Jakie są korzyści z badania HSG? Kluczowe informacje dla pacjentów

Spis Treści

Zabieg HSG – co to jest i kiedy warto go wykonać?

Badanie HSG mogą wykonać kobiety, które podejrzewają u siebie niepłodność. Najczęstszymi przyczynami bezpłodności są:

• Niedrożność jajowodów,
• Nietypowa budowa jamy macicy,
• PCOS – zespół policystycznych jajników,
• Torbiele jajnika,
• Endometrioza,
• Mięśniaki macicy,
• Stany zapalne jajników, jajowodów, dróg rodnych,
• Wodniak jajowodu,
• Przebyte infekcje,
• Choroby niezwiązane z układem rozrodczym, ale utrudniające zajście w ciążę: cukrzyca, nadciśnienie, choroby weneryczne.

Jajowody są częścią układu rozrodczego kobiety i łączą jajniki z macicą. Do ich zadań należy umożliwienie przemieszczania plemników do komórki jajowej, stworzenie optymalnych warunków do zapłodnienia komórki jajowej w bańce jajowodu (najszerszej części jajowodu) i umożliwienie rozwoju powstałego zarodka oraz przemieszczenie go do jamy macicy z jajowodu.

Badanie HSG (histerosalpingografia) to badanie drożności jajników, jeden z najważniejszych zabiegów wykonywanych w trakcie diagnozowania niepłodności. W ramach histerosalpingografii wykonuje się serię zdjęć RTG, jednocześnie wykorzystując środek kontrastujący. Do badania wykorzystuje się aparat Roentgena, ale można zastosować także nowoczesny aparat USG.

HSG pozwala na:

• Ocenę kształtu macicy,
• Ocenę kształtu i drożności jajowodów,
• Wykrycie nieprawidłowości (zrostów, polipów, mięśniaków podśluzówkowych),
• Rozpoznanie zmian w budowie macicy, np. wad rozwojowych macicy, takich jak guzy.

Sono HSG – czym różni się od tradycyjnego?

Tradycyjne badanie HSG przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym albo po podaniu środka przeciwbólowego. Lekarz wprowadza wziernik do pochwy, dokonuje dezynfekcji i wprowadza cewnik do jamy macicy przez szyjkę macicy. Następnie wypełnia on znajdujący się końcu cewnika balonik uszczelniający, by zapobiec jego przesuwaniu się podczas badania. Lekarz wprowadza przez cewnik płyn kontrastujący i jednocześnie wykonywane są zdjęcia RTG albo kontrola przy użyciu aparatu USG. Lekarz ocenia przepływ płynu przez jamę macicy i jajowody. Swobodne przedostawanie się płynu do jamy brzusznej oznacza, że jajowody są drożne, podczas gdy zaburzony przepływ płynu kontrastującego oznacza nieprawidłowości. Cały zabieg trwa około 10 – 15 minut.

Badanie Sono-HSG pod względem skuteczności jest zbliżone do tradycyjnej histerosanpilgografii, jest jednak równocześnie znacznie mniej inwazyjne i zazwyczaj niemal bezbolesne. Do badania używa się kontrastu niejodowego, który nie wywołuje reakcji alergicznych. Najczęściej wystarcza użyć soli fizjologicznej. W trakcie badania Sono-HSG nie stosuje się promienia rentgenowskiego, dzięki czemu nie cierpią przy tym niedojrzałe komórki jajowe ani jajniki. Podczas tego rodzaju badania wykorzystuje się obrazowanie tradycyjne 2D, a przed badaniem zaleca się wizytę kwalifikacyjną.

Badanie HSG – jak się przygotować?

Kiedy wykonywane jest badanie Sono-HSG, przygotowanie jest niezbędne. Trzeba wykonać badanie krwi, USG, posiew z kanału szyjki macicy, badanie wirusologiczne i cytologię. Z kompletem wyników badań należy się zgłosić na badanie drożności jajowodów pomiędzy 8 a 12 dniem cyklu miesiączkowego. Zaleca się zazwyczaj przyjście na około kwadrans przed badaniem, mając ze sobą dowód osobisty, komplet wyników badań i historię choroby w przypadku choroby przewlekłej. Jeśli badanie HSG ma się odbywać w znieczuleniu ogólnym, wówczas pacjentka powinna się zgłosić do badania na czczo.

Ciąża po HSG

Sono-HSG a zajście w ciążę– czy istnieje powiązanie? Ciąża jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do przeprowadzenia badania, nie ma natomiast żadnych przeciwwskazań, żeby jeszcze w tym samym cyklu, w którym prowadzona była diagnostyka, podjąć współżycie, starać się o dziecko, a nawet zajść w ciążę.

Czy po HSG można iść do pracy?

Po zabiegu można od razu wracać do codziennego funkcjonowania. Nie ma potrzeby przechodzenia rekonwalescencji i nie ma żadnych ograniczeń co do podejmowania aktywności.

Sono-HSG – szacunkowe koszty

W przypadku HSG cena nie musi być żadną przeszkodą, ponieważ przy odpowiednich wskazaniach to badanie przeprowadzane jest na NFZ. Wykonywanie go prywatnie oznacza konieczność wydania 600 – 1000 zł, nie licząc kosztów znieczulenia. Maksymalnie wykonanie badania HSG kosztuje około 2500 – 3000 zł. 

Sono HSG – czy boli?

Niestety badanie HSG określane jest jako raczej bolesne, ponieważ jest zabiegiem inwazyjnym. Kobieta odczuwa w jego trakcie ból nieco silniejszy niż podczas miesiączki, ale trwa on krótko i mija natychmiast po usunięciu cewnika. Po badaniu również mogą się pojawiać skurcze i chwilowy ból, a jeżeli utrzymuje się on dłużej albo pojawiają się inne dolegliwości, należy się skonsultować z lekarzem.

HSG – możliwe powikłania

Najbardziej niebezpiecznie potencjalne powikłania po zabiegu histerosanpilgografii to infekcja pochwy i zapalenie przydatków. Po zakończeniu badania mogą się pojawiać skurcze i ból. Ryzyko wystąpienia powikłań zapalnych nie jest wysokie, jednakże lekarz może zadecydować o konieczności przyjmowania antybiotyków. Do powikłań po badaniu HSG należy ponadto plamienie z dróg rodnych i dyskomfort w podbrzuszu.

Bibliografia:

1. Chalazonitis A, Tzovara I, Laspas F, Porfyridis P, Ptohis N, Tsimitselis G. Hysterosalpingography: technique and applications. Curr Probl Diagn Radiol. 2009 Sep-Oct;38(5):199-205. doi: 10.1067/j.cpradiol.2008.02.003. PMID: 19632497.
2. Cue L, Mayer C, Martingano DJ. Hysterosalpingogram. 2024 May 6. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan–. PMID: 34283512.
3. Canday M, Yurtkal A, Kirat S. Evaluation and perspectives on hysterosalpingography (HSG) procedure in infertility: a comprehensive study. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2023 Aug;27(15):7107-7117. doi: 10.26355/eurrev_202308_33284. PMID: 37606121.

dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu

NowaFarmacja.pl

Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.

Dowiedz się więcej...