Helicobacter pylori - co to jest, jakie ma objawy i można się nią zarazić

Co to jest Helicobacter pylori

Helicobacter pylori zaliczana jest do bakterii Gram ujemnych. Bakteria zaopatrzona jest w 2-6 jednobiegunowych osłoniętych wici, które na końcu mają charakterystyczną bańkę. Wici nadają ruchliwość i umożliwiają przemieszczanie się w lepkich roztworach, takich jak warstwa śluzu pokrywająca komórki nabłonka żołądka. Do tej pory uznano, że rodzaj Helicobacter składa się z ponad 20 uznanych gatunków, a wiele z nich oczekuje na formalne uznanie. Gatunki bakterii Helicobacter występujące u człowieka można podzielić na dwie główne linie, gatunki Helicobacter żołądkowe i gatunki Helicobacter jelitowo-wątrobowe (nieżołądkowe). Obie grupy wykazują wysoki poziom przywiązania do miejsca występowania, tak że bakterie żołądkowe ogólnie nie są w stanie skolonizować jelita lub wątroby i odwrotnie. Patogeny bytujące w żołądku przystosowały się do specyficznych warunków w nim panujących. Wytwarzają enzym ureazę, który pozwala na przeżycie w bardzo kwaśnym środowisku. Ponadto posiada możliwość szybkiego przemieszczania się w różne rejony w poszukiwaniu bardziej przyjaznego pH w żołądku, gdzie może się rozmnażać.

Skąd się bierze Helicobacter pylori

Występowanie H. pylori wykazuje duże zróżnicowanie geograficzne. W wielu krajach rozwijających się ponad 80% populacji ma dodatnie H. pylori, nawet w młodym wieku. Częstość występowania bakterii w krajach uprzemysłowionych ogólnie pozostaje poniżej 40% i jest znacznie niższa u dzieci i młodzieży, niż u dorosłych i osób starszych. Na obszarach geograficznych rozpowszechnienie bakterii odwrotnie koreluje ze statusem społeczno-ekonomicznym, w szczególności w odniesieniu do warunków życia w dzieciństwie. W krajach zachodnich częstość występowania tej bakterii jest często znacznie wyższa wśród imigrantów z pierwszego i drugiego pokolenia z krajów rozwijających się. Podczas gdy rozpowszechnienie zakażenia H. pylori w krajach rozwijających się pozostaje względnie stałe, w krajach uprzemysłowionych gwałtownie spada. Uważa się, że to drugie jest spowodowane zmniejszoną szansą na infekcję w dzieciństwie z powodu poprawy higieny i warunków sanitarnych oraz aktywnego wyeliminowania nosicielstwa poprzez leczenie przeciwdrobnoustrojowe. Dokładne mechanizmy tego jak dochodzi do zarażenia H. pylori są w dużej mierze nieznane. Patogen ma wąski zakres żywicieli i występuje prawie wyłącznie u ludzi. W rzadkich przypadkach znajdowano ją u zwierząt domowych, dlatego ich posiadanie może być czynnikiem ryzyka zakażenia.

Czy bakteria Helicobacter pylori jest zaraźliwa?

Helicobacter pylori można się zarazić w bardzo prosty sposób. Uważa się, że nowe infekcje występują w wyniku bezpośredniego przeniesienia z człowieka na człowieka drogą ustno-ustną lub kałowo-ustną albo obydwoma. H. pylori wykryto w ślinie, wymiocinach, wydzielinach żołądkowych i kale. Nie ma jednoznacznych dowodów na dominujące przenoszenie przez którykolwiek z tych produktów. Inne możliwe źródła obejmują skażoną żywność, ponieważ H. pylori może krótko przetrwać nawet w lodówce. Jednak bezpośrednia transmisja między osobami pozostaje najbardziej prawdopodobnym źródłem zakażenia.

Objawy zakażenia Helicobacter pylori

Chociaż kolonizacja żołądka za pomocą H. pylori powoduje zapalenie błony śluzowej żołądka u wszystkich zarażonych osobników, tylko u niewielkiej części rozwijają się widoczne objawy kliniczne tej kolonizacji. Większość nosicieli tej bakterii nie ma żadnych objawów i nie jest świadomy jej obecności w układzie pokarmowym. Szacuje się, że u pacjentów z dodatnim wynikiem H. pylori istnieje 10–20% ryzyko wystąpienia choroby wrzodowej w ciągu całego życia oraz 1–2% ryzyko rozwojuraka żołądka. Ryzyko rozwoju tych zaburzeń w obecności infekcji H. pylori zależy od różnorodnych czynników bakteryjnych, żywicielskich i środowiskowych, które w większości dotyczą wzorca i nasilenia zapalenia błony śluzowej żołądka. Przewlekłe aktywne zapalenie błony śluzowej żołądka jest podstawowym stanem związanym z kolonizacją H. pylori, a inne zaburzenia związane z H. pylori wynikają w szczególności z tego przewlekłego procesu zapalnego. Objawy czynnej infekcji są bardzo podobne u dzieci i u dorosłych. Do najczęściej opisywanych należy zgaga, wzdęcia, odbijanie, ból brzucha, biegunka. Z powodu braku apetytu może pojawić się również chudnięcie. Do nieklasycznych objawów choroby zalicza się nieprzyjemny zapach oraz gorzki smak w ustach, zmiany skórne. Decyzję o leczeniu powinien podjąć lekarz. O tym jak leczyć helicobacter pylori można przeczytać w Leczenie (eradykacja) i wykrwanie helicobacter pylori.

Helicobacter pylori czy można kogoś zarazić

Helicobacter pylori można w bardzo łatwy sposób się zarazić. Źródłem bakterii są wydzieliny układu pokarmowego. Mając kontakt ze śliną nosiciela bakterii, np. poprzez używanie nieumytych sztućców można bardzo łatwo wprowadzić ją do organizmu. Problem dotyczy zazwyczaj dzieci, które trudno upilnować i nie zawsze przestrzegają zasad higieny. W dorosłej fazie życia można zarazić się przez pocałunek.

Jakie choroby wywołuje Helicobacter pylori

Kolonizacja za pomocą H. pylori nie jest chorobą samą w sobie, lecz stanem, który wpływa na względne ryzyko rozwoju różnych zaburzeń klinicznych górnego odcinka przewodu pokarmowego i prawdopodobnie przewodu wątrobowo-żółciowego. Badanie na obecność H. pylori nie ma zatem żadnego znaczenia samo w sobie, ale należy je wykonać, aby znaleźć przyczynę choroby podstawowej, takiej jak choroba wrzodowa, lub w celu zapobiegania chorobom, na przykład u pacjentów z rodzinnym rakiem żołądka. W takich przypadkach pozytywny wynik testu uzasadnia leczenie, a ujemny wynik testu może wskazywać na potrzebę poszukiwania innych czynników etiologicznych lub środków zapobiegawczych. Choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy są silnie związane z H. pylori. We wstępnych doniesieniach z całego świata w pierwszej dekadzie po odkryciu bakterii około 95% wrzodów dwunastnicy i 85% wrzodów żołądka występowało w obecności zakażenia tą bakterią. W kilku badaniach oszacowano, że ryzyko rozwoju choroby wrzodowej u pacjentów z dodatnim wynikiem H. pylori jest 3 do 10 razy wyższe niż u pacjentów z ujemnym wynikiem. Zakażenie Helicobacter pylori jest główną przyczyną choroby wrzodowej, gruczolakoraka żołądka i chłoniaka tkanki limfatycznej związanego z błoną śluzową żołądka. Ostatnie badania wykazały, że może zakłócać wiele procesów biologicznych i determinować lub wpływać na występowanie wielu chorób poza żołądkiem. Obecnie rola bakterii w idiopatycznej plamicy małopłytkowej i niedokrwistości z niedoboru żelaza jest dobrze udokumentowana. Pojawiające się dowody sugerują, że może ona również przyczyniać się do niedoboru witaminy B12, insulinooporności, zespołu metabolicznego, cukrzycy i bezalkoholowej choroby wątroby. Dodatkowo może zwiększać ryzyko ostrego zespołu wieńcowego, choroby naczyniowo-mózgowej, choroby neurodegeneracyjnej i innych zaburzeń. Niektóre badania sugerują związek między zakażeniem Helicobacter pylori a chorobami skóry, takimi jak przewlekła pokrzywka idiopatyczna i trądzik różowaty. Przyczyny tego zjawiska są jednak nieznane. Prawdopodobnie wzrost degranulacji komórek tucznych, który może być wywołany przez osobliwe szczepy cytotoksyczne bakterii, może działać jako czynnik wyzwalający u osobników z indywidualną podatnością na rozwój pokrzywki. Odnotowano również kilka przypadków opisujących związek między patogenem a łuszczycą zwyczajną, chorobą Behçeta, łysieniem plackowatym, plamą Henocha-Schönleina i zespołem Sweeta. Przypuszcza się również, że obecność bakterii może być przyczyną występowania neurologicznych objawów charakterystycznych dla choroby Parkinsona i Alzheimera oraz objawów psychicznych.

Źródło:

Helicobacter pylori infection and skin disorders. Hong Kong Med J 2014 Aug;20(4):317–24
Gasbarrini A, Franceschi F, Armuzzi A, et alExtradigestive manifestations of Helicobacter pylori gastric infectionGut 1999;45:I9-I12