Interakcje leków z alkoholem

Co dzieje się z alkoholem, który trafia do naszego organizmu?

Alkohol, który spożywamy w niewielkim stopniu wchłania się już w jamie ustnej. Zdecydowana większość przenika jednak do żołądka i jelit. Następnie wraz z krwią wędruje do wątroby. To głównie tutaj zachodzi jego detoksykacja. Wątroba dysponuje w tym celu enzymem – dehydrogenazą alkoholową (ADH). Rozkłada ona alkohol etylowy do aldehydu octowego, a ten jest następnie rozkładany przy pomocy dehydrogenazy aldehydowej (ADHL) do octanu, z którego powstają już niegroźne związki – dwutlenek węgla i woda.

Rodzaje interakcji leków z alkoholem
Wzrost stężenia alkoholu we krwi

Do interakcji leków z alkoholem może dojść już na pierwszym etapie jego metabolizmu. Szereg substancji ma zdolność blokowania enzymu dehydrogenazy alkoholowej, co skutkuje tym, że etanol nie jest metabolizowany i jego poziom we krwi jest podwyższony. Do substancji tych należą m.in. powszechnie stosowane, w tym również dostępne bez recepty, leki. Wśród nich znajdziemy leki przeciwbólowe zawierające kwas acetylosalicylowy (aspiryna), leki zwalczające zgagę i wrzody żołądka z ranitydyną i famotydyną, a także leki wydawane z przepisu lekarza – tzw. beta-blokery (głównie propranolol), czy blokery kanału wapniowego (np. werapamil).

Reakcja disulfiramopodobna

Kolejną, bardzo niebezpieczną interakcją jest reakcja disulfiramopodobna. Dochodzi do niej wówczas, gdy zablokowany zostanie kolejny enzym metabolizujący etanol – dehydrogenaza aldehydowa (ADHL). Wówczas niemożliwe jest przekształcenie aldehydu octowego do octanu. A to właśnie aldehyd odpowiada za niepożądane reakcje po spożyciu alkoholu. Skąd nazwa tej reakcji? Disulfiram wykorzystywany jest w terapii alkoholizmu jako tzw. „straszak”. Mówi się tak o nim ze względu na objawy, jakie występują po spożyciu nawet niewielkiej ilości alkoholu w trakcie terapii. Może wówczas dojść do spadku ciśnienia krwi, przyspieszenia akcji serca, rozszerzenia naczyń krwionośnych, nagłego zaczerwienienie twarzy z uczuciem gorąca, nudności, wymiotów. 

Podobna reakcja może wystąpić podczas równoczesnego stosowania alkoholu z lekami, które blokują aktywność ADHL. Należą do nich półsyntetyczne antybiotyki z grupy cefalosporyn, pochodne nitroimidazolu (np. metronidazol, tinidazol, czy też dostępne bez recepty nifuroksazyd – stosowany w zwalczaniu biegunki bakteryjnej oraz furagina – wykorzystywana w leczeniu zakażenia układu moczowego), leki przeciwgrzybiczne (ketokonazol) oraz leki przeciwnowotworowe (prokarbazyna).

Wpływ na aktywność układu nerwowego

Niezwykle istotne są również interakcje alkoholu z lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy. Do leków tych należą m.in. barbiturany, leki przeciwdepresyjne, przeciwpsychotyczne, ale również powszechnie stosowane leki przeciwalergiczne i niektóre leki przeciwnadciśnieniowe o działaniu ośrodkowym (np. klonidyna, rezerpina). Nie zapominajmy również, że w wielu preparatach zwalczających objawy przeziębienia znajdują się substancje psychoaktywne: pseudoefedryna, dekstrometorfan i kodeina.

Powszechnie wiadomo, że alkohol spowalnia aktywność OUN. Powoduje nasilenie senności, zaburzenia koordynacji psychoruchowej, zwiększa też ryzyko niebezpiecznego spadku ciśnienia krwi. W połączeniu z lekami działającymi ośrodkowo, objawy te mogą być znacznie nasilone.

Leki przeciwbólowe

Polacy przodują w zażywaniu leków przeciwbólowych. Dlatego warto wspomnieć, że powinno się unikać łączenia ich z alkoholem. Powoduje on bowiem nasilenie wydzielania kwasu solnego w żołądku. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen, naproksen, diklofenak, deksketoprofen) ze względu na mechanizm działania również zwiększają ryzyko wystąpienia choroby wrzodowej. Łączenie alkoholu i popularnych leków przeciwbólowych sprawia, że ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego i choroby wrzodowej jest naprawdę duże.

Pamiętajmy również, że uważany powszechnie za najbezpieczniejszy lek przeciwbólowy paracetamol w połączeniu z alkoholem działa hepatotoksycznie, tzn. uszkadza komórki wątrobowe.

Warto stosować się do zasady, że zażywając jakiekolwiek leki należy powstrzymać się od spożywania alkoholu. Niektóre połączenia mogą być naprawdę niebezpiecznie dla zdrowia i życia. W powyższym artykule nie zostały wymienione wszystkie niebezpieczne połączenia. Jeśli nie wiesz, czy dany lek można łączyć z alkoholem, skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.