Spis Treści
Czym są żylaki powrózka nasiennego?
Żylaki powrózka nasiennego, zwane również żylakami moszny, to niewłaściwe poszerzenie żył splotu wiciowatego jądra o krętym przebiegu. Zaburzenie to powoduje nieprawidłowości związane z odpływem krwi żylnej z jądra. Żylaki moszny mogą wystąpić u dorosłych mężczyzn i młodych chłopców, jednakże rzadko diagnozuje się je u dzieci poniżej 10. roku życia. Wyróżnia się żylaki powrózka nasiennego pierwotne (stanowiące większość przypadków) i wtórne. Te ostatnie powstają w wyniku powikłań innych chorób, np. nowotworu nerki, zmian o charakterze rozrostowym w obszarze zaotrzewnowym i czopów nowotworowych w świetle żyły nerkowej.
Klasyfikacja Dubina – Amelara, poszerzona przez WHO w 1972 roku pozwala określić stopień rozwoju tej przypadłości. Wyróżnia się następujące stopnie:
- Żylaki powrózka nasiennego subklinicze – poszerzenie splotu wiciowatego nie jest wyczuwalne w badaniu palpacyjnym, nawet w ramach próby Valsalvy (wydech przy zatkanym nosie i ustach), polegającym na wytworzeniu tłoczni brzusznej przy zatrzymanym oddechu. Żylaki widoczne są w badaniu USG,
- Żylaki powrózka nasiennego 1 stopnia – prezentują się one pod postacią małego zgrubienia w górnej części moszny. Pojawia się wyłącznie w trakcie zwiększania ciśnienia w jamie brzusznej, np. w czasie kaszlu, kichania lub w próbie Valsalvy,
- Żylaki powrózka nasiennego 2 stopnia – nieustannie obecne uwypuklenie moszny nad jądrem. W przypadku zwiększania ciśnienia w jamie brzusznej pęcznieje ono, powiększa się i twardnieje,
- Żylaki powrózka nasiennego 3 stopnia – znacznie poszerzone naczynia żylne splotu wiciowatego. W stały sposób uwypuklają one skórę moszny, przez którą przeświecać mogą wypełnione krwią, niebieskawe lub szarawe naczynia żylne. Próba Valsalvy potęguje ten obraz.
Najczęstsze przyczyny i objawy żylaków powrózka nasiennego
Kiedy występują żylaki powrózka nasiennego, przyczyny to mogą być rozmaite. Najczęściej, podobnie jak w przypadku żylaków kończyn dolnych, rozwijają się one z powodu niewydolności zastawek żylnych żył jądrowych. W około 90% przypadków żylaki te powstają z lewej strony, co wynika z różnic anatomicznych lewej i prawej żyły jądrowej. Powoduje to utrudnienie odpływu krwi z lewego jądra w porównaniu z prawym.
To jednak niejedyny powód, przez który pojawiają się żylaki powrózka nasiennego – przyczyny bywają następujące:
- Wrodzona wada tkanki łącznej – powoduje osłabienie ściany naczyń żylnych,
- Wrodzony brak zastawek żylnych,
- Zewnętrzny ucisk na żyły wywoływany przez guza,
- Zakrzepica żylna,
- Zwiotczenie moszny,
Żylaki powrózka nasiennego objawy wykazują wtedy, gdy przypadłość ta jest mocno zaawansowana. Najczęściej są to dyskomfort, ból, ciężar w okolicy pachwiny albo moszny. W okresie długotrwałego stania, chodzenia i podczas wzwodu członka objawy stają się silniejsze. Żylakom tym towarzyszy także nadmierna tkliwość i ciepłota moszny. Największe zmiany są wyczuwalne dłonią i widoczne.
Najczęściej żylaki powrózka nasiennego nie powodują żadnych dolegliwości klinicznych i często wykrywane są przypadkowo. Bardzo małe zmiany są trudne do wyczucia dotykiem i czasem ujawniają się przy napięciu mięśni brzucha w pozycji stojącej. Średniej wielkości zmiany słabo widać gołym okiem, ale można je wyczuć dotykiem, natomiast duże żylaki widoczne są gołym okiem w każdej pozycji.
Żylaki powrózka nasiennego – czy leczenie farmakologiczne wystarczy?
Diosminex na żylaki powrózka nasiennego działa przeciwobrzękowo i przeciwzapalnie, ale nie udowodniono skuteczności leczenia tej przypadłości poza złagodzeniem objawów. Maść na żylaki powrózka nasiennego i tabletki na żylaki powrózka nasiennego nie są skutecznymi metodami leczenia i konieczne jest wykonanie operacji.
Żylaki powrózka nasiennego – zabiegi i operacje
Gdy zdiagnozowano żylaki powrózka nasiennego, leczenie można podjąć:
- Operacyjne – sama obecność opisywanej dolegliwości nie jest wskazaniem do leczenia operacyjnego. Istnieje kilka metod takiego leczenia, np. ze względu na miejsce zaopatrzenia naczyń jądrowych: pachwinowe, podpachwinowe, nadpachwinowe. Wykonać można zabieg laparoskopowy, polegający na przecięciu żyły i tętnicy jądrowej po ich uprzednim podwiązaniu w obrębie jamy brzusznej albo zamknięciu klipsami tytanowymi. Innym wariantem jest mikrochirurgiczne usunięcie żylaków, które polega na wypreparowaniu powiększonych naczyń żylnych, ich podwiązaniu i przecięciu,
- Robotyczne usunięcie żylaków – małoinwazyjna metoda, w jej ramach operator konsoli robotycznej lokalizuje poszerzone żyły i przecina je lub klipsuje,
- Embolizacja – małoinwazyjny zabieg pod kontrolą RTG, trwa do godziny. Nacina się skórę w pachwinie, nakłuwa żyłę udową i wprowadza do wnętrza spiralę. Hospitalizacja trwa około 3 godzin.
Czy żylaki powrózka nasiennego bolą?
Pacjenci zazwyczaj nie czują dolegliwości z powodu żylaków powrózka nasiennego, ale nieliczni odczuwają nieznaczny ból w obrębie jądra, który narasta w ciągu dnia i ustępuje częściowo po uniesieniu jądra. Dyskomfort pojawia się zwłaszcza podczas aktywności fizycznej.
Czy żylaki powrózka nasiennego mogą zniknąć?
Nieleczone żylaki powrózka nasiennego mają charakter postępujący, przez co konieczne jest szybkie rozpoczęcie terapii. Brak leczenia może skończyć się groźnymi powikłaniami, takimi jak obniżenie jakości nasienia. Bezpośrednio wiąże się to z kłopotami z płodnością (około 40% mężczyzn z niepłodnością cierpi z powodu tych żylaków), spada także poziom wytwarzanego testosteronu, co może poskutkować zmniejszeniem jądra. Żylaki powrózka nasiennego nie znikają samoczynnie i leczenie jest niezbędne.
Żylaki powrózka nasiennego a erekcja
Żylaki moszny negatywnie wpływają na życie seksualne. Badania kliniczne wykazały, że występowanie żylaków związane jest ze spadkiem sprawności seksualnej, obniżeniem libido, a także zaburzeniami erekcji. Po skutecznym wyleczeniu tego schorzenia sprawność seksualna większości mężczyzn wraca do poziomu sprzed jego zdiagnozowania.
Bibliografia:
1. Kowalik K, Narożnicki P, Modrzejewski A. Żylaki powrózka nasiennego — obecne trendy leczenia. Chir Pol. 2022;24(1–2):16–21. doi:10.5603/ChP.2022.0002.
2. Stachowski T. Żylaki powrózka nasiennego jako problem diagnostyczno-terapeutyczny w protekcji płodności u mężczyzny. Ginekol Pol. 2001;4(10).
dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.