Dyspraksja a rozwój dziecka: co powinni wiedzieć rodzice?

Spis Treści

Co to jest dyspraksja?

Dyspraksja – co to takiego? Słowo to oznacza trudności z zaplanowaniem i wykonaniem ruchu. Osoby o normalnym stopniu poziomie sprawności ruchowej potrafią złapać lecącą piłkę albo zawiązać sznurowadła. Te czynności wymagają ze strony mózgu obliczeń co do ułożenia kończyn i skoordynowania ruchów. Dyspraksja u dzieci w ostatnich latach pojawia się coraz częściej.

Przypadłość ta, nazywana również syndromem dziecka niezdarnego, stanowi dysfunkcję percepcyjno – motoryczną. Rozpoznać ją można po zaburzeniach koordynacji rozwojowej. Dzieci z dyspraksją mają trudności z planowaniem i wykonywaniem czynności w zakresie motoryki małej (rysowanie, zapinanie guzików) i motoryki dużej (bieganie, zabawy z piłką). Syndrom ten nie wpływa na inteligencję, ale może powodować trudności ze skupieniem albo zachowaniem równowagi.

Objawy i przyczyny dyspraksji

Dyspraksja rozwojowa może pojawić się z różnych przyczyn, jednak trudno jednoznacznie określić powód wystąpienia tego zaburzenia u dziecka. Podejrzewa się, że dyspraksja może być skutkiem uszkodzeń w obrębie obwodowego albo ośrodkowego układu nerwowego. Dotyczy to w szczególności nerwów motorycznych, które odpowiadają za przekazywanie impulsów z mózgu do poszczególnych mięśni.

• Największe ryzyko dyspraksji występuje u dzieci, u których:
• Wystąpiło niedotlenienie w okresie okołoporodowym albo w trakcie porodu,
• Doszło do urazu głowy, zwłaszcza takiego, który poskutkował krwawieniem wewnątrzczaszkowym, krwiakiem albo obrzękiem,
• Wystąpił udar mózgu albo inne choroby neurologiczne,
• W okresie życia płodowego wystąpiły nieprawidłowości rozwojowe.

Dyspraksja objawy może wykazywać m.in. poprzez zaburzenia emocjonalne, fizyczne, społeczne lub językowe, takie jak:

• Wolniejszy rozwój – w porównaniu z rówieśnikami zdobywanie nowych umiejętności przychodzi ze znacznym opóźnieniem,
• Zaburzona koordynacja powoduje problemy z poruszaniem się, chodzenie nie jest harmonijne, dziecko często się przewraca i potyka,
• Kłopoty z wykonywaniem czynności manualnych wymagających precyzji, np. wiązanie sznurówek albo zapinanie guzików,
• Dyspraksja oralna – problemy z artykułowaniem wyrazów, dziecko mówi cicho, niewyraźnie, pomija głoski lub nieprawidłowo oddycha w czasie mówienia,
• Zaburzona orientacja przestrzenna,
• Nieradzenie sobie z samodzielnym jedzeniem, myciem się, ubieraniem,
• Problemy z koncentracją i nauką,
• Trudności w opanowaniu pisania i rysowania,
• Kłopoty w zaplanowaniu lub zmodyfikowaniu zabawy i działań,
• Agresja, nadpobudliwość, drażliwość, niska samoocena i inne zaburzenia emocjonalne,
• Unikanie sportu, nieumiejętność radzenia sobie w sportach zespołowych,
• Problemy z wchodzeniem i schodzeniem ze schodów,
• Trudności w stosowaniu się do instrukcji.

Dyspraksja – testy i diagnostyka

Dyspraksja u dzieci diagnozowana jest przez pediatrę lub neurologa. Stwierdza się wówczas niedostateczną dojrzałość układu nerwowego na podstawie ruchów choreoatetotycznych w konkretnych testach. Może występować widocznie gorsza koordynacja całego ciała lub ruchy lustrzane. Następnie oceny dokonuje się pod kątem zaburzenia procesów integracji sensorycznej. Diagnostykę tę wykonuje wykwalifikowany terapeuta, posługujący się kilkoma narzędziami: obserwacją kliniczną, wywiadem z rodzicami, obserwacją dziecka bawiącego się w sali terapeutycznej. Dyspraksja diagnozowana jest przy słabych wynikach prób powtarzania ruchów języka, naśladowania sekwencji ruchów i imitacji pozycji oraz próby palec – kciuk.

Dyspraksja u dorosłych

Dyspraksja jest niestety nieuleczalna, ale regularna terapia pomaga zminimalizować jej objawy i utrzymać dobrą formę. Dyspraksja rozwojowa nie dotyczy jednak wyłącznie dzieci, bywa ona diagnozowana też u dorosłych jako apraksja, czyli zaawansowana postać tego syndromu. Obserwuje się wówczas nie tylko zaburzenia i trudności w wykonywaniu czynności, ale całkowitą utratę nabytych umiejętności.

Dyspraksja oralna

Dyspraksja mowy charakteryzuje się następującymi objawami:

• Zniekształcanie głosek,
• Mowa sylabizowana,
• Niepoprawne akcentowanie,
• Wolniejsze tempo mowy, zwłaszcza podczas dłuższych wypowiedzi,
• Skracanie dłuższych wypowiedzi,
• Mowa agramatyczna.

Dyspraksja oralna objawy wykazuje najczęściej podczas wypowiadania długich wyrazów, słów nieznanych pacjentowi i długich sylab, zwłaszcza ze zbitkami spółgłoskowymi.

Rehabilitacja i leczenie osób z dyspraksją

Skoro wiadomo już co to dyspraksja, to jak się ją leczy? Leczenie odbywa się na kilku płaszczyznach i zaangażowanych jest w nim kilku specjalistów: logopeda, psycholog, nauczyciel, fizjoterapeuta. Ćwiczenia mają na celu usprawnienie koordynacji i zdolności ruchowych dziecka. Stosuje się w związku z tym zadania wymagające wykonywana równocześnie kilku rzeczy, np. śpiewu stojąc na jednej nodze. Stosuje się także choreoterapię, czyli terapię tańcem i hipoterapię (z pomocą koni). Pomocne są różne aktywności fizyczne, w tym gimnastyka i pływanie.

Dyspraksja a orzeczenie o niepełnosprawności

Mocne opóźnienie rozwoju ruchowego może stanowić podstawę do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności. Nie każde dziecko z dyspraksją musi jednak takie orzeczenie posiadać. Dotyczy ono najcięższych przypadków tego syndromu.

Bibliografia:

Przybyla O. Zaburzenie rozwoju koordynacji – dyspraksja. Logopedia Silesiana. 2016;5:227-248.

Glazewski A. Dyspraksja rozwojowa jako specyficzne zaburzenia funkcji motorycznych dziecka. Współczesne problemy pedagogiki przedszkolnej i szkolnej. 2022;(5):9-26.>

dr Bartek Kulczyński  Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu

NowaFarmacja.pl

Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.

Dowiedz się więcej...