Jak leczyć nadciśnienie tętnicze?

Nadciśnienie tętnicze – definicja

Nadciśnienie tętnicze jest jedną z chorób, które w największym stopniu przyczyniają się do zwiększonej umieralności z powodu związanych z nim powikłań. Częstość występowania tej choroby zwiększa się wraz z wiekiem i wśród osób powyżej 65 roku życia choruje na nią ponad 50% populacji. Nadciśnienie tętnicze diagnozowane jest, gdy wartości ciśnienia są większe, bądź równe 140/90 mmHg. Należy jednak pamiętać, że nadciśnienia tętniczego nie stwierdza się na podstawie jednorazowego pomiaru.

Leczenie nadciśnienia tętniczego

To, w jaki sposób będzie leczone nadciśnienie tętnicze u danej osoby, zależy od wielu czynników. Podstawowym kryterium są osiągane wartości ciśnienia tętniczego. Jednak w zależności od wieku, współistniejących chorób oraz innych czynników ryzyka u danego pacjenta, pożądane będą różne wartości ciśnienia tętniczego, jak również różne będą sposoby jego leczenia.

Przy łagodnym nadciśnieniu tętniczym pierwszym etapem leczenia jest zmiana stylu życia. Choć może to brzmieć banalnie, to warto mieć świadomość, że styl naszego życia w ogromnym stopniu determinuje stan naszego zdrowia. Leczenie niefarmakologiczne obejmuje wiele zaleceń.

Chociaż na pierwszy rzut oka może się wydawać, że są to dość restrykcyjne zalecenia, to warto mieć na uwadze, że nie zawsze chodzi o całkowitą zmianę dotychczasowych przyzwyczajeń, co może być demotywujące szczególnie na początku terapii.

W większości przypadków chodzi o ograniczenie szkodliwych dla zdrowia nawyków i wprowadzenie pewnych modyfikacji. Bardzo ważne jest ograniczenie spożycia soli kuchennej – zaleca się, aby nie przekraczać dziennego spożycia na poziomie 5 g. Równie istotne jest zaprzestanie palenia tytoniu oraz ograniczenie spożycia alkoholu. Kobiety nie powinny wypijać w tygodniu większej ilości alkoholu niż ta odpowiadająca 1000 ml wina, natomiast mężczyźni – 1750 ml. Należy również unikać okazjonalnego nadużywania alkoholu.

Istotne jest również zmniejszenie ilości nasyconych tłuszczów w diecie, natomiast zwiększenie spożycia warzyw, owoców oraz nienasyconych kwasów tłuszczowych. Ponieważ jednym z czynników ryzyka wystąpienia nadciśnienia tętniczego jest otyłość, bardzo ważne jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Równie ważnym zaleceniem jest wprowadzenie systematycznej aktywności fizycznej przez co najmniej 30 minut 5 – 7 razy w tygodniu.

U części osób wystarczające będzie zastosowanie leczenia niefarmakologicznego. Jednak u osób, u których leczenie niefarmakologiczne trwające 3 – 6 miesięcy nie przyniosło pożądanych efektów, bądź też u osób, u których występują wyższe wartości ciśnienia tętniczego, stosuje się terapię z wykorzystaniem leków obniżających ciśnienie tętnicze krwi.

Istnieje szeroka gama leków stosowanych w nadciśnieniu tętniczym, a wybór konkretnego zależy od wielu czynników, takich jak stopień zaawansowania choroby, reakcja na leczenie, wiek, płeć, czy współistniejące choroby. Zwykle stosowana jest więcej niż jedna substancja o działaniu obniżającym ciśnienie tętnicze. Obecnie istnieje wiele leków wieloskładnikowych, co umożliwia zażywanie tylko jednej tabletki zamiast kilku.

Należy pamiętać, że nadciśnienie tętnicze jest chorobą przewlekłą i pomimo, że na co dzień może nie dawać zauważalnych objawów, to konieczne jest regularne stosowanie leków. Leki obniżające ciśnienie zwykle stosowane są rano (chyba, że lekarz zaleci inaczej) i muszą być stosowane codziennie. Osiągnięcie pożądanych wartości ciśnienia tętniczego nie powinno skłaniać do odstawienia leku!

Kontrola ciśnienia tętniczego

Niezwykle ważnym elementem w terapii nadciśnienia tętniczego jest kontrola wartości ciśnienia tętniczego. Warto w tym celu założyć dzienniczek ciśnienia tętniczego, w którym powinny się znaleźć wartości ciśnienia tętniczego, data i godzina pomiaru oraz ewentualne informacje o czynnikach, które mogły wpłynąć na wartości danego pomiaru (stres, choroba, doraźne zażycie innych leków). Dzienniczek taki warto mieć ze sobą na każdej wizycie kontrolnej. Pamiętajmy, aby pomiar wykonywany był po minimum 5-minutowym odpoczynku. Pomiar powinien być dokonywany na tej ręce, na której osiągane były wyższe wartości ciśnienia tętniczego. Nie zapominajmy, że pożądane wartości ciśnienia tętniczego u osoby z nadciśnieniem tętniczym są inne niż u osoby zdrowej.

Piśmiennictwo:

1. Referowska M., Leśniak W.: Postępowanie w nadciśnieniu tętniczym. Podsumowanie wytycznych European Society of Cardiology i European Society of Hypertension 2018. Med. Prakt., 2018; 10: 11–41
2. Filipiak K. Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego 2018 dotyczące terapii nadciśnienia tętniczego – jak zmienią naszą praktykę? Lekarz POZ 2018; 4(5): 349-356
3. Grodzicki T., Gryglewska B., Tomasik T., Windak A. (red): Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego oraz Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce. Nadciśnienie Tętnicze 2008; 12(5): 317-345