Jak zregenerować stawy

Spis Treści

Jak zregenerować chrząstkę stawową w kolanie?

Chrząstka stawowa jest tkanką twardą. Charakteryzuje ją jednak wysoki stopień elastyczności. Wynika to z faktu, że nawet 80% chrząstki stawowej stanowi woda, natomiast pozostała część to tzw. macierz, która jest żelową substancją, nadającą chrząstce stawowej kształt oraz umożliwiającą pełnienie jej funkcji. W skład owej macierzy wchodzi kolagen, proteoglikany oraz białka niekolagenowe. Wewnątrz macierzy zawieszone są komórki chrzęstne (chondrocyty). Chrząstka stawowa pokrywa powierzchnię stykających się ze sobą kości. W ten sposób zapobiega ścieraniu się ich, daje odporność na tarcie, jak również ułatwia poślizg podczas ruchu. Te cechy zapewniają amortyzację ruchów stawu oraz poruszanie się powierzchni stawowych.

Niestety, chrząstka stawowa może ulec degeneracji. Fizjologicznie, ubytki chrząstki stawowej pojawiają się wraz z wiekiem. Występują one u ponad połowy osób powyżej 40 roku życia. Do uszkodzenia chrząstki stawowej najczęściej dochodzi w wyniku nagromadzenia się mikrourazów. Powstają one wskutek podejmowania aktywności fizycznej bez odpowiedniego przygotowania. Chociaż aktywność fizyczna konieczna jest dla utrzymania prawidłowego funkcjonowania stawów, to jednak nie tyczy się to każdego rodzaju aktywności. Do aktywności obciążających stawy należą m.in. podnoszenie ciężarów, piłka nożna, taniec. Korzystna dla układu kostno-stawowego jest natomiast aktywność fizyczna o umiarkowanym nasileniu, nieobciążająca stawów, która będzie zapobiegała osłabieniu mięśni otaczających staw. Do uszkodzenia chrząstki stawowej prowadzą również niedoleczone kontuzje stawów, uszkodzenia więzadeł i ścięgien. Degeneracja chrząstki stawowej może mieć także związek z przebiegiem chorób metabolicznych, jałowej martwicy kości, zaburzeniami wydzielania wewnętrznego, neuropatiami, dysplazją oraz chorobami wirusowymi i genetycznymi. Duży wpływ na stan stawów ma także masa ciała. Wraz ze wzrostem masy ciała, zwiększa się obciążenie stawów, a tym samym wzrasta ryzyko uszkodzenia chrząstki stawowej. Chociaż choroby stawów dotyczą zarówno kobiet, jak i mężczyzn, to jednak zauważono, że u kobiet mają one cięższy przebieg. Do chorób stawów mogą również predysponować czynniki zawodowe. Problemy ze stawami często dotyczą osób, których praca wymaga częstego klęczenia, zginania stawów kolanowych, podnoszenia ciężkich przedmiotów, długotrwałego stania.

Degeneracja chrząstki stawowej związana jest z występowaniem różnych objawów. Przede wszystkim objawem zwiastującym nieprawidłowości występujące w tkance kostnej jest ból. Ból ten w początkowym stadium pojawia się zazwyczaj podczas ruchu, a ustępuje w spoczynku, często nasila się wieczorem. Największym problemem jest tzw. ból startowy, który polega na występowaniu dolegliwości bólowych podczas zapoczątkowania ruchu, np. podczas wstawania z krzesła. W przebiegu stanu zapalnego ból pojawia się również w czasie spoczynku, a do jego nasilenia dochodzi w nocy oraz nad ranem. Innym objawem jest sztywność stawów, która pojawia się przede wszystkim rano i znika po ok. 10 minutach. Kolejnym objawem są ograniczenia w ruchomości stawów. Powodują one trudności ze zgięciem, bądź wyprostowaniem kończyny. U osób z uszkodzoną chrząstką stawową mogą się także pojawiać trzeszczenia w stawach.

Wszelkie zmiany w chrząstce stawowej, które nie są leczone, prowadzą do pogorszenia jakości życia, zniekształcenia obrysów, a w konsekwencji mogą doprowadzić do niepełnosprawności. Dlatego tak ważne jest reagowanie na wszelkie zmiany, jak również wdrożenie zasad zapobiegających dalszej degeneracji chrząstki stawowej. Początkowo leczenie polega na stosowaniu środków farmakologicznych oraz niefarmakologicznych metod, w tym fizjoterapii. Niestety, nie jest możliwe całkowite odbudowanie uszkodzonej tkanki stawowej. Terapia jest długotrwała i nie zawsze pozwala na osiągnięcie stanu sprzed uszkodzenia. Celem leczenia zdegenerowanej chrząstki stawowej jest złagodzenie, bądź też zlikwidowanie dolegliwości, utrzymanie dotychczasowej sprawności oraz zapobieganie niepełnosprawności. Natomiast przy dużych zmianach zwyrodnieniowych niekiedy konieczna jest operacyjna odbudowa chrząstki stawowej.

Co na regenerację stawów?

Regeneracja stawów to proces długotrwały i wymagający systematyczności. Gdy występują dolegliwości o niewielkim nasileniu możliwe jest stosowanie preparatów wspomagających regenerację chrząstki stawowej, które to przyczynia się do zahamowania zmian degeneracyjnych. Obecnie dostępnych jest wiele preparatów tego typu. Większość z nich to suplementy diety, ale dostępne są również preparaty zarejestrowane jako leki. Należy jednak pamiętać, że stosowanie preparatów wspomagających regenerację chrząstki stawowej powinno być jednym z elementów terapii, ale nie jedynym. Co znajdziemy w preparatach na stawy?

Jedną z najczęściej pojawiających się substancji w preparatach na stawy jest siarczan glukozaminy. Jest to substancja, która naturalnie obecna jest w mazi stawowej. Podawany w preparatach farmaceutycznych, stanowi gotowy składnik do naturalnej syntezy proteoglikanów, które wchodzą w skład substancji podstawowej chrząstki. Siarczan glukozaminy wykazuje duże zdolności do zatrzymywania wody w tkankach łącznych, dzięki czemu nadaje im giętkość i sprężystość. Substancja ta łatwo rozpuszcza się w wodzie, dzięki czemu jest dobrze przyswajalna przez organizm. Siarczan glukozaminy pozyskiwany jest z owoców morza i znajduje się on m.in. w krewetkach, krabach, rakach. W związku z tym, preparatów z glukozaminą powinny unikać osoby z alergią na owoce morza. Zażywanie preparatów z glukozaminą może przynieść pożądane efekty jedynie podczas długotrwałego i regularnego stosowania.

Kolejną substancją bardzo często spotykaną w preparatach na stawy jest kwas hialuronowy. Stanowi on naturalny składnik struktur pozakomórkowych, występuje również w płynie maziowym oraz chrząstce stawowej. Przypisuje się mu działanie przeciwzapalne oraz zdolność amortyzacji drgań i ciężarów mechanicznych. Kwas hialuronowy wspomaga także utrzymanie lepkości płynu maziowego. Substancja ta stosowana jest również w postaci wstrzyknięć dostawowych, co przynosi efekt w postaci zmniejszenia dolegliwości bólowych nawet na kilka – kilkanaście miesięcy. Iniekcje takie podawane są do stawu kolanowego.

W preparatach na stawy znajdziemy również siarczan chondroityny. Substancja ta naturalnie wchodzi w skład chrząstki stawowej oraz kości. Jest to substancja bardzo często wykorzystywana w terapii uzupełniającej objawów choroby zwyrodnieniowej stawów. Siarczan chondroityny nadaje chrząstce właściwości mechaniczne i elastyczne. Przyczynia się on także do zahamowania procesów zapalnych w stawach i w ten sposób wykazuje właściwości przeciwbólowe. Hamuje on również aktywność enzymów przyczyniających się do degeneracji chrząstki, jednocześnie pobudzając syntezę proteoglikanów.

Innym składnikiem wspomagających regenerację stawów jest piaskledyna. Składa się ona z niezmydlających się frakcji oleju z soi oraz niezmydlających się frakcji oleju z awokado. Stosowanie tej substancji przyczynia się do zwiększenia wytwarzania kolagenu oraz zmniejszenia wytwarzania mediatorów stanu zapalnego przez chondrocyty (czyli komórki chrząstki stawowej).

W regeneracji chrząstki stawowej wykorzystuje się również kolagen. Kolagen jest białkiem wchodzącym w skład chrząstki stawowej. Jego zadaniem jest utrzymanie prawidłowego stanu kości oraz utrzymania masy mięśniowej.

Naturalne metody regeneracji stawów

Pamiętajmy, że regeneracja stawów to nie tylko stosowanie preparatów farmaceutycznych. Wiele zależy też od prowadzonego przez nas stylu życia. Dla prawidłowego funkcjonowania stawów ważne jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Nawet niewielkie zmniejszenie masy ciała, zmniejsza ryzyko choroby zwyrodnieniowej stawów, łagodzi jej przebieg, jak również przyczynia się do zmniejszenia dolegliwości bólowych.

Równie ważna jest podejmowanie aktywności fizycznej. Jednak musi być to aktywność odpowiednio dobrana przez rehabilitanta. Ćwiczenia mają na celu zwiększenie ruchomości w stawie, jak również wzmocnienie otaczających staw mięśni. Pamiętaj jednak, że po okresie rehabilitacji, powinieneś regularnie wykonywać zalecone ćwiczenia samodzielnie w domu. Tylko regularna aktywność fizyczna może zaowocować zmniejszeniem dolegliwości bólowych oraz poprawą w zakresie codziennego funkcjonowania.

W dysfunkcji stawów można się również wspomóc różnymi sprzętami ortopedycznymi, które mają na celu odciążenie stawu. Służą temu laski, kule, chodziki, jak i sprzęty stabilizujące staw, jak ortezy, czy korekcyjne wkładki do butów. Bardzo istotne jest też dobranie odpowiedniego obuwia, które będzie zmniejszało obciążenie kręgosłupa oraz stawów kończyny dolnej.

W przypadku występowania dolegliwości bólowych pomocne mogą być również zimne, bądź ciepłe okłady. Zimne okłady (np. z kostek lodu owiniętych w ręcznik) zmniejszają objawy stanu zapalnego oraz dolegliwości bólowe. Ciepłe okłady natomiast, np. w postaci termoforu lub okładów żelowych, powodują rozluźnienie mięśni i zmniejszenie bólu.

Przy problemach ze stawami warto też przyjrzeć się swojej diecie. Choć nie jest możliwe odbudowanie chrząstki stawowej poprzez dietę, to jednak pewne składniki mogą nasilać, a inne zmniejszać dolegliwości ze strony stawów. Ponadto, dla zmniejszenia dolegliwości związanych z chorobą zwyrodnieniową stawów często konieczne jest zmniejszenie masy ciała, w związku z tym w chorobie tej nierzadko zalecana jest dieta odchudzająca. Produkty, które powinniśmy wyeliminować lub też przynajmniej zmniejszyć ich udział w diecie przy problemach ze stawami, to przede wszystkim warzywa psiankowate (np. pomidory, ziemniaki), mięso oraz białe pieczywo. Składniki te mogą się przyczyniać do nasilenia stanu zapalnego. Korzystne natomiast będą ryby morskie (np. makrela, tuńczyk, łosoś, śledź, sardynki), które to stanowią bogactwo kwasów omega-3, wspomagających łagodzenie stanów zapalnych. Są one też źródłem witaminy D3. Warto również zadbać o włączenie do diety tłuszczów roślinnych (np. olej rzepakowy, olej lniany, oliwa z oliwek) oraz orzechów.

Piśmiennictwo:

1. Klimiuk P., Sierakowski S., Kita K., Lewandowski B., Muklewicz E. Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów. Nowa Medycyna 2002; 2
2.  Zimmermann – Górska I., Szczepański L. Choroba zwyrodnieniowa stawów. Portal mp.pl
3.  Charakterystyka Produktu Leczniczego Arthryl
4.  Charakterystyka Produktu Leczniczego Structum