Jak żyć z niewydolnością serca? Praktyczny poradnik dla pacjentów

Spis Treści

Co to jest niewydolność serca?

Niewydolność serca występuje, gdy mięsień sercowy nie pompuje krwi tak dobrze, jak powinien. Krew często cofa się i powoduje gromadzenie się płynu w płucach i nogach. Nagromadzenie płynu może powodować duszność i obrzęk nóg i stóp. Słaby przepływ krwi może powodować, że skóra wydaje się niebieska lub szara.

Niewydolność serca – przyczyny

Niewydolność serca może być spowodowana osłabieniem, uszkodzeniem lub sztywnością serca. Jeśli serce jest uszkodzone lub osłabione, komory serca mogą się rozciągać i powiększać. Serce nie może wypompować potrzebnej ilości krwi. Jeśli główne komory pompujące serca są sztywne, nie mogą wypełnić się wystarczającą ilością krwi między uderzeniami.
Mięsień sercowy może zostać uszkodzony przez niektóre infekcje, intensywne spożywanie alkoholu, zażywanie narkotyków i niektóre leki stosowane w chemioterapii. Geny również mogą odgrywać pewną rolę.

Niewydolność serca – objawy

Objawy mogą rozwijać się powoli i być niezauważalne. Jednak w nagłych przypadkach pojawia się:

• duszność podczas aktywności lub podczas leżenia,
• zmęczenie i osłabienie,
• obrzęk nóg, kostek i stóp,
• szybkie lub nieregularne bicie serca,
• świszczący oddech,
• kaszel, który nie ustępuje lub kaszel, podczas którego pojawia się biały lub różowy śluz z plamami krwi,
• obrzęk okolicy brzucha,
• bardzo szybki przyrost masy ciała w wyniku gromadzenia się płynów,
• nudności i brak apetytu,
• trudności z koncentracją lub zmniejszona czujność,
• ból w klatce piersiowej, jeśli niewydolność serca jest spowodowana zawałem serca.

Ostra niewydolność serca

Ostra niewydolność serca jest szybkim początkiem lub pogorszeniem objawów niewydolności serca i jest częstą przyczyną hospitalizacji starszych pacjentów. Wiele wyzwalaczy może spowodować ostrą wcześniej istniejącej niewydolności serca, ale stan ten może również wystąpić nagle u pacjentów bez wcześniejszej historii tej choroby. Rozpoznanie stawia się na podstawie typowych cech klinicznych (np. duszności), wyników badań laboratoryjnych oraz wyników badań obrazowych (np. obrzęk płuc).

Przewlekła niewydolność serca

Przewlekła niewydolność serca to postępujący zespół, który powoduje pogorszenie jakości życia pacjenta i stanowi obciążenie ekonomiczne dla systemu opieki zdrowotnej. Pomimo postępów w kontroli chorób sercowo-naczyniowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, częstość występowania tej choroby nadal wzrasta.

Niewydolność serca zastoinowa

Zastoinowa niewydolność serca to przewlekła choroba, która występuje, gdy serce nie jest w stanie pompować krwi wystarczająco dobrze, aby zapewnić normalne zaopatrzenie organizmu. Krew i płyny z czasem gromadzą się w płucach i nogach. Najczęstszą przyczyną jest choroba wieńcowa. Czynniki ryzyka choroby wieńcowej obejmują: wysoki poziom cholesterolu i/lub trójglicerydów we krwi.

Niewydolność serca rokowania

Ogólnie rzecz biorąc, ponad połowa wszystkich osób, u których zdiagnozowano zastoinową niewydolność serca, przeżyje 5 lat. Około 35% przeżywa 10 lat. Wiek osoby w chwili rozpoznania może wpływać na rokowanie. Analizy podają, że 5-letni wskaźnik przeżycia dla osób poniżej 65 roku życia wynosił około 79%, podczas gdy wskaźnik ten wynosił około 50% dla osób w wieku 75 lat i starszych. Obecność chorób podstawowych lub chorób współistniejących, takich jak choroba niedokrwienna serca, może wpłynąć na oczekiwaną długość życia danej osoby. Badania pokazały, że choroby współistniejące są częste u pacjentów z niewydolnością serca i przyczyniają się do wyższych wskaźników śmiertelności. Cukrzyca występuje w 28% zgonów, a przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) w 16%.

Jak umiera się na niewydolność serca?

Niektóre osoby z niewydolnością serca są narażone na ryzyko nagłej śmierci, ponieważ może u nich rozwinąć się zagrażający życiu rytm serca. Może to doprowadzić do zatrzymania akcji serca. Niektóre osoby ze schyłkową niewydolnością serca mogą korzystać z wszczepionych urządzeń, które pomagają sercu pompować krew lub z przeszczepu serca. Jednak takie inwazyjne metody leczenia niosą ze sobą również ryzyko i potencjalne wady.

Czy niewydolność serca jest uleczalna?

Choroba nie jest uleczalna, ale wczesne wykrycie i leczenie może pomóc wydłużyć oczekiwaną długość życia. Przestrzeganie planu leczenia, który obejmuje zmiany stylu życia, może pomóc poprawić jakość życia. Czynniki ryzyka, takie jak otyłość, nadciśnienie i zła dieta, mogą negatywnie wpływać na perspektywy danej osoby.

Niewydolność serca - długość życia

Ogólnie rzecz biorąc, ponad połowa wszystkich osób, u których zdiagnozowano zastoinową niewydolność serca, przeżyje 5 lat. Około 35% przetrwa 10 lat.

Leki na niewydolność serca

W leczeniu niewydolności serca można stosować kombinację leków. Konkretne stosowane leki zależą od przyczyny niewydolności serca i objawów. Leki stosowane w leczeniu niewydolności serca obejmują: inhibitory konwertazy angiotensyny,  blokery receptora angiotensyny, beta blokery oraz diuretyki.

Źródło:

1. Arrigo, M., Jessup, M., Mullens, W. et al. Acute heart failure. Nat Rev Dis Primers 6, 16 (2020). https://doi.org/10.1038/s41572-020-0151-7