Spis Treści
Czym jest zdrowie psychiczne?
Co to jest zdrowie psychiczne? Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) mianem tym określa się dobrostan psychiczny, społeczny i fizyczny, dający zdolność do rozwoju i samorealizacji. Zdrowie psychiczne to nie tylko brak chorób, ale także poczucie własnej wartości, odpowiedzialność za swoje życie, zdolność do samorozwoju i zaangażowanie w życie społeczne, np. pracę i relacje towarzyskie. Zdrowa psychika jest niezbędna do realizacji pełni swojego potencjału, radzenia sobie ze zmianami i czerpania satysfakcji z życia.
Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży
Wiedza jak dbać o zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży jest niezmiernie istotna, ponieważ jest ono niezbędnym aspektem do ich prawidłowego rozwoju i funkcjonowania w społeczeństwie. Trudności emocjonalne i zaburzenia psychiczne negatywnie wpływają zarówno na zdrowie dzieci, jak i na ich kontakty z rówieśnikami. Zdrowie psychiczne dzieci jest konieczne do prawidłowego przebiegu procesu nauki.
Niestety objawy problemów ze zdrowiem psychicznym często przypominają wejście w okres dojrzewania i jego burzliwe symptomy, przez co są bagatelizowane przez opiekunów. Jak zadbać o zdrowie psychiczne dzieci? Kluczowe jest zwrócenie uwagi na niepokojące objawy, takie jak: pogorszenie nastroju, stres, smutek, napięcie, zaburzenia odżywiania (zajadanie stresu lub brak apetytu), zaburzenia snu (bezsenność lub nadmierna senność), wandalizm, agresywne zachowania, pogorszenie wyników w nauce i spadek zaangażowania w wykonywanie obowiązków.
Zdrowie psychiczne mężczyzn
Jak dbać o swoje zdrowie psychiczne będąc mężczyzną? To szczególnie trudne ze względu na stygmatyzację i szkodliwe stereotypy, według których mężczyźni nie mogą okazywać słabości. Wsparcie społeczne jest bardzo istotnym elementem dbania o stan psychiki, niestety mężczyźni otrzymują je rzadko i niechętnie korzystają z profesjonalnej pomocy psychologicznej. Tymczasem w Polsce w 2022 roku popełniono 5108 samobójstw, a aż 4261 ofiar stanowili mężczyźni – to 83% zgonów w wyniku samobójstwa! Tendencja taka nie jest charakterystyczna tylko dla Polski i utrzymuje się w wielu krajach świata. Również mężczyźni nawet trzykrotnie bardziej niż kobiety narażeni są na rozwinięcie problemowego picia alkoholu i częściej zażywają np. fentanyl. Częste sięganie po substancje psychoaktywne to w wielu przypadkach strategia radzenia sobie z kłopotami.
10 zasad zdrowia psychicznego
Aby zatroszczyć się o zdrowie fizyczne i psychiczne, należy przestrzegać pewnych reguł. Oto 10 zasad zdrowej psychiki:
- Nie tłum emocji – negatywnie wpływa to na samopoczucie. Odczuwanie negatywnych emocji jest normalnym zjawiskiem, a ich kumulowanie obniża poczucie własnej wartości i odczuwanie radości.
- Traktuj małe porażki jak wyzwania – nie załamuj się po niepowodzeniach i nie uznawaj ich za ostateczne.
- Dbaj o odpowiednią długość i jakość snu.
- Proś o pomoc – nie wahaj się skonsultować ze specjalistami.
- Pamiętaj o nawodnieniu (minimum 1,5 l wody dziennie).
- Ogranicz ilość cukru i soli w diecie.
- Postaraj się zwiększyć częstotliwość i jakość odpoczynku.
- Spożywaj 4-5 pełnowartościowych posiłków w stałych odstępach czasu.
- Systematycznie uprawiaj aktywność fizyczną, zwłaszcza trening aerobowy.
- Wyznaczaj sobie cele i planuj drogę do nich.
Jak poprawić swoje zdrowie psychiczne ćwiczeniami i dietą?
Aktywność fizyczna a zdrowie psychiczne to powiązanie o wielkim znaczeniu. Ćwiczenia są bardzo istotne w aspekcie ochrony zdrowia psychicznego i sprawności funkcji kognitywnych. Trening podnosi odczuwaną jakość życia i poprawia pewność siebie. Wpływ aktywności fizycznej na zdrowie psychiczne polega również na obniżeniu zaburzeń lękowych i objawów depresji. Systematyczne ćwiczenia pobudzają przywspółczulny układ nerwowy i zapewniają właściwy poziom neuroprzekaźników koniecznych do zachowania dobrego nastroju: dopaminy, serotoniny i norepinefryny.
Co wpływa na zdrowie psychiczne poza aktywnością? Odpowiednia dieta również ma wielkie znaczenie, a wiedza co jeść, żeby wzmocnić zdrowie psychiczne, odgrywa dużą rolę. Codziennie należy spożywać odpowiednie ilości aminokwasów, węglowodanów złożonych, wielonienasyconych tłuszczów, witamin i składników mineralnych. Wśród mikroelementów szczególnie istotne są:
- Cynk – jego niedobór zwiększa objawy zaburzeń nastroju,
- Witaminy z grupy B (zwłaszcza kwas foliowy – witamina B9),
- Nasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega-3,
- Witamina D – jej przewlekły niedobór zwiększa ryzyko wystąpienia depresji i schizofrenii.
Zdrowie psychiczne – książki
Jak poprawić zdrowie psychiczne? Pomóc może w tym z pewnością usystematyzowanie wiedzy. Inspiracją staje się często literatura. Kiedy problemem jest zdrowie psychiczne, książka oczywiście nie zastąpi wizyty u specjalisty, ale może pomóc odzyskać równowagę w psychice. Pozycje takie jak np. „Jak mniej myśleć”, „Wysoko wrażliwi”, „Jak przestać się martwić” lub „Wystarczająco dobre życie” mogą pomóc w zyskaniu nowej perspektywy na dbanie o stan umysłu.
Bibliografia:
https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/samobojstwa-w-2022-roku-przedstawiamy-dane-policji/ (dostęp dn. 29.07.2024 r.)
dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.