Spis Treści
Co to jest fitoterapia?
Fitoterapia, zwana również ziołolecznictwem to jedna z najdawniej znanych ludzkości i najbardziej rozpowszechnionych na świecie terapii. Polega ona na wykorzystywaniu w leczeniu preparatów ziołowych sporządzonych z surowców pochodzenia naturalnego. Do produkcji leków ziołowych wykorzystuje się całe rośliny, ich części, bądź też ich kombinacje. W fitoterapii leki ziołowe wykorzystuje się zarówno w profilaktyce chorób, jak i ich leczeniu. Surowce roślinne najczęściej wykorzystywane są do sporządzania leków w postaci nalewek, wyciągów, syropów, tabletek i maści.
Ziołolecznictwo a fitoterapia
W dawnych czasach to zioła stanowiły podstawę leczenia wszelkich chorób. Ziołolecznictwo było wykorzystywane przez ludzkość od tysiącleci. Znajomość ziół, ich właściwości oraz sposobów sporządzania z nich preparatów leczniczych była niezwykle cenioną umiejętnością. Wiedza o roślinach leczniczych była przekazywana z pokolenia na pokolenie. Chociaż współcześnie ziołolecznictwo często ustępuje miejsca terapiom z wykorzystaniem leków pochodzenia syntetycznego, to jednak leki pochodzenia roślinnego nadal odgrywają ważną rolę we współczesnej medycynie. Są one źródłem substancji czynnych wielu leków zarejestrowanych do leczenia konkretnych jednostek chorobowych.
Fitoterapia jest współczesną gałęzią ziołolecznictwa. Terapia lekami roślinnymi nierzadko mylnie kojarzona jest z medycyną tradycyjną, bądź też medycyną alternatywną. Warto jednak wiedzieć, że fitoterapia jako metoda leczenia zaliczana jest do medycyny konwencjonalnej. Aby leki roślinne zostały dopuszczone do obrotu, muszą przejść przez procedury rejestracyjne, podobnie jak leki pochodzenia syntetycznego.
Fitoterapia i leki roślinne
Leki roślinne często traktowane są jako leki zupełnie bezpieczne, o dość słabym działaniu, które nie wywołują działań niepożądanych i których nie da się przedawkować. Takie skojarzenia mogą wynikać z faktu, że często są one stosowane do leczenia łagodnych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w stanach wzmożonego napięcia nerwowego, czy do łagodzenia dolegliwości dermatologicznych. Nie jest to jednak prawda. Warto przy tym wspomnieć, że leki o tak silnym działaniu jak morfina, czy atropina są właśnie lekami pochodzenia roślinnego.
Leki roślinne, tak samo jak leki syntetyczne, wywołują określone działanie profilaktyczne, bądź też lecznicze w wyniku zastosowania określonej dawki leku przez określony czas trwania terapii. Do ich produkcji wykorzystuje się rośliny, części roślin, bądź też ich mieszanki. Do przygotowywania leków wykorzystuje się wystandaryzowanych surowców. Oznacza to, że użyte do produkcji leków surowce muszą charakteryzować się stałym poziomem substancji aktywnych. Surowcami leczniczymi mogą być np. kwiaty, kłącza, liście, czy korzenie. Substancje aktywne natomiast to substancje, które obecne są w surowcu leczniczym i które odpowiadają za działanie leku. Leki roślinne, podobnie jak leki syntetyczne dostępne są w różnych postaciach farmaceutycznych. Są to m.in. wyciągi, nalewki, syropy, tabletki, kapsułki, maści, kremy, czopki.
Fitoterapia w praktyce – jak stosować zioła w codziennej diecie?
Chcąc utrzymać organizm w dobrym zdrowiu i wspomóc jego prawidłowe funkcjonowanie, warto wykorzystywać zioła w codziennej diecie. Jednym z najpopularniejszych sposobów wykorzystywania ziół na co dzień jest picie herbat ziołowych. Jest to bardzo dobry sposób, ponieważ poza dostarczaniem do organizmu dobroczynnych substancji, ułatwia utrzymywanie odpowiedniego nawodnienia. Regularne stosowanie odpowiednich ziół wpływa pozytywnie nie tylko na stan zdrowia, ale również poprawia wygląd włosów, skóry i paznokci. Herbatkami ziołowymi, po które warto sięgać na co dzień, są szczególnie te, które są bogate w makro- i mikroelementy oraz witaminy.
Innym sposobem na wprowadzenie ziół do diety jest wykorzystywanie ich jako przypraw. Nie tylko poprawiają smak potraw, ale równocześnie wywierają pozytywny wpływ na organizm. Wykorzystywanie ziół w kuchni często zalecane jest osobom, które ze względów zdrowotnych powinny ograniczyć spożywanie soli (np. osoby z nadciśnieniem tętniczym).
Najskuteczniejsze zioła w fitoterapii – praktyczny przewodnik
W fitoterapii, wykorzystywanych jest mnóstwo ziół. Są one stosowane w różnych problemach zdrowotnych od działania na układ nerwowy poprzez przewód pokarmowy aż po schorzenia dermatologiczne. Są jednak zioła, których zastosowanie warto znać, gdyż wykorzystuje się je w powszechnych dolegliwościach, które mogą dotyczyć każdego.
Ziołami, które warto włączyć do codziennej diety, są zioła o działaniu wzmacniającym na organizm i wspomagającym działanie układu odpornościowego. Zalicza się do nich dziką różę, która jest bogata w witaminę C oraz bioflawonoidy. Warto tu wspomnieć również o czosnku, który nazywany jest naturalnym antybiotykiem. Ma on działanie przeciwzapalne, działa przeciwdrobnoustrojowo oraz ma pozytywny wpływ na układ krążenia. Nie można też zapomnieć o jeżówce purpurowej, która daje dobre efekty w leczeniu infekcji oraz wspomaganiu układu odpornościowego.
Dla wielu z nas przydatne mogą być zioła, która poprawiają zdolności umysłowe. Jednym z najpopularniejszych wśród nich jest żeń-szeń, który wykazuje działanie adaptogenne, a więc poprawia sprawność fizyczną i psychiczną. Innym ziołem z tej grupy jest miłorząb japoński, który działa poprzez poprawę krążenia mózgowego.
Na co dzień przydatne mogą być też zioła o działaniu uspokajającym. W tym celu przydatne są m.in. melisa lekarska, chmiel zwyczajny, kozłek lekarski oraz lawenda wąskolistna.
Dość częstymi dolegliwościami, z którymi możemy sobie poradzić domowymi sposobami, są problemy trawienne. Zioła, które wykorzystuje się w tym celu to np. koper włoski, mięta pieprzowa, melisa lekarska, dziurawiec zwyczajny, szałwia lekarska.
Bibliografia:
- Tuszyński PK: Zeszyty Apteczne: Ziołolecznictwo w praktyce. Opieka.farm, Kraków 2019
- Senderski M.E.; Prawie wszystko o ziołach; Podkowa Leśna 2007; Wydawca M. E. Senderski
mgr farm. Patrycja Jakimik Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
NowaFarmacja.pl
Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Uczestniczy w licznych szkoleniach z zakresu opieki farmaceutycznej. Na co dzień pracuje jako farmaceuta w aptece, gdzie z pasją i zaangażowaniem dzieli się swoją wiedzą z pacjentami.