Jak odczytywać wyniki morfologii krwi? Praktyczny poradnik

Spis Treści

Morfologia krwi – co to jest i co wykazuje?

Co to jest morfologia krwi? Morfologia krwi obwodowej to najczęściej wykonywane, podstawowe badanie krwi. Polega ono na jakościowej i ilościowej ocenie komórek krwi, czyli elementów morfotycznych. Należą do nich:

• Erytrocyty (krwinki czerwone),
• Leukocyty (krwinki białe),
• Trombocyty (płytki krwi),
• Krwinki płytkowe,
• Hemoglobina,
• Hematokryt (stosunek objętości czerwonych krwinek do objętości całej krwi).

W pełnym badaniu krwi zawarte są również inne wskaźniki, które mogą się okazać pomocne w ocenie procesu powstawania nowych krwinek. Zalicza się do nich:

1. MCV – wskaźnik mierzący wielkość czerwonych krwinek.
2. MCHC – stężenie hemoglobiny w określonej ilości erytrocytów.
3. MCH – średnia ilość hemoglobiny znajdującej się w krwince.
4. MPV – średni rozmiar płytek krwi.
5. RDV – różnice objętości pomiędzy poszczególnymi czerwonymi krwinkami.
6. PDW – różnice objętości pomiędzy poszczególnymi płytkami krwi.
7. Leukogram – miara ilości i procentowej zawartości różnych rodzajów białych krwinek.

Badanie krwi – morfologia – jest bardzo częstym zabiegiem w medycynie i można wykonywać ją z różnych powodów, np. dla uzyskania ogólnej oceny zdrowia. Lekarz może zlecić taki test w ramach badania profilaktycznego lub w celu wykrycia konkretnych chorób. Morfologię krwi wykonuje się także w celu zdiagnozowania choroby podstawowej, a lekarz zaleca badanie przy wystąpieniu niepokojących objawów: osłabienia, gorączki, zapalenia, krwawienia, zmęczenia. Morfologia krwi pełna pozwala monitorować rozwój choroby, jeśli ta wpływa na ilość krwinek oraz sprawdzać postępy w leczeniu, kiedy przyjmowane są leki wpływające na ilość komórek krwi.

Morfologia krwi – wyniki

Podstawowe wyniki uzyskiwane w morfologii krwi to:

• Liczba czerwonych krwinek, hemoglobina, hematokryt – te wskaźniki mierzą różne aspekty czerwonych krwinek. Spadek tych wskaźników może oznaczać stan anemiczny, natomiast ich wzrost – choroby wpływającej na serce,
• Liczba białych krwinek – leukopenia (niski poziom leukocytów) może oznaczać chorobę autoimmunologiczną, nowotwór lub problemy ze szpikiem kostnym, ich wzrost zaś wiąże się ze stanem zapalnym w organizmie albo infekcją,
• Liczba płytek krwi – odchylenia od normy są oznaką choroby podstawowej. 

Morfologia krwi – normy

Normy powstają na podstawie wyników 95% zdrowych przebadanych osób i klarują się następująco:

• RBC (liczba krwinek czerwonych na milimetr sześcienny) – kobiety: 4 – 5,4 mln, mężczyźni: 4,5 – 6 mln,
• HGB (stężenie hemoglobiny w gramach na decylitr) – kobiety: 12 – 16 g, mężczyźni: 13 – 18 g,
• WBC (liczba białych krwinek w tysiącach na milimetr sześcienny) – 4 000 – 10 000,
• PLT (liczba płytek krwi w tysiącach na milimetr sześcienny) – 150 000 – 400 000.

Morfologia krwi z rozmazem

Podstawowa morfologia jest ogólnym badaniem krwi, pozwalającym wykryć choroby istniejące w organizmie. Morfologię z rozmazem zleca się wtedy, gdy wyniki podstawowej odbiegają od normy i polega ona na analizie krwinek białych, czerwonych i płytek krwi wraz z określeniem składu procentowego krwinek białych. Jeśli lekarz zlecił morfologię u dziecka, warto każdorazowo przeprowadzić ją właśnie z rozmazem.

Morfologia krwi – pełna a podstawowa

Morfologia podstawowa to badanie erytrocytów, leukocytów, płytek krwi, hemoglobiny i hematokrytu. Morfologia pełna wzbogacona jest o opis parametrów płytkowych (MPV, PDW), czerwonokrwinkowych (MCH, MCHC, MCV), limfocytów, granulocytów, bazofilów i eozynofilów.

Morfologia krwi – jak się przygotować?

Morfologia krwi obwodowej wykaże prawidłowe wyniki pod warunkiem przestrzegania zasad. Przed pobraniem krwi dopuszczalne jest tylko wypicie niewielkiej ilości wody, nie można jeść posiłków. Przez co najmniej 12 godzin przed badaniem zaleca się unikać napojów kofeinowych, takich jak kawa oraz herbaty. Przez 3 doby przed badaniem powinno się powstrzymać przed spożywaniem  alkoholu. Leki zaleca się przyjąć dopiero po pobraniu krwi, chyba że polecenie lekarza nakazuje zażyć je wcześniej. Stres i menstruacja mogą wpływać na nieprawidłowości parametrów krwi.

Morfologia krwi – czy należy być na czczo?

Dieta bardzo mocno wpływa na szereg oznaczonych parametrów. Bezpośrednio po posiłku wzrasta stężenie glukozy i liczba leukocytów, dlatego krew powinna być pobierana na czczo, po upływie przynajmniej 10 – 12 godzin od ostatniego posiłku. Kolacja spożyta dzień wcześniej powinna być lekkostrawna.

Wysiłek fizyczny a morfologia krwi

Aktywność fizyczna powoduje m.in. utratę płynów wraz z potem i zmiany stężeń hormonów oraz stężenia adrenaliny, kortyzolu czy glukagonu. To oznacza potencjalne zmiany stężenia białka całkowitego, kreatyniny, albuminy i substancji ją wiążących. Przy dużym wysiłku fizycznym może dojść do niedotlenienia mięśni szkieletowych. W związku z powyższymi czynnikami, przed wykonaniem badania pacjent powinien przez 2 – 3 dni unikać intensywnej aktywności fizycznej. Koniecznie w dniu badania trzeba unikać wysiłku, a na kwadrans przed pobraniem krwi odpoczywać w pozycji siedzącej przez minimum 15 minut.

Ile kosztuje morfologia krwi?

Wszystkie badania profilaktyczne, w tym podstawowe badanie krwi, objęte są realizacją świadczeń lekarskich w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. W związku z tym morfologię krwi można przeprowadzić bezpłatnie w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. Można wykonywać to badanie nawet kilka razy w ciągu roku na zlecenie lekarza pierwszego kontaktu, który jednak nie ma obowiązku wypisania skierowania na nie. Wykonanie tego zabiegu prywatnie wiąże się z niewielkimi kosztami. Pełna morfologia krwi kosztuje około 12-25 zł, podczas gdy morfologia krwi podstawowa to koszt około 10-15 zł.

mgr farm. Patrycja Jakimik Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.

NowaFarmacja.pl

Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Uczestniczy w licznych szkoleniach z zakresu opieki farmaceutycznej. Na co dzień pracuje jako farmaceuta w aptece, gdzie z pasją i zaangażowaniem dzieli się swoją wiedzą z pacjentami.

Dowiedz się więcej...