego. Wykazuje pozytywny wpływ na stan skóry poprzez zmiękczenie jej oraz łagodzenie podrażnień. Z kolei lecytyna sojowa wykazuje korzystny wpływ na układ krążenia oraz układ nerwowy. Zapobiega powstawaniu w naczyniach krwionośnych złogów miażdżycowych oraz zakrzepów, usprawnia pracę układu nerwowego oraz wspomaga prawidłowe funkcjonowanie wątroby.

W organizmie człowieka lecytyna stanowi przede wszystkim składnik błon komórkowych. Ponadto, jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, ponieważ bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych. Wpływa też na metabolizm cholesterolu. Dzięki właściwościom emulgującym jest szeroko stosowana zarówno w przemyśle spożywczym, jak i kosmetycznym.

Właściwości lecytyny

Lecytyna spełnia wiele pożytecznych funkcji w organizmie człowieka. Najbardziej znanym jej działaniem jest wspomaganie pamięci i koncentracji. Główną rolę odgrywa tu cholina, która pobudza układ nerwowy oraz wspomaga odbudowę tkanki mózgowej. Suplementacja tej substancji zalecana jest przede wszystkim w okresach wzmożonej aktywności intelektualnej, stąd też jej obecność w wielu popularnych preparatach skierowanych do studentów przygotowujących się do sesji. Jednak lecytyna jest wskazana nie tylko przy dużym wysiłku intelektualnym, ale również podczas stanów przeciążenia organizmu wysokim obciążeniem fizycznym. Dowiedziono także, że regularne spożywanie lecytyny wpływa na poprawę nastroju, jak również zmniejsza skutki uboczne depresji. Ponadto, lecytyna odgrywa rolę w metabolizmie tłuszczów, przyczynia się do obniżenia cholesterolu oraz poprawy krążenia krwi. Odgrywa ważną rolę w procesach przemiany materii. Dzięki właściwościom emulgującym, zapobiega tworzeniu się kamieni żółciowych. Działa ochronnie na wątrobę, zapobiegając jej marskości. Jako substancja tłuszczowa, zwiększa wchłanianie witamin A, D, E i K, które to są witaminami rozpuszczalnymi w tłuszczach. Lecytyna odgrywa niebagatelną rolę w zachowaniu sprawności seksualnej mężczyzn. Jest ona bowiem składnikiem płynu nasiennego, zaś zawarty w niej inozytol uczestniczy w jego wytwarzaniu. Lecytyna obecna jest w wielu produktach kosmetycznych. Znajduje tam zastosowanie przede wszystkim jako emulgator. Jednak traktowana jest również jako składnik aktywny ze względu na właściwości opóźniające procesy starzenia.

Lecytyna na pamięć

Najbardziej rozpowszechnioną właściwością lecytyny jest jej pozytywny wpływ na mózg. Lecytyna jest składnikiem otoczek mielinowych, które obecne są w komórkach układu nerwowego. Dodatkowo, składnikiem lecytyny jest cholina, która to stanowi prekursor acetylocholiny będącego ważnym przekaźnikiem w układzie nerwowym. Uczestniczy w przekazywaniu impulsów nerwowych w obrębie układu cholinergicznego. Pozytywnie wpływa na pamięć oraz zwiększa koncentrację. Warto również wiedzieć, że jeden ze składników lecytyny, a mianowicie inozytol przyczynia się do zwiększenia czułości receptorów serotoninowych w mózgu. To przyczynia się do większego wychwytu serotoniny, w wyniku czego dochodzi do poprawy nastroju i poprawy pamięci.

Lecytyna na odchudzanie

Ważnym zadaniem lecytyny jest udział w metabolizmie tłuszczów i cholesterolu. Lecytyna sprawia, że pochodzący z pożywienia tłuszcz rozpada się na mniejsze cząsteczki. Dzięki temu przyspieszone są procesy przemiany tłuszczów w organizmie. Ponadto, lecytyna wpływa na przyspieszenie procesów przemiany materii. Nie bez znaczenia pozostaje także jej wpływ na funkcjonowanie przewodu pokarmowego.

Lecytyna – skutki uboczne

Zażywanie lecytyny w postaci preparatów farmaceutycznych jest na ogół bezpieczne, a przeciwwskazaniem do jej stosowania jest głównie nadwrażliwość na tę substancję. Objawy niepożądane występują dopiero wówczas, gdy kilkukrotnie przekroczona jest zalecana dawka. Wówczas mogą pojawić się nieprzyjemne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego w postaci nudności, uczucia przepełnienia, biegunki, czy bólu brzucha.

Lecytyna – przeciwwskazania

Pomimo znikomych skutków ubocznych zażywania lecytyny, nie wszystkie osoby mogą ją bezpiecznie stosować. Unikać jej powinny przede wszystkim osoby z nadwrażliwością na lecytynę. Z uwagi na naturalne źródła pozyskiwania tego składnika, może on zawierać w swoim składzie różne alergeny, które to u osób wrażliwych mogą przyczynić się do wystąpienia objawów alergicznych.

Na lecytynę powinny też uważać osoby ze stwierdzonymi zaburzeniami układu krzepnięcia krwi. Wynika to z faktu, że substancja powoduje wzrost krzepliwości krwi. Unikać jej powinny także osoby stosujące leki o działaniu przeciwzakrzepowym.

Sprawdź również: Preparaty poprawiające pamięć i koncentrację

Źródła:

1. Jarosz M. Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Warszawa 2012.
2. Tayebati S.K., Amenta F. Choline-containing phospholipids: relevance to brain functional pathways. Clinical Chemistry and Laboratory Medicine 2013, 51(3), 513–521