Jak rozpoznać i leczyć przerost prostaty: poradnik dla mężczyzn

Spis Treści

Co to jest przerost prostaty?

Prostata to narząd, który występuje u mężczyzn. Inaczej nazywana jest gruczołem krokowym lub sterczem. Jest ona zlokalizowana pod pęcherzem moczowym. Umiejscowiona jest w taki sposób, że otacza początkowy odcinek cewki moczowej. Gruczoł krokowy swoim kształtem i wielkością przypomina orzech włoski. Jego zadaniem jest produkcja płynu wchodzącego w skład nasienia męskiego (spermy). Znajdują się w nim męskie komórki rozrodcze, czyli plemniki. Funkcją płynu produkowanego przez prostatę jest odżywianie plemników.

Wielkość prostaty wraz z wiekiem ulega stopniowemu powiększeniu. Zjawisko to rozpoczyna się u mężczyzn po 45. - 50. roku życia. U mężczyzn poniżej 50. roku życia przeciętna objętość prostaty wynosi 28 cm3, natomiast u panów powyżej 60. roku życia wynosi ona przeciętnie już 35 cm3. Te powiększenie gruczołu krokowego nazywane jest jego przerostem, bądź też inaczej łagodnym rozrostem stercza. Jak sama nazwa wskazuje, rozrost prostaty jest zaburzeniem łagodnym i nie ma charakteru nowotworu złośliwego.

Przerost prostaty – przyczyny i objawy

Przyczyny przerostu prostaty nie są do końca znane. Wiadomo, że wielkość gruczołu krokowego ulega stopniowemu powiększeniu wraz z wiekiem. Jest to związane z obniżonym poziomem testosteronu. W występowaniu tego zjawiska znaczenie mają też uwarunkowania genetyczne. Wymienia się również czynniki, które zwiększają ryzyko pojawienia się dolegliwości ze strony prostaty. Należą do nich nieprawidłowa masa ciała, palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, niski poziom aktywności fizycznej oraz nieodpowiednia dieta bogata w nasycone kwasy tłuszczowe.

Przy przeroście prostaty występują takie objawy, jak:

• słaby lub przerywany strumień moczu,
• dłuższy czas oddawania moczu,
• nagłe parcie na mocz,
• uczucie pełnego pęcherza pomimo oddania moczu,
• częste oddawanie moczu,
• opóźniony wypływ strumienia moczu,
• wysiłek podczas oddawania moczu,
• osłabiony strumień pod koniec oddawania moczu,
• potrzeba oddawania moczu w nocy,
• obniżony popęd seksualny,
• zaburzenia potencji.

Łagodny przerost prostaty – czym się charakteryzuje?

Łagodny przerost prostaty to schorzenie, które dotyka wielu mężczyzn. Może przebiegać z różnym nasileniem. U części mężczyzn jedynie w niewielkim stopniu wpływa na codzienne funkcjonowanie. U innych z kolei znacznie pogarsza jakość życia, wpływając negatywnie na wiele jego aspektów. Warto jednak pamiętać, że schorzenie te ma charakter postępujący, dlatego też ważne są regularne wizyty kontrolne u lekarza. Lekarz, który zajmuje się przerostem prostaty to urolog. Ponadto zaleca się, aby każdy mężczyzna po 40. roku życia zgłaszał się na regularne badania kontrolne prostaty.

Jak leczyć przerost gruczołu krokowego – leki i zabiegi

Przy przeroście gruczołu krokowego znaczenie ma zmiana stylu życia. W przypadku łagodnych dolegliwości ze strony prostaty, wprowadzenie tych zmian niektórym mężczyznom może przynieść znaczącą ulgę. Przy przeroście prostaty należy ograniczyć spożywanie kawy oraz alkoholu, które to wywierają drażniący wpływ na pęcherz moczowy. Bezpośrednio przed snem czy wyjściem z domu można zmniejszyć spożywanie płynów, aby uniknąć konieczności częstego korzystania z toalety. Pomocna może być też zmiana techniki oddawania moczu. Lepsze opróżnienie pęcherza oraz zwiększenie odstępu pomiędzy wizytami w toalecie można osiągnąć, oddając mocz dwukrotnie w krótkim odstępie czasu (kilku minut).

W terapii farmakologicznej łagodnego przerostu stercza wykorzystuje się leki z grupy blokerów receptorów α-adrenergicznych (doksazosyna, tamsulozyna, alfuzosyna) oraz inhibitorów 5 α-reduktazy (finasteryd, dutasteryd). Blokery receptorów α-adrenergicznych działają poprzez rozluźnienie mięśni dróg moczowych, co ułatwia opróżnianie pęcherza moczowego. Działanie tych leków zauważalne jest stosunkowo szybko, bo już po paru dniach. Pełne działanie leków uzyskuje się po 4 – 6 tygodniach stosowania. Inhibitory 5 α-reduktazy wykazują swoje działanie poprzez zmniejszenie objętości gruczołu krokowego. Efekt stosowania tych leków pojawia się trochę później, bo po ok. 6 miesiącach zażywania.

W leczeniu gruczołu krokowego wykorzystuje się też leczenie chirurgiczne. Zalecane jest ono mężczyznom, u których występują nasilone i uciążliwe objawy lub leczenie farmakologiczne okazało się nieskuteczne. Leczenie chirurgiczne polega na usunięciu nadmiaru tkanki w centralnej części gruczołu krokowego, dzięki czemu zostaje przywrócony prawidłowy odpływ moczu z pęcherza moczowego.

Czy przerost prostaty może się cofnąć?

Niemożliwe jest cofnięcie się przerostu prostaty. Należy też pamiętać, że jest to proces postępujący. W związku z tym zwykle nie udaje się go całkowicie zatrzymać. Niemniej jednak wdrożenie leczenia farmakologicznego u większości mężczyzn daje dobre efekty. Nawet 75 – 80% z nich odczuwa istotną poprawę jakości życia przy regularnym stosowaniu zaleconych leków.

Czy przerost prostaty to rak?

Łagodny przerost stercza nie jest tożsamy z rakiem. Przerost prostaty polega na zwiększeniu liczby komórek, jednak inaczej niż w przypadku raka, dotyczy to komórek zdrowych. Przerost prostaty ma charakter gruczolaka i związany jest z wpływem hormonów płciowych. Warto również podkreślić, że w odróżnieniu od złośliwego raka prostaty, rozrost gruczołu krokowego nie jest stanem zagrażającym życiu, lecz przede wszystkim wpływa na pogorszenie jakości życia.

Niemniej jednak pojawienie się objawów ze strony gruczołu krokowego powinno skłonić mężczyznę do wizyty u urologa i wykonania zleconych badań. Przerost prostaty nie jest rakiem, jednak wynikające z niego dolegliwości mogą maskować objawy raka. Z tego względu niezwykle ważne są regularne badania kontrolne. Obejmują one przede wszystkim badanie per rectum oraz oznaczenie poziomu PSA, czyli antygenu sterczowego.

Przerost prostaty a jazda na rowerze

U większości mężczyzn przerost prostaty nie stanowi powodu, dla którego musieliby zrezygnować z jazdy na rowerze. Podczas jazdy na rowerze prostata rzeczywiście narażona jest na nacisk. Długotrwały ucisk na prostatę u niektórych mężczyzn może skutkować takimi problemami, jak drętwienie, problemy z potencją, nietrzymanie moczu, czy zapalenie prostaty. Nie jest to jednak problem na tyle częsty, aby odradzać jazdy na rowerze wszystkim mężczyznom z przerostem prostaty. Warto również wiedzieć, że w sprzedaży dostępne są specjalne siodełka zaprojektowane w taki sposób, aby wyeliminować nacisk na prostatę.

Jazda na rowerze, jak i każda inna aktywność fizyczna wiąże się ze zdecydowanie większymi korzyściami niż ryzykiem. Ważne jest też, że regularna aktywność fizyczna, która wspomaga utrzymanie masy ciała na właściwym poziomie, jest czynnikiem zmniejszającym ryzyko wystąpienia nowotworów, a tym nowotworów układu moczowo-płciowego.

Przerost prostaty a seks

Przerost prostaty zwykle przekłada się na pogorszenie jakości życia seksualnego. Wynika to przede wszystkim ze zmniejszonego poziomu testosteronu, co przekłada się na obniżenie libido oraz problemów z erekcją. Ze względu na pojawiające się przy rozroście gruczołu krokowego zaburzenia równowagi skurczu i rozkurczu naczyń krwionośnych występują trudności z osiągnięciem i utrzymaniem wzwodu.

Bibliografia:

1. Drabczyk R. Łagodny przerost prostaty (stercza, gruczołu krokowego): przyczyny, objawy i leczenie
2. AUA guideline on the management of benign prostatic hyperplasia: diagnosis and treatment recommendations. Reviews in Urology 2004, 6(9): 46-52
3. Koźmińska E. M. Leczenie łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. Medycyna Po Dyplomie 2017, 02