Jakie objawy neurologiczne przyniesie niedobór witaminy D?

Spis Treści

Co powoduje niedobór witaminy D?

Niedobór witaminy D to sytuacja, w której w badaniu stężenia witaminy D we krwi otrzymujemy wartość poniżej normy. Norma wynosi 30-50 ng/ml, ale ta wyższa granica jest optymalna, zatem każdy wynik poniżej 50 ng/ml powinien nas zaniepokoić i zmotywować do suplementacji witaminy D. Ogólne objawy związane z niedoborem tego składnika w organizmie są bardzo niecharakterystyczne, zatem dość łatwo przeoczyć fakt, że to właśnie niedobór witaminy D za nie odpowiada. Mogą to być:

• Uczucie zmęczenia, problemy z regeneracją, szybka męczliwość,
• Bóle kostno-stawowe i mięśniowe,
• Pogorszona odporność, większa podatność na infekcje, częste chorowanie,
• Pogorszenie apetytu,
• Wypadanie włosów, osłabienie stanu paznokci,
• Powolne gojenie się ran, siniaków,
• Problemy z koncentracją, z zapamiętywaniem, obniżony nastrój.

Niedobór witaminy D - objawy neurologiczne

Badania podkreślają, że witamina D ma ogromne znaczenie w rozwoju i funkcjonowaniu układu nerwowego. Działa na przykład w taki sposób:

• Ochronnie na komórki nerwowe,
• Wspiera neuroplastyczność, czyli dopasowywanie się komórek nerwowych i ich grup do zmieniającego się otoczenia,
• Wzmaga produkcję czynników wspierających komórki nerwowe, np. czynnika wzrostu nerwów,
• Ma właściwości przeciwzapalne wobec tkanki nerwowej,
• Wpływa na niwelowanie produkcji czynników mogących zwiększać ryzyko rozwoju chorób neurodegeneracyjnych i niedokrwiennych układu nerwowego.

Osoby, które mają niedobór witaminy D, są jednocześnie bardziej narażone na: otępienie, chorobę Parkinsona, depresję, padaczkę, autyzm, schizofrenię czy stwardnienie rozsiane. Wskazuje się też na ogólne osłabienie funkcji poznawczych u ludzi z niewystarczającą ilością witaminy D w organizmie. Niestety objawy neurologiczne wynikające z niedoboru witaminy D nie są bardzo charakterystyczne, są uogólnione lub odłożone w czasie, dlatego trudno o bezpośrednie wiązanie ich z niedoborem witaminy D – przez to pacjenci często zbyt późno trafiają na badanie witaminy D w organizmie. Natomiast plusem jest fakt, że zazwyczaj odpowiednia suplementacja tej witaminy może cofnąć objawy neurologiczne i/lub niwelować objawy chorób neurologicznych, gdy te już wystąpią. Najczęściej takie objawy ze strony układu nerwowego to:

• przewlekłe zmęczenie, problemy ze snem,
• kłopoty z pamięcią, koncentracją, uczeniem się,
• bóle głowy, migreny,
• zły nastrój, smutek i brak motywacji, odczucia depresyjne (depresja).

Jak rozpoznać niedobór witaminy D?

Najlepszym testem oceniającym ilość witaminy D w organizmie jest badanie z krwi: 25(OH)D. Określa ono całkowite stężenie witaminy D. Mamy także do wyboru dwa inne badania – frakcję 25(OH)D2 i 25(OH)d3, one zaś są bardziej użyteczne dla ułatwienia monitorowania leczenia już zdiagnozowanego niedoboru witaminy D. Z kolei jeszcze jedno badanie – 1,25(OH)2D jest badaniem niezalecanym, może dawać często nieprawidłowe, zawyżone wyniki.

Niedobór witaminy D - jak uzupełnić?

Z uwagi na fakt, że witamina D nie jest związkiem występującym w żywności w odpowiednio dużej ilości – należy ją suplementować. Istnieją zalecenia ogólne i oficjalne, mówiące o suplementacji tej witaminy u każdego dorosłego w ilości 2000 IU w okresie jesienno-zimowym. Dodatkowo można tę suplementację przedłużać także na okres wiosenno-letni, jeżeli nie spełniamy zalecenia o codziennej ekspozycji na słońce z odsłoniętą większością skóry przez 15-20 minut. W niektórych przypadkach, jak np. u osób w podeszłym wieku, otyłych – można stosować dawkę 4000 IU.

W przypadku zdiagnozowanego niedoboru powyższa dawka 2000 IU dziennie jest niewystarczająca i należy ją zwiększyć. Ta kwestia powinna być indywidualnie rozpatrywana w porozumieniu z lekarzem prowadzącym, jednak zaleca się zwykle dawki do 10 000 IU dziennie.

Jak długo uzupełnia się niedobór witaminy D?

Biorąc pod uwagę powyższe zasady suplementacji, a także łatwość w dostępie do suplementów z witaminą D można stwierdzić, że niwelowanie niedoboru tego składnika jest stosunkowo proste. Jeżeli nie mamy do czynienia z problemami z wchłanianiem oraz spożywamy odpowiednie ilości tłuszczu w diecie – bowiem witamina D jest witaminą rozpuszczalną w tłuszczu – to wystarczy kilka-kilkanaście tygodni (oczywiście w zależności od stopnia niedoboru), by wrócić do suboptymalnej lub nawet optymalnej ilości witaminy D w organizmie. Badania wskazują, że ogólna dawka, jaką należy przyjąć, by osiągnąć stężenie witaminy D powyżej 30 ng/ml, to 600 000 IU. Oczywiście musi być ona odpowiednio rozłożona w czasie, w innym przypadku narażamy się na toksyczne działanie nadmiernych dawek witaminy D.

Pamiętajmy jednak, że nawet kiedy już osiągniemy prawidłowe stężenie witaminy D po suplementacji, musimy stosować dawkę podtrzymującą – zwykle 800-2000 IU dziennie.

Literatura:

1. https://chc.com.pl/rola-witaminy-d-w-prawidlowym-funkcjonowaniu-ukladu-nerwowego/ [dostęp dn. 5.10.2020 r.].
2. Kennel K. A. i wsp.: Niedobór witaminy D u dorosłych: kiedy badać i jak leczyć? Medycyna po dyplomie. 20, 5, 2011: 61-68.