Elektrolity - dla kogo i na co warto stosować?

Spis Treści

Elektrolity na kaca

Jedną z głównych przyczyn kaca jest wyczerpanie elektrolitów: zarówno tych słabych, jak i mocnych. Podstawową ich funkcją  jest pomoc w przewodzeniu energii elektrycznej w ciele. Odgrywają również ważną rolę w funkcjach komórek, regulacji płynów, naprawie tkanek i tworzeniu energii. Co najważniejsze (przynajmniej jeśli chodzi o kaca), pomagają organizmowi zatrzymać płyny. Alkohol jest substancją moczopędną, która odwadnia organizm i powoduje częste oddawanie moczu. Wiele osób doświadcza tego stanu podczas kaca, co utrudnia organizmowi wypłukiwanie toksyn powstałych po przerobieniu alkoholu.  Chociaż istnieją inne objawy, ten problem jest duży – i może prowadzić do bólów głowy, rozstroju żołądka i nudności. Ponieważ elektrolity uzupełniają organizm w minerały potrzebne do zatrzymywania płynów i wydalania toksyn, są jednym z najskuteczniejszych środków na kaca, zwłaszcza w połączeniu z dużą ilością wody.

Elektrolity przy biegunce

Przedłużający się atak biegunki lub wymiotów może spowodować, że organizm straci więcej płynów niż jest w stanie przyjąć. Skutkiem tego jest odwodnienie, które może spowodować zatrzymanie pracy nerek. Jest ono szczególnie niebezpieczne u dzieci i osób starszych. 

Dlatego ważne jest, aby już przy pierwszych oznakach biegunki lub pojawieniu się wymiotów zacząć uzupełniać utraconą wodę i niezbędne sole zwane elektrolitami. Jeśli chore dziecko wykazuje oznaki odwodnienia, podaj się mu płyny zwane doustnymi roztworami nawadniającymi. Pomocne są również napoje dla sportowców i soki owocowe, chociaż nie zapewniają idealnej równowagi wody, cukru i soli.

Seniorzy są bardziej narażeni na odwodnienie, ponieważ mogą nie być tak wrażliwi jak młodsi dorośli na uczucie pragnienia. Ponadto związane z wiekiem zmiany w zdolności organizmu do równoważenia wody i sodu zwiększają niebezpieczeństwo. Starsza osoba chora na biegunkę i/lub wymioty powinna starać się pić co najmniej 1,7 litra płynów co 24 godziny. To odpowiednik około 7 szklanek wody. Eksperci zalecają również płynne zamienniki posiłków. W przypadku gdy organizm nie będzie sobie w stanie poradzić z utratą elektrolitów domowymi sposobami, konieczna będzie hospitalizacja i podanie płynów w kroplówce.

Elektrolity dla cukrzyków

Ostatnie badania pokazują, że niekontrolowany poziom glukozy we krwi znacząco wpływa na poziom elektrolitów, zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą typu 2. Jednymi z pierwszych objawów cukrzycy są częste oddawanie moczu i nadmierne pragnienie. Hiperglikemia (wysoki poziom cukru we krwi) powoduje, że woda przemieszcza się na zewnątrz komórek i do przestrzeni pozakomórkowych organizmu, co wyczerpuje sód. Organizm pozbywa się płynów poprzez częstsze oddawanie moczu, co z kolei powoduje zaburzenia równowagi innych elektrolitów, takich jak chlorek i potas. To uproszczony opis  tego, co dzieje się w organizmie, gdy poziom cukru we krwi jest niekontrolowany. Z tego względu cukrzycy powinni szczególnie dbać o prawidłowy poziom elektrolitów. W odróżnieniu od innych powinny jednak stosować elektrolity dla cukrzyków, które nie będą zawierały cukru, lub jego minimalną ilość.

Włączenie do diety doustnego roztworu nawadniającego (zdrowego napoju elektrolitowego) znacznie przyczyni się do utrzymania stabilnego poziomu elektrolitów w miarę wahań poziomu cukru we krwi. Kluczem jest ciągłe uzupełnianie elektrolitów, ponieważ organizm traci je w wyniku nadmiernego pocenia się lub częstego oddawania moczu. Brak równowagi staje się problemem, gdy organizm traci więcej elektrolitów, niż dostaje.

Elektrolity dla sportowców

Woda stanowi większość masy ciała i ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Oprócz utraty wody przez mocz, pot i kał, ciało nieustannie traci wodę przez skórę i wydychane powietrze. Aby uzupełnić te straty i promować dobre zdrowie i wydajność ćwiczeń, często zaleca się regularne picie płynów przez cały dzień. Chociaż potrzeby mogą się różnić, zalecane dzienne spożycie płynów dla sportowców to 2,7 litra dla dorosłych kobiet i 3,7 litra dla dorosłych mężczyzn. Kiedy sportowcy się pocą, tracą elektrolity głównie w postaci sodu (Na+) i chlorku (Cl-), Poziom potasu (K+), magnezu (Mg2+) i wapnia (Ca2+) również ulega obniżeniu, ale w mniejszym stopniu.  Aby sportowcy mogli osiągnąć szczytowe wyniki, ważne jest, aby dostarczali codziennie odpowiednią ilość mikro i makroelementów. Produkty elektrolitowe zawierające sód i węglowodany są idealne podczas ćwiczeń. Sód uzupełnia utracone elektrolity i pomaga organizmowi wykorzystać węglowodany. 

Elektrolity na odwodnienie

Osoby z biegunką i wymiotami powinny obserwować, czy nie występują u nich oznaki odwodnienia, czyli wzmożone pragnienie, rzadsze niż zazwyczaj oddawanie moczu, ciemny kolor moczu, sucha skóra, zmęczenie, zawroty głowy, niezdolność do pocenia się. Ryzyko odwodnienia wzrasta w lecie, w trakcie upałów, osłabienia spowodowanego gorączką. Bez względu na przyczynę warto zadbać o prawidłowe nawodnienie  i dostarczenie organizmowi utraconych minerałów.

Źródło:

1. Hew-Butler T, Loi V, Pani A, Rosner MH. Exercise-Associated Hyponatremia: 2017 Update. Front Med (Lausanne). 2017;4:21. Published 2017 Mar 3. doi:10.3389/fmed.2017.00021