Jakie są normy dla cholesterolu LDL?

Spis Treści

Cholesterol ldl - co to jest?

Zacznijmy od tego, czym jest frakcja LDL cholesterolu. Cholesterol ogółem składa się z wielu rodzajów cząsteczek, tak zwanych frakcji – w tym HDL, LDL, VLDL. Cały profil lipidowy obejmuje także triglicerydy. Wszystkie te elementy są niezbędne organizmowi człowieka do prawidłowego funkcjonowania. Cholesterol między innymi bierze udział w syntezie hormonów, kwasów żółciowych, a także jest składnikiem każdej komórki organizmu, a dokładniej błon komórkowych.

Frakcja LDL cholesterolu zwykle zajmuje największą część wartości całkowitego cholesterolu. Oblicza się ją na podstawie różnicy cholesterolu całkowitego i cholesterolu frakcji HDL. Frakcja LDL cholesterolu to tak zwane lipoproteiny o niskiej gęstości. Zyskała sobie ona miano „złego cholesterolu”, ponieważ nadmierne stężenie LDL jest czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Sam w sobie cholesterol frakcji LDL nie jest jeszcze czynnikiem krytycznym, ale problemem jest fakt, że lipoproteiny o niskiej gęstości są podatne na procesy utleniania. Gdy dochodzi do procesów oksydacji lipoprotein, stają się one bezpośrednio czynnikiem miażdżycorodnym.

Cholesterol ldl – normy

Normy na cholesterol LDL mogą być nieco odmienne w zależności od laboratorium, w którym zlecamy badania krwi w kierunku profilu lipidowego. Niektóre źródła mówią, że ogólnie wartość poniżej 130 mg/dl to ta najbardziej optymalna. Jednak najpopularniejsze i najbardziej powszechne normy LDL dla dorosłych są zależne także od innych czynników ryzyka i są następujące:

• przy małym ryzyku sercowo-naczyniowym – korzystne są wartości poniżej 115 mg/dl,
• przy umiarkowanym ryzyku sercowo-naczyniowym – korzystne są wartości poniżej 100 mg/dl,
• przy dużym ryzyku sercowo-naczyniowym – korzystne są wartości poniżej 70 mg/dl,
• przy bardzo dużym ryzyku sercowo-naczyniowym – korzystne są wartości LDL poniżej 55 mg/dl.

Przy czym na ryzyko sercowo-naczyniowe składają się między innymi takie kwestie, jak:

• choroby współistniejące – cukrzyca, otyłość, choroby nerek, choroby zapalne, nadciśnienie tętnicze, przebyte choroby układu sercowo-naczyniowego,
• palenie papierosów,
• wiek (powyżej 40-50 lat),
• historia chorób w rodzinie.

Cholesterol ldl – podwyższony

W zależności od tego, ile wynosi nasze ryzyko sercowo-naczyniowe (które, notabene, można sprawdzić za pomocą wyliczenia tak zwanego SCORE) – podwyższony LDL może oznaczać wartości powyżej już 70 mg/dl. Niestety nielicznym osobom, które są leczone w kierunku obniżenia wartości cholesterolu udaje się uzyskać takie wyniki (średnio 1 na 5 osób takie uzyskuje). Dlatego też uśredniając – wartość frakcji LDL cholesterolu optymalnie powinna być mniejsza, niż 130 mg/dl. Gdy jest wyższa, warto wprowadzić zmiany w diecie i trybie życia w celu obniżenia jej. W przeciwnym razie znacząco może wzrosnąć u nas ryzyko rozwoju takich problemów zdrowotnych, jak:

• udar mózgu,
• choroba wieńcowa i miażdżyca,
• choroba niedokrwienna serca,
• zaburzenia krążenia krwi,
• cukrzyca,
• miażdżyca.

A o tym, co warto zrobić na obniżenie cholesterolu – w kolejnych akapitach.

Cholesterol ldl – wyliczany

Wartość cholesterolu frakcji LDL w badaniach jest zwykle obliczana na podstawie stężeń innych czynników, których badanie przeprowadza się na czczo. Najprościej mówiąc, by wyliczyć wartość cholesterolu LDL, należy odjąć od całkowitego cholesterolu wartości cholesterolu HDL (lipoprotein o wysokiej gęstości) i triglicerydów.

Cholesterol ldl – bezpośredni

Czasami wyliczenie wartości cholesterolu LDL w sposób podany powyżej może być utrudnione. Na przykład dzieje się tak, gdy mamy do czynienia z bardzo wysokimi wartościami triglicerydów, na poziomie powyżej 200 md/dl. Także pobieranie próbek do badań nie na czczo może powodować problemy z wyliczeniem LDL. Wtedy też stosuje się badanie bezpośrednie frakcji LDL cholesterolu, pozwalające na dokładną ocenę tej wartości. Bezpośrednie badanie stężenia LDL nie musi być wykonywane na czczo, a do tego nawet wysoki poziom triglicerydów nie wpływa na ostateczny wynik.

Niektóre badania obejmują także wartość „nie-HDL” – odzwierciedla to zawartość w osoczu wszelkich lipoprotein, które mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie sercowo-naczyniowe. Z tego badania także korzysta się zwłaszcza wtedy, gdy z jakichś powodów nie można przeprowadzić dokładnego badania stężenia wartości cholesterolu frakcji LDL.

LDL cholesterol – co warto wiedzieć o badaniu?

Trzeba podkreślić, że do uzyskania rzetelnych wyników badania potrzebne jest uprzednie odpowiednie przygotowanie. I tak:

• Ostatni posiłek przed badaniem należy zjeść co najmniej 12 godzin przed,
• Badania wartości cholesterolu powinny być przeprowadzane u osób zdrowych, to znaczy nie w trakcie przechodzenia ostrej choroby czy infekcji, a także nie świeżo po inwazyjnych zabiegach (najlepiej odczekać około 6 tygodni po chorobie, zabiegu),
• Kobiety w ciąży mogą mieć wykonywane badanie profilu lipidowego, ale trzeba mieć na względzie, że wartości uzyskane w badaniu mogą być w naturalny sposób podwyższone przez fakt ciąży; rzetelne badanie cholesterolu LDL u ciężarnych można przeprowadzić po około 6 tygodniach od porodu.

Cholesterol ldl - jak obniżyć?

Można podjąć wiele kroków, by obniżyć podwyższony cholesterol LDL. Spośród nich najważniejsze i najbardziej skuteczne są:

• Wprowadzenie aktywności fizycznej w ilości najlepiej 30 minut dziennie (w stopniu lekkim i umiarkowanym), np. żywiołowy spacer, jazda na rowerze.
• Podjęcie diety o niskiej zawartości nasyconych kwasów tłuszczowych (najlepiej do 7% kaloryczności diety), a więc ograniczenie produktów takich, jak: tłuste i przetworzone mięsa, słodycze i wyroby cukiernicze, fast foody, tłusty nabiał (np. sery żółte, topione, śmietana). Należy unikać wszelkich produktów zawierających w składzie „utwardzone” lub „częściowo utwardzone” tłuszcze roślinne.
• Wprowadzenie do jadłospisu produktów, które korzystnie oddziałują na podniesienie wartości cholesterolu HDL i przez to mogą działać przeciwmiażdżycowo, w tym: orzechy, pestki, nasiona, awokado, tłuste ryby morskie (np. łosoś, śledź).
• Wzbogacenie menu o źródła błonnika, w tym: płatki owsiane, ryż brązowy, makaron pełnoziarnisty, grube kasze, np. gryczana, pęczak, a także otręby, pieczywo razowe, strączki i świeże warzywa.
• Wybieranie zdrowych tłuszczów do wzbogacenia jadłospisu i jednocześnie unikanie smażenia na nich: oliwa (z oliwek), olej z awokado, z orzechów włoskich, z pestek winogron, z czarnuszki, lniany.

Literatura:

1. Osanami A. i wsp.: Increased LDL-cholesterol level is associated with deterioration of renal function in males. Clinical Kidney Journal, 2022, vol. 15, no. 10: 1888–1895.
2. Robinson J. G.: Zmniejszanie stężenia cholesterolu LDL: jak mała powinna być wartość docelowa i czy leczenie hipolipemizujące jest bezpieczne? Current Cardiology Reports, 2008; no. 10: 481-487.
3. Szymański F. M.: Hipercholesterolemia jako najbardziej rozpowszechniony czynnik ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego w Polsce. O czym warto pamiętać w codziennej praktyce? Choroby Serca i Naczyń, 2014, vol. 11, no. 4: 204–211.