Spis Treści
Rak jajnika – objawy
Rak jajnika to choroba, która początkowo nie daje żadnych objawów. Dolegliwości pojawiają się dopiero wówczas, gdy wielkość guza osiąga znaczne rozmiary, co jest równoznaczne z zaawansowanym rozwojem choroby. Najczęściej odczuwane są wówczas objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak:
- uczucie pełności w jamie brzusznej,
- wzdęcia,
- odbijania,
- bóle w podbrzuszu,
- powiększenie obwodu brzucha.
Dodatkowo może występować złe samopoczucie, nasilone zmęczenie, osłabienie i utrata apetytu. Ze względu na fakt, że objawy te są niespecyficzne, bardzo często pozostają zlekceważone przez kobiety i traktowane jako zwykłe dolegliwości gastryczne.
Niekiedy mogą pojawiać się również objawy ze strony narządu rodnego, takie jak krwawienia z pochwy, czy uczucie ucisku w podbrzuszu. Dla późnej fazy choroby charakterystyczne są problemy z oddawaniem moczu, takie jak uczucie parcia na mocz oraz ból przy oddawaniu moczu.
Rak jajnika – przyczyny
Przyczyny rozwoju raka jajnika nie są do końca poznane. Wymienia się jednak czynniki, które zwiększają ryzyko wystąpienia tej choroby. Należą do nich:
- nosicielstwo mutacji genu BRCA1 lub BRCA2,
- wrodzony zespół Lyncha,
- niepłodność,
- późne macierzyństwo,
- występowanie cykli bezowulacyjnych, wymagających stymulacji owulacji,
- nakłucia jajnika w celu pobierania oocytów,
- hiperestrogenizm,
- endometrioza,
- otyłość,
- palenie papierosów,
- dieta wysokotłuszczowa oraz dieta z niską zawartością błonnika i witamin,
- wiek okołomenopauzalny,
- długotrwała ekspozycja na talk.
Z kolei, czynniki takie jak duża liczba ciąż, karmienie piersią oraz stosowanie antykoncepcji hormonalnej, przyczyniają się do zmniejszenia ryzyka rozwoju raka jajnika. Jest to związane z hamowaniem owulacji i swego rodzaju okresowym wyciszeniem jajników.
Rak jajnika – rokowania
Rokowania w raku jajnika są uzależnione przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby. Niestety, u zdecydowanej większości kobiet z rakiem jajnika, choroba ta rozpoznawana jest w zaawansowanym, III i IV stadium choroby. W dużej mierze wynika to z faktu, że w początkowych stadiach choroba ta nie daje objawów, a wykrywana jest zazwyczaj przypadkowo. Dodatkowo początkowe objawy choroby są niespecyficzne i powiązanie ich z chorobą nowotworową nie jest oczywiste. Szanse na przeżycie 5 lat w III i IV stadium raka jajnika szacowane są na 30 – 50%. Im wcześniej wykryta choroba, tym większe są szanse na wyleczenie. Właściwe rozpoznanie i odpowiednio prowadzone leczenie w I i II stadium choroby, zwiększa szanse wyleczenia do 75%.
Rak jajnika – przerzuty
U większości kobiet chorujących na raka jajnika dochodzi do tzw. rozsiewu otrzewnowego. Polega on na występowaniu guzów na innych narządach jamy brzusznej. Jest to spowodowane tym, że jajniki są narządami leżącymi swobodnie w jamie brzusznej. To sprawia, że zmienione nowotworowo komórki mogą swobodnie przemieszczać się na sąsiadujące narządy. Nowotwór jajnika może rozprzestrzeniać się na jelita, wątrobę, śledzionę oraz inne tkanki. Przerzuty raka jajnika bardzo często obserwowane są również w węzłach chłonnych, gdzie komórki rakowe przemieszczają się drogą limfatyczną.
Rak jajnika – leczenie
Podstawową metodą terapii raka jajnika jest leczenie operacyjne. Ma ono na celu usunięcie możliwie największej powierzchni tkanki nowotworowej. Ze względu na fakt, że rak jajnika często daje przerzuty na sąsiadujące narządy jamy brzusznej, nierzadko konieczne jest usunięcie fragmentów zajętych narządów, np. jelita, śledziony.
Następnym etapem leczenia jest chemioterapia. Polega ona na dożylnym podawaniu leków niszczących komórki nowotworowe. Złotym standardem w chemioterapii raka jajnika jest połączenie karboplatyny i paklitakselu. W przypadku nawrotów raka jajnika, które niestety zdarzają się dość często, bo aż w 30% przypadków, stosuje się chemioterapię z wykorzystaniem różnych rodzajów leków cytostatycznych. Niekiedy ponownie przeprowadza się leczenie operacyjne.
Radioterapia jako metoda leczenia raka jajnika wykorzystywana jest zwykle jedynie w leczeniu paliatywnym lub objawowym.
Cytologia a rak jajnika
Cytologia jest niezwykle ważnym badaniem. Regularnie przeprowadzana pozwala na wczesne wykrycie raka szyjki macicy. W przypadku, gdy wynik poprzedniej cytologii był prawidłowy i u danej kobiety nie występują czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy, badanie to powinno być wykonywane co najmniej raz na 3 lata. Biorąc jednak pod uwagę indywidualną sytuację kobiety, ginekolog może zalecić częstsze przeprowadzanie badania. Cytologia nie pozwala jednak na wykrycie raka jajnika.
Torbiel jajnika a rak
Torbiele jajnika nie są tożsame z rakiem jajnika. Są to zmiany łagodne, które zazwyczaj nie dają żadnych dolegliwości. Najczęściej rozpoznawane są przypadkowo podczas rutynowego ginekologicznego badania USG. Objawy związane z torbielami jajnika występują wówczas, gdy osiągają one znaczne rozmiary. Kobiety zgłaszają wtedy bóle brzucha, wzdęcia oraz zwiększoną częstość oddawania moczu.
Czy rak jajnika boli?
Rak jajnika we wczesnych stadiach przebiega bezobjawowo. Dolegliwości bólowe pojawiające się przede wszystkim w obrębie jamy brzusznej występują dopiero wtedy, gdy guz osiąga znaczne rozmiary.
Sprawdź też: Radioterapia w leczeniu nowotworów
Bibliografia:
1. Menon U., Karpinskyj Ch., Gentry-Maharaj A. Ovarian cancer prevention and screening. Obestrics and Gynocology 2018, 131: 909-927
2. Blecharz P. Rak jajnika: przyczyny, objawy, leczenie i rokowania. Portal mp.pl
3. Basta A. i wsp., Zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej dotyczące diagnostyki i leczenia raka jajnika. Current Gynecologic Oncology 2017, 15(1): 5–23
mgr farm. Patrycja Jakimik Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
NowaFarmacja.pl
Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Uczestniczy w licznych szkoleniach z zakresu opieki farmaceutycznej. Na co dzień pracuje jako farmaceuta w aptece, gdzie z pasją i zaangażowaniem dzieli się swoją wiedzą z pacjentami.